İstanbul 22. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/759 K.2026/228

Mahkememizde görülmüş olan "Zayi Belgesi Verilmesi" davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin sunduğu dava/talep dilekçesinde; davanın resmi evrak ve ticari defterler için zayi belgesi verilmesi talebine ilişkin olduğu, müvekkilin, Karadolap Mah. ... Sk. No:..-... .../İstanbul adresinde şahıs firması olarak faaliyet gösteren ve vergi mükellefi olan bir TIR şoförü olduğu, müvekkilin, 2020 ve 2021 yıllarına ait ticari defterleri, faturaları ve belgelerini muhasebecisinin ofisinde yer olmadığından dolayı geçici olarak Fatih Sultan Mah. ... Sk. No:..

Sarıyer/İstanbul adresinde ikamet eden kayınpederi ...’in evinin ardiyesine (kömürlüğüne) bıraktığı, müvekkil, muhasebecisinin talebi üzerine 06.10.2025 tarihinde saat 15:00 sularında kayınpederi ile birlikte ticari defter ve evrakları almak üzere ardiyeye gitmiş olup ardiyedeki ticari defterlerin, faturaların ve belgelerin yer aldığı kolilerin yanı sıra arabasına ait eski parçaların ve hurda malzemelerin çalındığını fark ettiği, hemen...

Polis Merkezine giderek şikayetçi olmak isteyen müvekkile karakolda yalnızca Kayıp Belge- Eşya Formunun doldurulduğu, bunun üzerine müvekkil 08.10.2025 tarihinde ...Cumhuriyet Başsavcılığına giderek şikayetçi olmuş olup ...

Soruşturma numaraları dosya açıldığı, anılan nedenlerle 2020 ve 2021 yıllarına ait ticari defterler, faturalar ve belgelerin zayi olduğu, Türk Ticaret Kanunu 82/7 uyarınca: “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde olup müvekkilin ticari işletmesine ait olan ve zayi olan ticari defterlerin noter tasdiklerini ekte sundukları, ifade edildiği üzere müvekkile ait ticari defterler tüm özen ve dikkatine rağmen çalındığından zayi olan ve aşağıda belirtilen ticari defterler için zayi belgesinin verilmesi talebiyle işbu davayı açma zaruretinin hasıl olduğu,

zayi olan belgeler, 2020 Yılı Yevmiye Defteri, 2020 Yılı Defteri Kebir, 2020 Yılı Envanter Defteri, 2021 Yılı Yevmiye Defteri, 2021 Yılı Defteri Kebir, 2021 Yılı Envanter Defteri, 2020 ve 2021 Yıllarına Ait Faturalar şeklinde olup Türk Ticaret Kanunu Md.82/d-7 ve sair mevzuat hükümleri uyarınca davanın kabulüne, belirtilen zayi olmuş resmi evrak ve ticari defterlerin zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesini dava ve talep etmiştir.

DELİLLER

Ticari Defterlere ait Noter Tasdikleri,...Emniyet Müdürlüğü ...Merkez Amirliği Kayıp Belge-Eşya Formu, ...Cumhuriyet Başsavcılığı'nın...Soruşturma numaralı dosyası UYAP üzerinden inceleme talebi gönderilmek suretiyle incelenmiş olup, dosya kapsamında verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar işbu dava dosyasına kaydedilmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

İşbu dava konusu uyuşmazlık; TTK’nun 82/7. maddesi uyarınca davacı ...'a ait olan 2020 yılı Yevmiye Defteri, 2020 yılı Defteri Kebir, 2020 yılı Envanter Defteri, 2021 yılı Yevmiye Defteri, 2021 yılı Defteri Kebir, 2021 Yılı Envanter Defteri ve 2020 & 2021yıllarına Ait Faturalara yönelik zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

05.07.2022 tarihinde yürürlüğe giren 7417 sayılı Kanun ile değişik 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesine göre; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa; tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren, otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Maddede düzenlenen (30) günlük süre hak düşürücü süredir. Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren zayi olma durumları sınırlı şekilde sayılmamış ise de; zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

Başka bir ifadeyle, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

TTK'nun 18/2. maddesi "Her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir" hükmünü içermektedir. Tacir basiretli bir iş adamı olmanın gerektirdiği özeni göstererek defter ve belgelerini saklamalı ve zayi olmaması için üzerine düşen bütün yükümlülükleri özveri ile yerine getirmelidir. Dolayısıyla TTK'nun 82 ve 18. maddeleri kapsamında yapılan değerlendirmede; tacirin, basiretli bir iş adamı olmanın gerektirdiği tüm özeni göstererek defter ve belgelerini saklaması ve zayi olmaması için üzerine düşen bütün yükümlülükleri büyük bir dikkat ve özenle yerine getirmesi gerekmektedir.

Dava konusu somut olay yönünden yapılan değerlendirmede; davacı tarafça, davacı ...'ın 2020 Yılı Yevmiye Defteri, 2020 Yılı Defteri Kebir, 2020 Yılı Envanter Defteri, 2021 Yılı Yevmiye Defteri, 2021 Yılı Defteri Kebir, 2021 Yılı Envanter Defteri, 2020 ve 2021 Yıllarına Ait Faturaların, muhasebecisinin ofisinde yer olmadığından bahisle geçici olarak kayın pederi dava dışı ...’in evinin ardiyesine (kömürlüğüne) bıraktığı, muhasebecinin tekrar bu belgeleri talep etmesi üzerine 06.10.2025 tarihinde ticari defter ve evrakları almak üzere ardiyeye gidildiğinde ardiyedeki ticari defterlerin,

faturaların ve belgelerin yer aldığı kolilerin yanı sıra arabasına ait eski parçaların ve hurda malzemelerin çalındığı iddia edilmiş olup; somut olayda basiretli bir tacir gibi hareket etmesi beklenen ... tarafından 2020 Yılı Yevmiye Defteri, 2020 Yılı Defteri Kebir, 2020 Yılı Envanter Defteri, 2021 Yılı Yevmiye Defteri, 2021 Yılı Defteri Kebir, 2021 Yılı Envanter Defteri,

2020 ve 2021 Yıllarına Ait Faturaların muhasebecisinde yer olmadığından bahisle önemli vasıftaki bu belgeleri kendisine ait olmayan ve kömürlük/ardiye vasfında olan bir yerde bırakmış olmasının geçici süreliğine dahi olsa hiç bir anlamda tedbirli ve basiretli bir tacir davranışı olmadığı, bu sebeple basiretli bir tacir gibi ticari defter ve sair evraklara yönelik gerekli özeni göstermemiş ve koruma tedbirini almamış olan davacının zayi belgesi alma şartlarını yerine getirmediği görüş ve kanaatine varılmıştır.

Kaldı ki, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...Soruşturma numaralı dosyası kapsamında müşteki tarafın şikayetine dair meçhul şüpheli hakkında Bina İçinde Muhafaza Altına Alınmış Olan Eşya Hakkında Hırsızlık suçundan 24/10/2025 tarihinde "Şikayetçinin başvurusu üzerine girişilen tahkikat sonucunda, toplanan delil, bilgi ve belgelerden.

Müştekinin soyut suçlayıcı iddiası dışında, meçhul şüphelinin yüklenen suçu işlediğini gösterir, dava açmaya yeter kanıt ve emare bulunmadığı anlaşılmıştır." gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş olduğu tespit edilmiştir.

Sonuç olarak oluşan hal ve şartlar çerçevesinde, TTK'nun 82/7. maddesi anlamında belirli bir mücbir sebebin gerçekleştiği de kabul edilemeyecek olup tacir olan davacının basiretli bir tacirin göstereceği özen ve itina ile defterlerini saklaması gerektiği, iddia edilen sebebin tacirin öngörebileceği ve aldığı tüm önlem ve koruma tedbirlerine rağmen gerçekleşebilecek nitelikte olması şartını da taşımadığı, basiretli bir tacir gibi gerekli koruma tedbirini almamış olan davacının zayi belgesi alma şartlarını sağlamadığı açık olup yasal koşulları oluşmamış olan davanın reddine ve tüm dosya kapsamına ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuştur.

HÜKÜM / Gerekçesi Yukarıda İzah Edildiği Üzere;

1-Davanın REDDİNE,

2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince 732,00-TL karar harcından peşin yatırılan 615,40-TL harcın mahsubu ile eksik 116,60-TL harcın davacıdan tahsil edilerek Hazine'ye gelir kaydına,

3-Davanın ve kararın mahiyeti gereği yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

4-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde re'sen davacı tarafa iadesine,

Dair davacı vekilinin yüzüne karşı; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize sunulacak bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesi nezdinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/03/2026

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır