İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/326 K.2024/573

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Pay Defteri Kaydına İlişkin) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili tarafından sunulan 03/06/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkili , Ticari merkezi ... Mah. ... Cad. No: .../İSTANBUL adresinde bulunan ... nün ... Sicil numarasında kayıtlı bulunan ... Vergi Dairesi nin ... Vergi Sicil numarasında kayıtlı ... ... Ltd. Şti. Ünvanlı şirketin tek ortağı ve yetkilisi olduğunu, 10.02.2017 Tarihinde ... Noterliği nin ...

Yevmiye Nolu Limited Şirket Pay Devir Sözleşmesi ile adı geçen şirketteki tüm payını(100pay) 50.000,00-TL bedel karşılığında davalı ... ... e tüm aktif ve pasifi hukuki ve mali yükümlülükleri ile birlikte devir ettiğini ve davalıda aynı şartlarda devir aldığını, şirketin ticari defter ve dökümanlarını da devir alan davalıya teslim ettiğini, müvekkili yapmış olduğu ...

Sicil sorgulamasında şirket pay sahibi ve yetkilisi olarak göründüğünü gördüğünü, davalı tarafın Pay devir sözleşmesini Ticaret Sicil Gazetesinde tescil ve ilan işlemlerinin devir alan şirket müdürü tarafından yaptırılmadığını öğrendiğini, davacı müvekkili adına 26.03.2024 tarihinde ... ... Barkod Nolu dilekçeleri ile TTK 598.

Maddesi kapsamında işlem yapılarak davacının adının ticaret sicilinden silinmesi için başvuru yapıldığını, davacının bu başvurusu ... tarafından yapılan işlemin tescil ve ilana tabi olduğu belirtilerek , mahkeme kararı getirmesi istendiğini, şirket Müdürü tarafından otuz gün içinde tescil yapılmadığından davacının başvurusu ile sicilden isminin silinmesi gerekir idi ancak ticaret sicil müdürlüğü davacının sicilden silinme başvurusu gerekçesiz olarak yapılmadığını, davacı müvekkili şirketteki payını TTK.

520.

Maddesindeki koşullara uygun olarak davalıya devredip, ortaklık sıfatını kaybettiğini. bu itibarla, limited şirketin ortaklarındaki değişikliğin tescili, limited şirketin yetkili organı olan müdür tarafından istenebildiğini, davacı nın şirketteki paydaşlık sıfatı sona erdiğinden ve ticari defterleri devir alana teslim ettiğinden davacının şirket müdürü ve yetkilisi olarak karar alma ve tescil, ilan ettirme hukuki durumu söz konusu olmadığını, ticaret odasının sicilden silme işlemini yapmaması sebebiyle tescile zorlama olarak davası olarak mahkemeye başvurma zarureti hasıl olduğunu, davahıh kabulü ile,

davacının hisse devrinin tespiti ile, ... nün 16.04.2024 tarih ... sayılı işleminin iptali ile, TTK 598. Maddesi gereğince davacının şirket ortaklığından çıkma işleminin10.02.2017 tarihi itibarı ile sona erdiğine dair tespit ve tesciline karar verilmesini, bu talebin mümkün olmaması halinde tescile icbar davanın kabulüne karar verilerek, davacının şirket yetkiliğinden 10.02.2017 tarihi itibarı ile sona erdiğinin tespit ve tesciline ve sicilden silinmesine karar verilmesini ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

CEVAP

Davalı ... vekili tarafından sunulan 24/06/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın, öncelikle müvekkili müdürlükçe verilmiş bir red kararının bulunmaması nedeniyle, aksi kabul edilmemekle birlikte müvekkili müdürlüğe husumet yöneltilemeyecek olmasından mütevellit pasif husumet yokluğunda esastan reddine karar verilmesi gerektiğini, huzurdaki davada müvekkili müdürlüğe husumet yöneltilmesi mümkün olmadığını, dava konusu şirkete ve diğer kişiye/kişilere (hisseyi devraldığı iddia edilen) yöneltilmesi gerektiği/ huzurdaki yargılamanın davacı ile dava dışı şirket ve/veya diğer davalı arasında yürütülmesi gerektiği açık olduğunu,

huzurdaki davada, müvekkili müdürlükçe verilmiş bir red kararı bulunmadığından 6100 sayılı hukuk muhakemeleri kanunu'nun 114/2 maddesi gereğince 6102 sayılı türk ticaret kanunu m. 34 göre, hmk m. 115/2 gereğince, müvekkili müdürlük yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu taleple ile ilgili olarak müvekkili müdürlükçe verilmiş bir red kararı bulunmadığından huzurdaki davanın, dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, nitekim aşağıda da detaylıca açıklanacağı üzere, müvekkili müdürlükçe davacıya gönderilen 16.04.2024 tarihli ve ... sayılı yazı, cevabi ve bilgilendirici mahiyette olduğunu;

