İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/403 K.2024/738

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılamaları sonunda :

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Dava dilekçesi özetle şöyledir : " müvekkilinin davacının yetkili hamil olduğu çekler 28/11/2020 tarihinde müvekkili tarafından ticari borçlusu olduğu ...'e... aracılığı ve ... kargo seri numarası ile gönderildiğini ancak 02/12/2020 tarihinde kargoda kaybolduğunu, bunun üzerine Mahkememizin ...Esas Sayılı dosyası ile bahse konu çekler hakkında taraflarınca zayi sebebiyle iptal ve ihtiyati tedbir konulması talepli dava açıldığını, Mahkememizce 09/12/2020 tarihli ara kararında söz konusu;

1-... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait keşidecisi ... olan ... çek numaralı ve vade tarihi 30.03.2021 olan 10.000 TL (onbin) meblağlı çek,

2-... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait keşidecisi ... olan ... çek numaralı ve vade tarihi 30.04.2021 olan 15.000 TL (onbeş) meblağlı çek,

3-... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait keşidecisi ... olan ... çek numaralı ve vade tarihi 30.05.2021 olan 15.000 TL (onbeş) meblağlı çek,

4-... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait keşidecisi ... olan ... çek numaralı ve vade tarihi 30.06.2021 olan 15.000 TL (onbeş) meblağlı çek,

5-... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait keşidecisi ... olan ... çek numaralı ve vade tarihi 30.07.2021 olan 15.000 TL (onbeş) meblağlı çek,

6-... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait keşidecisi ... olan ... çek numaralı ve vade tarihi 30.08.2021 olan 15.000 TL (onbeş) meblağlı çek,

7-... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait keşidecisi ... olan ... çek numaralı ve vade tarihi 30.09.2021 olan 15.000 TL (onbeş) meblağlı çek,

8-... Bankası A.Ş. ...

Şubesi'ne ait keşidecisi ... olan ... çek numaralı ve vade tarihi 30.10.2021 olan 15.000 TL (onbeş) meblağlı çekler hakkında ödemeden men kararı verildiğini, mahkememizin 06/04/2021 ara karar duruşmasında talepte bulunan ilgili kişi tarafından bankaya ibraz edilen 8 adet çek hakkında istirdat davası açılması için taraflarına kesin süre verildiğini, bu yasal süre içerisinde çek istirdadı davası açma zorunluğunu hasıl olduğunu, söz konusu çekleri haksız hamil olarak elinde bulunduran davalı şirketin işbu çekleri müvekkiline iadesi zorunlu olup aksi halde, mevcut durum müvekkilinin hak kayıplarına ve mağduriyetine sebebiyet verileceğini,

müvekkilinin çekleri kötü niyetli olarak elinde bulunduran şirket ile hiç bir iş ya da ticari ilişkisi yoktur hatta davalı şirket müvekkili tarafından tanınmadığını, kargoda kaybolan çeklerin davalı şirketin eline nasıl ulaştığı konusunda hiçbir bilgisi ve görgüsü bulunmadığını, müvekkilinin çekleri elinde bulunduran şirket arasında da hiçbir ticari ilişki söz konusu olmadığını, aralarında ticari ilişki olduğunu gösterir somut herhangi bir delil de mevcut olmadığını, davaya konu çek üzerinde müvekkiline ait bir ciro işlemi de bulunmadığını,

dolayısıyla çekleri elinde bulunduran şirket haksız ve kötü niyetli hamil olduğundan çeklerin istirdadı ve müvekkiline iadesi gerektiğini, açıklanan nedenler ve duruşmalar sırasında re'sen nazara alınacak sair nedenlerle fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile, davalarının kabulüne, dava konusu çeklerin istirdadına ve davacı müvekkiline iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini..." talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Cevap dilekçesi özetle şöyledir; "müvekkilinin belirtilen çeklerin iyi niyetli meşru hamili olduğunu, çekleri para alacağına karşılık faturalar ve makbuzlar karşılığında çekin arkasında cirosu olan kendisinden önceki şirketlerden ciroyla aldığını, çeklerde, 4. ciro konumunda olduğunu, müvekkilinin cirosundan önce 3 farklı şirketin cirosu bulunduğunu, müvekkilinin çeklerin kayıp olduğu iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi ve sorumluluğunun olmadığını, müvekkil şirketin dava konusu çekleri, fatura ve makbuz karşılığında kendisinden önceki ciro olan şirketlerden aldığını ve ticari defter kayıtlarına işlendiğini, davacının iddialarının doğru olmadığını bu nedenlerden dolayı davanın esastan reddi gerektiğini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davacıya yükletilmesini..." talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılan çek istirdadı istemine ilişkindir.

