İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/755 K.2025/304

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu ... ... Şubesine ait keşidecesi ... ... Tic. Ve San. A.Ş., lehdarı ... ... Gıda Tem. Ve İht. Mad. San. Tic. Ltd.Şti olan , 01/02/2023 tarih ... seri nolu 22.671,18 TL bedelli çekin,... ... Şubesine ait keşidecisi ... Süper Mark. Ve Tic. San. A.Ş. Lehdarı ... ... Gıda Tem. Ve İht. Mad. San. Tic. Ltd.Şti olan 20/01/2023 tarih ... seri nolu 17.500,00 TL bedelli çek,... ... Şubesine ait keşidecesi ... ... Tic. Ve San. A.Ş., lehdarı ... ... Gıda Tem. Ve İht. Mad. San. Tic. Ltd.Şti olan , 13/01/2023 tarih ... seri nolu 15.000,00 TL bedelli çekin,... ... Şubesine ait keşidecesi ... ... Tic. Ve San. A.Ş., lehdarı ... Gıda San. Tic. Ltd.Şti olan , 01/02/2023 tarih ... seri nolu 10.462,00 TL bedelli çekin,

kendilerine tahsil amacıyla verildiğini, söz konusu çeklerin ... Kargo taşıması sırasında kaybolduğunu ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı davada çek iptali davası açıldığını, davalının çeki haksız olarak ele geçirdiğini, suç duyurusunda bulunduklarını, davalının yasal hamil olmadığını ileri sürerek davanın kabulü ile, çeklerin istirdadını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin - ... ... Şubesi'ne ait, 13.01.2023 keşide tarihli ve 15.000,00-TL bedelli, - ... ... Şubesi'ne ait, 01.02.2023 keşide tarihli ve 10.462,00-TL bedelli, - ... ... Şubesi'ne ait, 01.02.2023 keşide tarihli ve 22.671,18-TL bedelli, -... ...

Şubesi'ne ait, 20.01.2023 keşide tarihli ve 17.500,00-TL bedelli çeklerin yasal hamili olduğunu, yetki itirazında bulunduklarını, yetkili mahkemenin İstanbul Mahkemeleri olduğunu savunarak davanın reddini, davayı kabul anlamına gelmemekle beraber çeklerin kaybolmuş olması ve çek iptali için dava açılmış olması,

davaya taraf olmayan müvekkili bağlamadığı gibi davacıyı borçtan kurtaran bir sebep olmadığını, zaten çeklerde ödeme yasağı bulunması çeklerin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmediği gibi müvekkilin kötüniyetli olduğunu göstermeyeceğini, müvekkili dava konusu çekleri aralarındaki ticari ilişkiye istinaden üst cirantasından aldığını, çeklerde ödeme yasağı bulunması nedeniyle çek bedellerini tahsil edememiş ve bu nedenle de büyük bir mağduriyet yaşadığını,

hatta çekleri kendisine veren üst ciranta ve yetkilisi hakkında suç duyurusunda dahi bulunmuş olup soruşturma İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/... nolu dosyasıyla devam ettiğini, yani müvekkilin somut olayda hiçbir kötüniyeti bulunmayıp kendisi bizzat suçun mağduru olduğunu beyanla; davacı tarafça haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen işbu davanın yetki itirazı bağlamında öncelikle usulden reddini, akabinde esastan reddine, davacı aleyhine alacağın %20 oranından az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

- Mali Müşavir ... tarafından hazırlanan 05/09/2024 tarihli bilirkişi kök raporu ve 21/10/2025 tarihli bilirkişi ek raporu,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Yapılan yargılama, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde. Dava, dava konusu ... ... Şubesine ait keşidecesi ... ... Tic. Ve San. A.Ş., lehdarı ... ... Gıda Tem. Ve İht. Mad. San. Tic. Ltd.Şti olan , 01/02/2023 tarih ... seri nolu 22.671,18 TL bedelli çekin,... ... Şubesine ait keşidecisi ... Süper Mark. Ve Tic. San. A.Ş. Lehdarı ... ... Gıda Tem. Ve İht. Mad. San. Tic. Ltd.Şti olan 20/01/2023 tarih ... seri nolu 17.500,00 TL bedelli çek,... ...