red kararı niteliğinde olmadığını, nitekim sayın mahkemeye müvekkili müdürlükçe gönderilen 10/06/2024 tarihli, ... sayılı müzekkere ekinde yer alan belgelerden de, davacı taraf müvekkili müdürlüğe yaptığı başvurusunda ne pay devri sözleşmesini ne de bu hususta şirkete yapılmış bir bildirimi sunmadığını, oysa dava dilekçesinin ekinde yer alan başvuru dilekçesinde müvekkili müdürlüğün kayıtlarında bulunan başvuru dilekçesine el yazısıyla ilave edilmek suretiyle müvekkili müdürlüğe pay devri sözleşmesi ibraz edilmiş intıbaı oluşturulmaya çalışıldığını, bu itibarla da,

müvekkili müdürlükçe yapılabilecek başkaca bir işlem de bulunmadığından davacı tarafın dava konusu şirkete ve hisseyi devraldığını iddia ettiği kişilere karşı husumet yöneltmesi gerektiğini, ticaret sicili müdürlüğü, 6102 sayılı türk ticaret kanunu (ttk) m. 32 ve ticaret sicili yönetmeliği m. 34 hükmü çerçevesinde işlem yaptığını, davacının 26.03.2024 tarihli başvurusu, tescil başvurusu niteliğinde olmadığını ve harç yatırılmadığı gibi müvekkili müdürlüğün 16.04.2024 tarihli cevabi yazısı da tescil talebinin reddine dair olmadığını, açıklayıcı ve bilgi mahiyetinde olduğunu,

dava konusu ... ... sanayi ticaret limited şirketi'nin şirket sözleşmesi incelendiğinde; "kanuni hükümler" başlıklı 13. maddede, "bu ana sözleşmede bulunmayan hususlar hakkında türk ticaret kanunun hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verildiğini, bu itibarla da pay devrinin geçerli olabilmesi için genel kurulun onayının şart olduğunu, ancak müvekkili müdürlüğe dava konusuyla ilgili olarak ilgililerce (ticaret sicili yönetmeliği m. 22) herhangi bir başvuruda bulunulmadığını ve müvekkili müdürlükçe tesis edildiğini herhangi bir işlem de bulunmadığından huzurdaki davanın, müvekkili müdürlük yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini,

kaldı ki, davacı taraf müvekkili müdürlüğe 26.03.2024 tarihli dilekçesinde ne pay devri sözleşmesini de pay devrinin şirkete bildirildiğine dair bir bildirimi ibraz etmediğini, müvekkili müdürlük mevzuatla sıkı sıkıya bağlı olduğunu, yargı merci gibi hareket edemediğini, huzurdaki davada, müvekkili müdürlüğe yöneltilen hiçbir isnat bulunmadığı gibi müvekkili müdürlükçe tesis edildiğini herhangi bir işlem de bulunmadığını, davacı tarafın taleplerinin muhatabı, esasen dava konusu şirket ve/veya payı devraldığı iddia edilen diğer davalı olduğunu, huzurdaki davanın müvekkili müdürlük yönünden öncelikle usûlden,

mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

CEVAP

Dava dilekçesi, ekleri, tensip tutanağı ve tevzi formunun davalı ... ...'e usulüne uygun olarak tebliğ edildiği ancak davalı tarafça yasal süre içerisinde herhangi bir cevap verilmediğinden ve duruşmalara katılmadığından HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.

DELİLLER

Hisse Devir Sözleşmesi, ... müzekkere cevabı, vergi kaydı ve tüm dosya kapsamı.

HUKUKİ NİTELENDİRME VE GEREKÇE

Dava; dava dışı şirketteki hissesini devrettiğini ancak devralanın tescil işlemini yaptırmadığından bahisle hisse devrinin ve şirkete ortak olmadığının tespiti ve Ticaret Siciline tesciline ilişkin davadır.

Davacının, ... nün ... Sicil numarasında kayıtlı bulunan ... Vergi Dairesi nin ... Vergi Sicil numarasında kayıtlı ... ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. unvanlı, 50.000,00TL sermayeli, adresi ... Mah. ... Cad. No: .../İSTANBUL adresinde bulunan şirketin tek ortağı ve yetkilisi olduğu ticaret sicil müdürlüğünden alınan cevabi yazıdan anlaşılmıştır.

10.02.2017 Tarihinde ... Noterliği nin ... Yevmiye Nolu Limited Şirket Pay Devri Sözleşmesinin incelenmesinde ise davacı ... 'ın adı geçen şirketteki tüm payını(100pay) 50.000,00-TL bedel karşılığında davalı ... ...'e tüm aktif ve pasifi hukuki ve mali yükümlülükleri ile birlikte devir ettiği ve davalınında aynı şartlarda devir aldığı görülmüştür.

6100 Sayılı TTK'nın "Devir" başlıklı 595. maddesi "(1) Esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı şekilde yapılır ve tarafların imzaları noterce onanır. Ayrıca devir sözleşmesinde, ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri; rekabet yasağı ağırlaştırılmış veya tüm ortakları kapsayacak biçimde genişletilmiş ise, bu husus, önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım hakları ile sözleşme cezasına ilişkin koşullara da belirtilir.