Davacı vekili davasını ... Asliye Ticaret Mahkemesinde açtığı , davalı vekilince cevap dilekçesinde Bakırköy Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğu yönünde yetki itirazında bulunduğu , mahkemece yetki itirazının kabulüne karar verilerek dosyanın nöbetçi İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği ve kararın itiraz edilmeksizin kesinleştirildiği anlaşılmıştır . Her ne kadar ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas- ...Karar sayılı ilamında yetki konusunda hatalı karar verilmişse de , taraflarca mahkeme kararının istinafa götürülmeyerek kesinleştiği , bu halli mahkememizin yetkisinin kesinleştiği anlaşılmış ve karşı yetkisizlik kararı verilmemiştir.

25/11/2022 tarihli bilirkişi raporu özetle şöyledir. "Dava, 6102 sayılı yasanın 792. maddesine dayalı istirdat istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Çek üzerindeki ciro silsilesi tam olup, davalının yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır.

Anılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir.

Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.

Davacının çekin arka sayfasında cirosu bulunmakta olup söz konusu ekte davacının cirosunun bulunması sebebiyle davacının rızası ile mi rızası dışında mı çıktığı ispata muhtaç genel uygulama ve ticari örf ve adet gereği, genellikle çek borç sebebi ile alacaklıya verileceği an ciro ile teslim edilir.

Davacının söz konusu çeki cirolayarak mı muhafaza ettiğine ve bu şekilde çaldırdığına yönelik soyut iddiası dışında dosyada delil OLARAK 02.11.2020 tarihinde Yurtiçi Kargo servis ... Bölge Müdürlüğünden gelen 02.12.2020 tarihli Cevabı yazı. Dava konusu çeklerin dağıtım sırasında çalındığını beyan eden yazı sunulduğu görülmüştür.

¸Davacı, aralarındaki ticari ilişkiye bianen dava dışı ...'e verilmek üzere Kargo Firmasına Verildiği, Çeklerin Kaybolmasından Sonra, çek ciro silsileri incelendiğinde çeklerin Dava Dışı ...

Şti'nden ciro ile aldığı dava konusu çeki, yine ticari ilişki içinde olduğu dava dışı ...tarafından da ..., En son davalı .... 'ne gönderilmek üzere kargoya verdiğini, ancak kargo ile taşınması sırasında kendisinin hamili olduğu çeklerin çalındığını ve kötüniyetli firmaların eline geçtiğini, Davacı çekte taraf olduğundan, yetkili hamil olduğunu ispat ettiğinin kabulü gerekmiş, ayrıca dosya kapsamında mevcut kargo firması görevlisinin ve kargo firmasının davacıya gönderdiği 02.12.2020 tarihinde davacı çeklerinin rızası hilafına elinden çıktığı kanaatine varılmıştır.

Dosya kapsamında mevcut delillerden aksi yönde bir bilgiye rastlanılmadığı gibi davacının da aksi yönde bir savunması olmamıştır. Davalının elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla aldığı sabittir. görülmüştür. (çek sahibi ... dava açan ...

BU hususta Nihai Takdir Mahkemeye Aittir) çekin arka sayfasında cirosu bulunmamakta olup davacının rızası ile mi rızası dışında mı çıktığı ispata muhtaç olduğundan Mahkemenizce kargo Firmasının çekleri çaldırıldığı yazısı ve davacı tarafın mi rızası dışında elden çıktığı Kanaati oluşması halinde davacı tarafın en son davalı tarafından elinde bulunan dava konusu çekleri geri isteyebileceği, Davacı Çek silsilesi incelendiğinde davacı tarafın ... ait ciro silsilesi bulunmadığı görülmüştür. (çek sahibi ... dava açan ...

BU hususta Nihai Takdir Mahkemeye Aittir) tarafın çekin arka sayfasında cirosu bulunmamakta ve çek sahibi farklı isim olup davacının rızası ile mi rızası dışında mı çıktığı ispata muhtaç olduğundan Mahkemenizce kargo Firmasının çekleri çaldırıldığı yazısı ve davacı ta a halinde dava konu çeklerin en son davalı tarafından elinde bulunduğundan dava konusu çekleri geri isteyemeyeceği, görüş ve kanaatine varıldığı.." rapor edilmiştir.

17/01/2024 tarihli bilirkişi kök rapor özetle şöyledir: "Davaya konu 8 adet çekin keşidecisi ... olup davacı ... hararlıdır. ...nın çekte lehtar, ciranta ya da hamil olduğunu gösterir bir ibare bulunamadığı, bu hususta kök raporumuzun 5 sayfasında son paragrafta açıkça belirtilmiştir.