Şubesine ait keşidecesi ... ... Tic. Ve San. A.Ş., lehdarı ... ... Gıda Tem. Ve İht. Mad. San. Tic. Ltd.Şti olan , 13/01/2023 tarih ... seri nolu 15.000,00 TL bedelli çekin,... ... Şubesine ait keşidecesi ... ... Tic. Ve San. A.Ş., lehdarı ... Gıda San. Tic. Ltd.Şti olan , 01/02/2023 tarih ... seri nolu 10.462,00 TL bedelli çeklerin istirdadına gerekip gerekmediği hususlarına ilişkindir.

... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... sayılı yetkisizlik ilamıyla dosyanın mahkememize gönderilerek 2023/755 esas numarası alarak mahkemize tevzi olmuştur.

Mahkememizce re'sen görevlendirilen bilirkişi Mali Müşavir ... marifetiyle hazırlanan 05/09/2024 tarihli bilirkişi kök ve 21/10/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "...Davalı ... Sistemleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi dava dosyası kapsamında ticari defterlerine ilişkin bilgi ve belge sunmadığından bu yönde inceleme yapılamadığı, Dava konusu olan çeklerin son cirosu ...

Sistemleri şirketine ait olup bir önceki cirantası... şirketine ait olduğu, Davalı Neva şirketi ile... ...

Şirketi arasında olan ticari ilişkinin incelenmesi yapılmış, dava dosyası kapsamında,davalı Neva şirketinin... e kesmiş olduğu 13.12.2022 tarihli 5.553.353,76 TL e-arşiv fatura olduğunun görüldüğü, TTK'nın 704. maddesinde “Çek herhangi bir suretle hamilinin elinden çıkmış bulunursa ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister ciro suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğu öngörülmüştür.

Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekip, çeki elinde bulunduran davalı hamil, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü değildir. Aksi halin kabulü kıymetli evrakın “mücerretlik” ilkesini ortadan kaldırır. Çek üzerindeki ciro silsilesi tam olup, davalının yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır.

Anılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir.

Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiği..." Şeklinde görüş bildirmiştir.

Bilirkişi raporu taraflara tebliğ olunmuş, rapora karşı davacı vekilince beyan ve itirazda bulunulmuştur.

Mahkememizin 26/09/2024 tarihli duruşması 3 nolu ara karara gereğince dosyamız ek rapor alınmak üzere bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi Mali Müşavir ... tarafından tanzim edilen 21/10/2024 tarihli bilirkişi ek raporu özetle; "...Toplam 65.633,18 TL tutarındaki 4 adet çek yapragının bulundugu çek bordrosunda dava konusu, Kesidecisi : ... ... Tic. Ve San. A.Ş., Lehdarı : ... ... Gıda Tem. Ve İht. Mad. San. Tic. Ltd. Şti., Son yetkili hamili : ... ... Gıda Tem.

Ve İhtiyaç ... ... İnş. Bilgisayar Tar. San. Ve Tic.Ltd.Şti., Tanzim Tarihi : 13.01.2023 Tutarı : 15.000 TL Kesidecisi : ... ... Tic. Ve San. A.Ş., Lehdarı : ... Gıda San. Tic. Ltd. Şti Son yetkili hamili : ... ... Gıda Tem. Ve İhtiyaç ... ... İnş. Bilgisayar Tar. San. Ve Tic.Ltd.Şti Tanzim Tarihi : 01.02.2023 Tutarı : 10.462 TL Kesidecisi : ... ... Tic. Ve San. A.Ş., Lehdarı : ... ... Gıda Tem. Ve İhtiyaç ... ... İnş. Bilgisayar Tar. San.