(2) Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse, esas sermaye payının devri için, ortaklar genel kurulunun onayı şarttır. Devir bu onayla geçerli olur.

(3) Şirket sözleşmesinde başka türlü düzenlenmemişse, ortaklar genel kurulu sebep göstermeksizin onayı reddedebilir.

(4) Şirket sözleşmesiyle sermaye payının devri yasaklanabilir.

(5) Şirket sözleşmesi devri yasaklamış veya genel kurul onay vermeyi reddetmişse, ortağın haklı sebeple şirketten çıkma hakkı saklı kalır.

(6) Şirket sözleşmesinde ek ödeme veya yan edim yükümlülükleri öngörüldüğü takdirde, devralanın ödeme gücü şüpheli görüldüğü için ondan istenen teminat verilmemişse, genel kurul şirket sözleşmesinde hüküm bulunmasa bile, onayı reddedebilir.

(7) Başvurudan itibaren üç ay içinde genel kurul reddetmediği takdirde onayı vermiş sayılır." şeklindedir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2021/11-917 esas, 2022/1616 karar sayılı ve 29/11/2022 tarihli ilamında belirtildiği üzere; kanuna uygun olarak yapılmış ve ortaklar kurulu tarafından onay verilmiş bir pay devrinin müdürün veya müdürlerin hareketsiz kalmaları nedeniyle pay defterine kaydedilmemesi veya talebin reddedilmesi durumunda pay defterine kaydın bir ifa davası olarak talep edilebileceği kabul edilmelidir.

Zira diğer şartlar yerine gelse dahi pay devrinin şirkete karşı ancak pay defterine kayıt ile hüküm ifade edecek olması karşısında devreden veya devralanın ifa davası açmaktan başka bir çaresi bulunmamaktadır.

Öte yandan kanuna uygun olarak yapılmış ve ortaklar kurulu tarafından gerekli nisapla onay verilmiş bir pay devri, pay defterine kayıt edilmediği sürece şirkete karşı hüküm ifade etmeyeceğinden devreden tarafından açılan ortak olunmadığının tespiti davasının dinlenmesi mümkün değildir.

Zira ortak olunmadığının tespiti davasının açılabilmesi için pay devrinin Kanuna uygun olarak yapılmış, ortaklar tarafından gerekli nisapla muvafakat edilmiş ve bu hususun pay defterine kayıt edilmiş olması zorunludur.

TTK'nın 595. maddesinde limited şirket hisse devrinin ne şekilde gerçekleşeceği hüküm altına alınmıştır. Davacı eldeki davayı, devralan davalı ve ... hasım göstererek açmıştır. Limited şirket hisse devri kapsamında şirket ortağı olunmadığının tespiti davasında husumetin hisse devredilen kişiye ve şirket tüzel kişiliğine birlikte yöneltilmesi gerekli olup ...nün pasif husumet ehliyeti (davalı sıfatı) bulunmamaktadır. Bu sebeple davalı Ticaret Sicil hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Bilindiği gibi TTK 595 kapsamında ortaklar genel kurulunun limited şirketteki hisse devrinin geçerli olabilmesi için onayı şart koşulmuştur. Söz konusu ortaklar kurulu kararı dosyada bulunmamaktadır. Buna mukabil davacının hissesini devrettiği şirket yukarıda da tespit edildiği üzere tek ortaktan müteşekkildir. Davacının da hissesi devrini yaptığı, ... ... şirketin tüm hisselerini devralan yeni tek ortağıdır.

Dolayısıyla tek ortaklı olan şirketin tüm hisselerinin devri söz konusudur.

Yargıtay bir kararında ortaklar arasındaki hisse devri sebebiyle hisse devrinin ortaklar kurulu tarafından kabul edildiği sonucuna varılarak TTK 595 kapsamında hisse devrinin geçerli bir hisse devri olduğunu kabul etmiş olup somut olayda tek ortaklı şirket hisselerinin yine tek bir ortağa devredildiğinden TTK 595 kapsamında genel kurul onayının notere devri sözleşmesinin imzalanması ile aynı anda gerçekleştiği, tek ortak ve yetkili tarafından yapılan devir için ayrıca genel kurul onayının gerekli olmadığı,

yine bu davanın şirkete husumet yöneltilerek açılması gerekmekte ise şirketin tek ortaklı yapısı sebebi ve genel kurul onayının notere devri sözleşmesinin imzalanması ile aynı anda gerçekleştiğinden davanın sadece devralana yöneltilmesinin yeterli olduğu kabul edilmiş ve 6100 Sayılı TTK'nın 595. Maddesine uygun olarak 10.02.2017 Tarihli ... Noterliği nin ...

Yevmiye Nolu Limited Şirket Pay Devri Sözleşmesi ile şirketin hissesinin devredildiği anlaşıldığından davanın devralan davalı yönünden kabulüne dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.