Söz konusu çeklerin Davacı takdir sayın mahkemeye aittir leyman Hararlı tarafından Kargo şirketine verildiği belirtilerek bu hususta Nihai Yine kök raporumuzda belirttiğimiz üzere Davalı taraf Dava Dışı ... inşaat otomotiv hırdavat sanayi ve ticaret BA-BS Formları Mahkemece celp edildiği ve incelendiğinde Taraflar arasında 2021 yılında 22 adet KDV hariç 10.154.745TL faturalara ilişkin olması davalı tarafından incelemeye kendinden bir önceki cirantaların cari hesap sunulmaması üzerine söz konusu davaya konu çeklerin kendinden önceki ciranta ile arasındaki ticari ilişki sebebiyle verilip verilmediğinin tespitinin mümkün olmadığı,

esasen çekin sebepten mücerret olma hali dikkate alındığında çekin davalı tarafından iktisap anında kötü niyetli iktisap edilip edilmediğinin ispatı davacıda olduğu, Davacı tarafın çekte keşideci, avarist, lehtar ciranta ya da hamil olarak isim ve imzasının bulunmadığı, yine davalı tarafın çekleri kötü niyetli olarak yada ağır kusurlu olduğuna yönelik dosyada davacı delili bulunmadığı, Davacı Çek silsilesi incelendiğinde davacı tarafın ... ait ciro silsilesi bulunmadığı görülmüştür. (çek sahibi ... dava açan ...

BU hususta Nihai Takdir Mahkemeye Aittir) tarafın çekin arka sayfasında cirosu bulunmamakta ve çek sahibi farklı isim olup davacının rızası ile mi rızası dışında mı çıktığı ispata muhtaç olduğundan Mahkemenizce kargo Firmasının çekleri çaldırıldığı yazısı ve davacı tarafın rızası dışında elden çıktığı Kanaati oluşmaması halinde dava konu çeklerin en son davalı tarafından elinde bulunduğundan dava konusu çekleri geri isteyemeyeceği, görüş ve kanaatine varıldığı..." rapor edilmiştir.

24/06/2024 tarihli bilirkişi raporu özetle şöyledir: "Davacı resmi defterleri incelendiğinde davacının İşletme Defterine tabi Gerçek Gelir vergisi mükkelefi Adi Ortaklık olduğu. Resmi defterlerini Portal defter beyan sisteminde kayıt altında aldığı tespit edilmiştir. Davacı resmi defter kayıtlarında davalı ... LTD. ŞTİ tarafından davacı unvanına düzenlenen Bir fatura bulunmadığı tespit edilmiştir. Davacı tarafından keçide edilmiş çeklerin resmi defterlerde kayıtlı olmadığı tespit edildiği..." rapor edilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir. Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ispatlaması gerekmektedir.

Buna göre, zayi olan çekin istirdadı istemine ilişkin işbu davada ispat yükü davacıda olup, davacının, kendisinin yetkili hamil olduğunu, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Dosya kapsamında mevcut dava konusu çekler incelendiğinde, keşidecisinin ... olduğu ve çeklerin hamiline kesildiği, davacının çek üzerinde imzasının bulunmadığı görülmüştür.

Mahkememizce tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde mali müşavir bilirkişi ile inceleme yapılarak rapor tanzimi istenmiş; talimat yoluyla davacı tarafın incelenen ticari defterlerinde davaya konu çekler yönünden her hangi bir kaydın bulunmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.

Davacı vekiline kaybolduğu belirtilen çeke ilişkin varsa soruşturma dosyasının bildirilmesi için 19.03.2024 tarihinde süre verilmiş, davacı vekili tarafından davalı şirket yetkilisi hakkında soruşturma yürütüldüğü yönünde bir belge sunamamıştır .

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı itibariyle; her ne kadar davacı tarafça davaya konu çeklerin istirdadı talebiyle iş bu dava açılmışsa da, ; davacı tarafça çekin ,kargo ile alıcısına gönderirken kaybolduğunu iddia edildiği fakat çekin incelenmesinde davacıya ait olduğu yönünde bir kaydın bulunmadığı , davacı vekilince son celse beyanında çeklere ilişkin her hangi bir ödemenin yapılmadığının beyan edildiği, bu minvalde davacının davaya konu çeklerden dolayı yetkili hamil olduğu ispat edilemediğinden davanın aktif husumet nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · E-imzalıdır Hakim ... · E-imzalıdır