Ve Tic.Ltd.Şti Son yetkili hamili : ... ... Gıda Tem. Ve İhtiyaç ... ... İnş. Bilgisayar Tar. San. Ve Tic.Ltd.Şti Tanzim Tarihi : 01.02.2023 Tutarı : 22.671,18 TL Kesidecisi : ... ... Tic. Ve San. A.Ş., Lehdarı : ... ... Gıda Tem. Ve İht. Mad. San. Tic. Ltd.Şti Son yetkili hamili : ... ... Gıda Tem. Ve İhtiyaç ... ... İnş. Bilgisayar Tar. San. Ve Tic.Ltd.Şti Tanzim Tarihi : 20.01.2023 Tutarı : 17,500 TL olan çek yaprağının davacı bankanın ... ...

Subesi yetkilisine teslim edildiği..." Şeklinde görüş bildirmiştir.

Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş; tarafların rapora karşı beyan ve itiraz dilekçesi sunmuştur.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının kendi zilyetliğinde bulunan dört adet çekinin kargoda çalınması iddiasına dayalı olarak çeklerin davalı hamilden kendisine teslimini talep ettiği, davalının ise çeklerin yasal hamili olduğunu ve çekleri ele geçirmekte kötü niyetinin olmadığını beyanla davanın reddini talep ettiği görülmüştür.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalının çeklerin yasal hamili olup olmadığı, iktisapta kötü niyeti olup olmadığı ve istirdatının gerekip gerekmediği hususlarına ilişkin olduğu görülmüştür.

Dava konusu çeklerin ... Kargo taşıması sırasında kaybolduğunun 06/01/2023 tarihli tutanak ile tespit edildiği görülmüştür.

... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiş; açılan çek iptali davasının 09/01/2023 tarihli olduğu görülmüştür.

... CBS 2023/... soruşturma numaralı dosyanın bir örneğinin UYAP sistemi üzerinden celbine karar verilmiş; dosya celp edilmiş ve davalı ile önceki ciranta... şirketi arasındaki dolandırıcılık suçlamasına ilişkin olduğu, savcılık tarafından takipsizlik verildiği görülmüştür.

... CBS 2023/... soruşturma numaralı dosyanın celbine karar verilmiş; yargılamayı sürüncemede bırakacağı ve mevcut delil durumu dikkate alınarak soruşturma dosyasının beklenilmemesine karar verilmiştir.

Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesinde davalının ticari defterlerine ilişkin bilgi ve belge sunmadığından bu yönde inceleme yapılamadığının bildirildiği; önceki ciranta olan... firmasına ise kesmiş olduğu 13.12.2022 tarihli 5.553.353,76 TL e-arşiv fatura olduğunun görüldüğü belirtilmiştir. Mahkememizce yapılan değerlendirmede; geçmiş tarihli fatura kesmenin sistemsel olarak mümkün olduğu, davalının defter sunma yükümlülüğünü yerine getirmemesinden dolayı davalı ile... şirketi arasında çeklerin gerçek bir ticari ilişkiye dayanmadan alındığı konusunda mahkememizde kesin kanaat hasıl olmuştur.

TTK'nın 792. maddesinde “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." düzenlemesi yer almaktadır.

Davacı, davalının kötü niyetini ispat ettiği takdirde çeklerin istirdadına karar verilebilecektir.

Davalının kötü niyetinin tespiti açısından yapılan incelemede, yukarıda anlatılan süreç ve alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, ticareti terk etmiş şirketler kullanılarak gerçekleştirilen ciro ve tahsil çabalarının kötü niyetin ispatı olduğu, davalının bir hakkı olmadığı halde kötü niyetle çeki ele geçirdiği ve tahsile çalıştığı, açılan çok sayıda benzer davada aynı şirketler kullanılarak ciroların yapıldığı, bu nedenle davalının kötü niyetinin ıspatlandığı kanaatiyle davanın kabulüne, davacıya dava konusu çeklerin iadesine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır