İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/424 K.2024/640

Mahkememizde görülmekte olan Tanıma ve Tenfiz davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili tarafından sunulan 03/08/2022 tarihli Dava dilekçesinde özetle. Huzurdaki davanın konusu Ticaret Mahkemelerinin görev alanına girdiğini, Yargıtay kararları doğrultusunda Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğunu, davalının Türkiye'de yerleşim yeri veya sakin olduğu bir yerin bulunmadığını, uyuşmazlığın çözümünde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacı ile davalı arasında ... ... ... ... ... Hukuk Mahkemesi ... Şubesinde görülen davada Mahkemenin ...

Esas ... Karar 15/03/2016 tarihli kararı ile davalının 85/100 tipi ihraç mali 3500 ton zifti davacıya teslimine karar verildiğini, bu karar ... İli Genel Adliyesi ... Temyiz Mahkemesi 1. Şubesinin denetiminden geçerek kesinleştiğini ve kararın icrası için ... ... ... Yargı ... ... Hukuk Mahkemesi ...

Şubesi tarafından icra belgesinin verildiğini, yabancı mahkeme kararı apostil şerhine sahip olunan tercüme yapıldıktan sonra noter tarafından onaylandığını, Karar ayrıca Türkiye Cumhuriyeti ... Büyükelçiliği tarafından tasdik edildiğini, davacı hakkında adı geçen yabancı mahkeme tarafından verilmiş kararın Türkiye Cumhuriyeti makamlarınca geçerli kabul edilmesi ve icra edilebilmesi için huzurdaki davanın açıldığını, kesinleşmiş olan ... ... ... Yargı ... ...

Hukuk Mahkemesi ... Şubesinde görülen davada ... Esas numaralı ... Karar numaralı 15/03/2016 tarihli kararın tanınması ve tenfizine ve yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı tarafın üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili tarafından sunulan 14/03/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle.

Davacının sunmuş olduğu dava dilekçesinde 3.500 Ton ziftin teslimi davasında taraflar arasındaki ilişkinin ticari niteliğinde olduğunu belirterek Ticaret Mahkemesinde davanın açıldığını, tarafların arasındaki ilişkinin ticari olmadığını ve tarafların tacir olmadığını, İran'daki yapılan yargılamanın Asliye Hukuk veya Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla hareket ettiğinin belirsiz olduğunu, davanın Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep ettiğini, Yabancı mahkeme kararının noter tasdikli ve apostil şerhini taşıyan tercüme evrakının sunulmadığını,

İran Mahkemesinde davanın usulsüz tebligat nedeniyle davalının yokluğunda görüldüğünü, İran Mahkemesi bilirkişi raporuna göre davalının alınan bedelden fazla mal gönderildiğinin, yabancı mahkeme kararının tenfizi için kararı veren mahkemenin ülkesinde ilamın kesinleşmesinden itibaren infazı için sürenin geçtiğini, bu takdirde Türkiye'de kararın infazının mümkün olamayacağını, kararın 20/01/2018 tarihinde kesinleştiğini tenfiz davası ise 02/08/2022 tarihinde yaklaşık 4.5 yıl sonra açıldığını,

bu nedenle İran hukukuna göre infaz zamanaşımının araştırılmasını ve zamanaşımı geçmiş ise davanın bu nedenle de reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... ... ... Yargı ... ... Hukuk Mahkemesi ...Şubesi’nin ... Esas, ... Sayılı Karar aslı, ... İli Genel Adliyesi ... Temyiz Mahkemesi 1.Şubesi’nin ... Esas ... Karar Sayılı Karar sureti, ... İli Genel Adliyesi ... Temyiz Mahkemesi 1.Şubesi’nin ... Esas ... Sayılı Karar aslı, ... ... ... Yargı ... ... Hukuk Mahkemesi ...Şubesi Tarafından Verilen İcra Belgesi Sureti, Dava konusu Yabancı Mahkeme Kararının Temyiz Kararının, İcra Belgesinin ve Kesinleşme şerhinin onaylı Türkçe tercümesi, İran Mahkeme dosyasına sunulan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.

... ... ... Yargı ... ... Hukuk Mahkemesi ...Şubesi’nin 15/03/2016 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı kararın onaylı tercümesinin incelenmesinde; davacı ... tarafından davalılar ... aleyhine açılan 3500 ton zift teslimi istemine dayalı dava sonucunda davalı ... 'ye yönelik davanın düşmesine, davalı ... 'ye yönelik davanın 3500 ton zift alımı karşılığı 19.500.000.000 Riyal ödenmesine rağmen taahhüt edilen 3500 ton zift teslim edilmediğinden davalı ...

Jazayeri tarfından 3500 ton ziftin davacıya teslimine karar verildiği, karara yönelik temyiz başvurusu sonucunda ... Temyiz Mahkemesi ... şubesi'nin 20/01/2018 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı ilamı ile temyiz isteminin reddi ile kararın onanmasına kesin olarak karar verildiği, yeniden yargılama talebine yönelik başvuru sonucunda ... Temyiz Mahkemesi ... Şubesi'nin 08/04/2018 tarih, ... Esas, ...

Karar sayılı ilamı ile yeniden yargılama talebinin reddine kesin olarak karar verildiği ve ... ... ... Yargı ... ... Hukuk Mahkemesi ...Şubesi’nin 15/03/2016 tarih, ... Esas sayılı dosyasında verilen kararın onanması üzerine kesinleştiğine dair 05/05/2022 tarihli kesinleşme şerhinin düzenlendiği anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanı, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; dava, davacı tarafça davalı aleyhine açılan yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizi istemine ilişkindir.

Davacı taraf zift satımından kaynaklı 3500 ton zift alacağına ilişkin davalı hakkında verilen ... ... ... Yargı ... ... Hukuk Mahkemesi ...Şubesi’nin 15/03/2016 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı İran Mahkemesi kararının tanınması ve tenfizini talep etmiştir.

Davalı taraf davanın Asliye Hukuk Mahkemesine görülmesi gerektiğini, dava konusu yabancı mahkeme kararının müvekkili davalıya usulsüz tebligat yapılarak görülen dava sonucunda verildiğini, davalı tarafça apostil şerhli kararın sunulmadığını bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava konusu ihtilaf davacı tarafın tenfizini talep ettiği yabancı mahkeme kararının tenfizi koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.

Mahkememizce istinaf incelemesi öncesi verilen 23/03/2023 tarihli karar ile davacı tarafça dava konusu tenfizi talep edilen yabancı mahkeme kararı aslının verilen kesin sürede sunulmaması nedeniyle davanın reddine karar verildiği, davacı tarafça kararın istinaf edilmesi üzerine ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 12/07/2024 tarih 2023/... Esas, 2024/...

Karar sayılı ilamıyla " Gerekçeli kararda verilen kesin süre içerisinde ve duruşma gününe dek tenfizi istenen karar ve ilgili belgelerin aslı veya apostil şerhli örneğinin dosyaya sunulmadığı belirtilmiş ise de, alındı belgesinde esas mahkeme kararı aslının ibraz edildiği yazılı olmasına rağmen, dosyada evrak aslının neden mevcut olmadığı hususunda bir araştırma yapılmamış bu hususta davacı vekilline açıklama yaptırılmamış olması, 6100 Sayılı HMK'nun 27/1 fıkrası ile 27/2-b bendi kapsamında hukuki dinlenilme hakkının ihlali mahiyetinde olduğundan ve Yargıtay ...

Hukuk Dairesi'nin 2022/... esas, 2023/... karar sayılı, 31/05/2023 tarihli ilamında da belirtildiği üzere, tanıma ve tenfiz davaları eda değil tespit davası mahiyetinde olduklarından maktu harca tabi olduğundan ayrıca davacı yanın harçtan muafiyet talebi yönünden olumlu olumsuz bir değerlendirme yapılmaması da yerinde olmadığı" gerekçesiyle Mahkememiz kararının kaldırılması üzerine dosya yukarıdaki esasa kaydedilerek istinaf ilamı doğrultusunda yargılamaya devam olunmuştur.

Mahkememizce istinaf ilamında belirtilen dava konusu yabancı mahkeme kararı aslının akıbeti hakkında yapılan araştırma sonucunda, 28/09/2022 tarihli alındı belgesinde yabancı mahkeme karar aslı ve tercümesinin dosyaya davacı vekilince ibraz edildiği belirtilse de dosyada yabancı mahkeme kararı aslının bulunmadığı, yabancı mahkeme kararının aslının dosyaya sunulması halinde Mahkememiz yazı işleri müdürlüğü kasasına alınarak kasa kaydı makbuzunun düzenleneceği, ancak karar aslı bulunmadığından kasa kaydı tutulmadığı, bu nedenle kesin süre içerisinde yabancı mahkeme karar aslı sunulmadığından davanın reddine karar verildiği,

davacı vekilince karar istinaf edildikten sonra istinaf dairesine hitaben yazılan 19/01/2024 tarihli dilekçe ile yabancı mahkeme karar aslının istinaf dairesine gönderilmek üzere dosyaya ibraz edildiği anlaşıldığından istinaf dairesince kararın kaldırılması üzerine yapılan tensip zaptı ile Davacı vekilince dava konusu yabancı Mahkeme kararının aslı dosya istinaf aşamasında iken sunulmakla, Mahkememiz kasasına alındığından bu hususta istinaf ilamında belirtilen araştırmanın yapılmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

Bu haliyle 28/09/2022 tarihli alındı belgesinde de yabancı mahkeme kararı aslının teslim alındığı ön büro personeli tarafından kayıt altına alındığından yabancı mahkeme kararı aslının ne zaman sunulduğu hususundaki tereddütün giderilmesi mümkün olmadığından davacı tarafça yabancı mahkeme kararının aslı dosyaya sunularak bu yöndeki eksiklik giderilmiş olduğundan aksi yönde bir ispatta bulunmadığından davacı tarafça yabancı mahkeme kararı aslının süresinde sunulmuş olduğu kabul edilerek yargılamaya devam edilmiştir.

İstinaf ilamında belirtilen bir diğer husus olan harcın maktu mu nispi mi alınacağı hususunda Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin 2022/... Esas, 2023/... Karar sayılı 31/05/2023 tarihli ilamında belirtildiği üzere harcın maktu alınması gerektiğinden davacı tarafça fazladan yatırılan 143.180,75-TL tamamlama harcının davacı tarafa iadesine karar verilerek fazla alınan peşin harç davacı tarafa iade edilmiştir.

Davalı tarafça istinaf öncesi sunulan cevap dilekçesi ile davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik itirazında bulunulmuş ise de; eldeki davada taraflar gerçek kişi olsa da faaliyetlerini Ülkemiz sınırları dışında gerçekleştirdiklerinden dolayı bulundukları Ülkeye göre tacir araştırılması yapılması mümkün olmadığından ve yargılamayı uzatacağından,

dosyadaki deliller kapsamında ihtilafın 3500 ton zift satımına ilişkin olması nedeniyle ticari satımdan kaynaklı olduğu ve davalı tarafça dosyaya sunulan yabancı mahkemedeki yargılama sırasında düzenlendiği öne sürülen bilirkişi raporunda zift satımının Cem Petrol şirketi tarafından yapıldığının belirtilmesi karşısında dava konusu ihtilafın tarafların ticari faaliyetinden kaynaklı ticari satıma ilişkin olması nedeniyle ticari dava niteliğindeki dava hakkında yabancı mahkeme tarafından verilen kararın tanınması ve tenfizi istemine bakmaya Mahkememizin görevli olduğuna kanaat getirildiğinden yargılamaya devam olunmuştur.

Tenfize ilişkin yasal düzenlemelere bakılacak olursa,

5718 sayılı MÖHUK’un Tenfiz İstemi başlıklı 52. maddesinde; (1) Kararın tenfiz edilmesinde hukukî yararı bulunan herkes tenfiz isteminde bulunabilir. Tenfiz istemi dilekçe ile olur. Dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir. Dilekçede aşağıdaki hususlar yer alır:

a) Tenfiz isteyenle, karşı tarafın ve varsa kanunî temsilci ve vekillerinin ad, soyad ve adresleri.

b) Tenfiz konusu hükmün hangi devlet mahkemesinden verilmiş olduğu ve mahkemenin adı ile ilâmın tarih ve numarası ve hükmün özeti.

c) Tenfiz, hükmün bir kısmı hakkında isteniyorsa bunun hangi kısım olduğu.

5718 sayılı MÖHUK’un Dilekçeye eklenecek belgeler başlıklı 53. Maddesinde; (1) Tenfiz dilekçesine aşağıdaki belgeler eklenir:

a) Yabancı mahkeme ilâmının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilâmı veren yargı organı tarafından onanmış örneği ve onanmış tercümesi.

b) İlâmın kesinleştiğini gösteren ve o ülke makamlarınca usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış tercümesi.

5718 sayılı MÖHUK’un 54/1 maddesinde;

"(1) Yetkili mahkeme tenfiz kararını aşağıdaki şartlar dahilinde verir:

a) Türkiye Cumhuriyeti ile ilamın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilamların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiili uygulamanın bulunması.

b) İlamın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilamın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı halde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması.

c) Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması.

ç) O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı Türk mahkemesine itiraz etmemiş olması." şeklinde tenfiz şartları düzenlenmiştir.

Burada yasa koyucu “o yer kanunları uyarınca” ifadesini kullanarak, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılıp çağrılmadığının, mahkemede temsil edilip edilmediğinin, kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilip verilmediğinin belirlenmesinde lex fori'nin (tenfizi istenilen kararı veren mahkemenin bulunduğu ülke hukukunun) uygulanacağını açıkça düzenlemiştir.

Davacı tarafça ... ... ... Yargı ... ... Hukuk Mahkemesi ...Şubesi’nin 15/03/2016 tarih, ... Esas, ...

Karar sayılı 05/05/2022 tarihli kesinleşme şerhli yabancı mahkeme kararının yetkili makamlarca onanmış aslı ve kesinleştiğine ilişkin şerh yazısının aslı ve onaylı Türkçe tercümesi sunulmuş olup incelenmesinde; davacı ... tarafından davalı ... aleyhine açılan alacak davası sonucunda davalının 3500 Ton zifti davalıya teslimine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, somut olayda karşılıklılık, Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeme,

kamu düzenine açıkça aykırılık bulunmama ve usulüne uygun davaya çağrılmadığı itirazının bulunmaması koşullarının var olduğu ve 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 53. ve 54. maddesindeki yasal koşulların oluştuğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilmiş, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2022/6677 Esas, 2023/3391 Karar sayılı 31/05/2023 tarihli ilamında belirtildiği üzere harcın maktu alınması gerektiğinden bakiye maktu harç tayin edilerek;

tenfiz davalarında nispi avukatlık ücreti alınacağına dair açık bir düzenleme olmadığından Yargıtay 11.HD'nin 24.02.2016 tarihli, 2015/10020 E- 2016/1963 K sayılı emsal kararı doğrultusunda davacı lehine maktu vekalet ücreti tayin edilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.