İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/341 K.2025/534

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamaları sonunda :

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle.

"Müvekkil Şirket, 3996 sayılı “Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun” ve ... (eski ...) sayılı “3996 Sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanunun Uygulama Usul ve Esaslarına İlişkin” Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde özel yetkili bir anonim şirket olarak kurulmuş olup, ülkemizdeki en büyük alt yapı projelerinden biri olan “...” nin yap-işlet-devret modeli ile yapımı ve işletilmesini, Karayolları Genel Müdürlüğü ile imzalamış olduğu 27 Eylül 2010 tarihli Uygulama Sözleşmesi çerçevesinde üstlenmiş bulunmaktadır.

Bu doğrultuda, yapımı tamamlanan ... ile Kesim sonu (Km:43+296) arası ve ... kesimi başlangıcı (Km:43+296) ile ... Kavşağı (Km:58+1529) arası 16 Nisan 2016 tarihli ve 29686 sayılı Resmi Gazete’de ilan edilmek suretiyle 21.04.2016 tarihinde işletmeye açılmıştır. Ayrıca, ... Köprüsü’nün de içinde bulunduğu ...Kesimi, K-1 ... ile ...

(Km: 12+664) arası yapım işlerinin tamamlanması ile 24 Haziran 2016 tarihli ve 29752 sayılı Resmi Gazete’de ilan edilmek suretiyle 01.07.2016 tarihinde işletmeye açılmıştır. ... Kavşağı (Km: 58+152) ile 2. Kesim sonu (Km: 83+441) arası 08.03.2017 tarihli ve 30001 sayılı Resmi Gazete’de ilan edilmek suretiyle ile 12.03.2017 tarihinde işletmeye açılmıştır.

Müvekkil Şirket tarafından işletilen otoyolda yer alan tüm gişelerden nakit, kredi kartı/banka kartı tahsilatı yapılabilmesi mümkün olup ücret toplama sisteminin süresi içerisinde OGS için OGS bankasından/HGS için PTT’den provizyon alamaması ve bu nedenle OGS veya HGS’den geçiş ücreti tahsilatı yapılamaması halinde geçiş esnasında gişede yer alan bariyerler açılmamakta ve gişe memuru tarafından geçiş ücretinin gişede nakit, kredi kartı/banka kartı ile ödenmesi talep edilmektedir.

Nakit, kredi kartı/banka kartı ile de ödeme gerçekleşmez ise oluşan ihlalli geçiş kaydına ilişkin, geçiş ücretinin hangi surette nereye ödeneceğini, yasal ödeme süresinin ne kadar olduğunu, yasal sürenin bitiminde geçiş ücreti ile birlikte 4 (dört) katı cezanın ödenmek zorunda kalınacağını, ödemenin geciktirilmesi halinde tutara eklenecek diğer masrafların neler olduğunu belirtir ihlalli geçiş bildirimi (“...”), her ne kadar Müvekkil Şirket için yasal bir yükümlülük olmasa da sadece bilgilendirme amaçlı olarak düzenlenerek ihlalli geçiş anında, araç sürücüsüne teslim edilmektedir.

Ortaya koyduğumuz üzere, icra takibimizin dayanağı 6001 sayılı kanunun m.30/5 hükmüdür. Bu hükme göre, müvekkilin işletmekte olduğu Otoyoldan ihlalli şekilde geçilmesi üzerine, araç sahibinden, geçiş ücretinin 4 katı tutarında ceza tahakkukuyla beraber bu meblağın talebinin yapılması mümkündür. Tahakkuk eden 4 katı tutarında ceza tamamen hukuka ve kanuna uygundur. Nitekim Anayasa Mahkemesi de yakın zamanda vermiş olduğu ilam ile tarafımız lehine karar vermiştir.

İcra takibimizin ve işbu davamızın dayanağını oluşturan 6001 sayılı kanunun m.30/5 hükmünün iptali için yapılan başvuruyu reddetmiş ve söz konusu kanun hükmünün hukuka ve Anayasaya uygunluğunu tasdik etmiştir. Dikkat edilmelidir ki, sayın Anayasa Mahkemesince ilgili ceza 10 katı tutardayken dahi bunun Anayasa’ya uygun olduğuna dair karar verilmiştir. Bugün ilgili ceza tutarı 7144 sayılı yasa ile 10 katından 4 katına düşürülmüştür.

Belirlenen cezanın yasayla konmuş olduğu, ne mahkemenin ne davalının takdir hakkının olmadığı, 6001 s.k.'nun m.30/5 hükmü uyarınca, geçiş ücretiyle beraber 4 katı tutarında cezaya hükmedileceği, cezanın hukuka ve Anayasaya uygun olduğu, belirlenebilir ve belirlilik ilkesine de uygun olduğu,

Davanın konusuz kalması durumunda dahi davanın açılmasına sebebiyet vermesinden ve icra dosyasında haksız bir şekilde takibe itiraz ederek takibin durmasına sebep olmasından davacı yararına İİK'nın 67/2 maddesi uyarınca %20'den az olmamak kaidesiyle icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiği, Yasanın açık ifadesi karşısında cezanın idari para cezası olmadığı,

İhlalli geçişler sonucu tahakkuk eden bedellerin ve cezanın tahsili için ikame edilen davada işletmeci davacı şirketin ihtiyati haciz talebinin kabulünün gerektiği, ihtiyati haciz kararının teminatsız olarak verilmesi gerektiği, 15 günlük yasal ödeme süresi geçirildiğinden vadesinin geldigi ve ihlalli geçiş listesi ve DVD kayıtları ile yaklaşık ispat kuralı gereğinin yerine getirildiği, ihtiyati haciz isteme şartlarının oluştuğu,

Davalı tarafın ödeme olgusunu ispat etmesi gerektiği, ihlalli geçişlere binaen, işletmeci şirketlere yüklenmiş olan bir bildirim yükümlülüğünün olmadığı, araç sahiplerine ayrıca bir bildirim - ihtar - uyarı yükümlülüğünün bulunmadığı,

Geçiş ücretleri ve cezalardan araç maliklerinin sorumlu olduğu,

Davacı İşletmeci Şirket Lehine İcra-inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiği,

Ceza miktarının Kanun düzenlemesi olduğundan davalı tarafından bilenmesi gerektiği, 'Kanunu bilmemek mazeret sayılamaz.' kuralı gereği tebligata gerek olmadığı,

Geçiş ücretini ödediğini iddia eden tarafın bu iddiasını kanıtlaması gerekiği, otomatik ödeme talimatı vermenin borcu ödemek anlamına gelmediği, bankanın görevini yerine getirip, borcu ödeyip ödemediğini kontrol yükümlülüğünün yine, herkesin hesaplarındaki gelir giderleri kontrol yükümlülüğü kapsamında, borçlu da olduğu vurgulanmıştır.

Görüldüğü üzere, sayın Bölge Adliye Mahkemesi (BAM), yapmış olduğu istinaf incelemelerinin tamamında, tarafımız lehine karar vermiş olup, icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bununla beraber, tebligat yapılmasına gerek olmadığı, kanunun getirdiği bir ceza olması hasebiyle, kesinlikle uygulanacağı ve ödeme hususundaki ispat yükünün, davacı işletmeci şirkette değil, ödeme yapması gereken davalı borçlu kişi de olduğu gibi, davamız açısından çok önemli tespitlerde bulunmuştur...." talep ve dava etmiştir.

CEVAP; Davalı taraflara usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve tensip zaptı tebliğ edilmiş olup davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER

(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;

UYAP sistemi üzerinden ... plaka sayılı araçlara ait sicil kayıtlarının ve ... 5.İcra Dairesi'nin ...E.sayılı dosyasının dosyamız arasına alınmasına karar verilmiştir.

Türkiye Noterler Birliği'ne müzekkere yazılarak ... plakalı aracın tüm sahiplik bilgilerinin mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.

PTT'ye müzekkere yazılarak ... plakalı araca ait 28/11/2021-28/01/2022 tarihleri arasındaki HGS bakiyesinin müzekkere yazılarak iki hafta içinde mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.

Dosyanın bir ihlalli geçişler hususunda uzman bir hesap bilirkişisine tevdii ile, tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi, uyuşmazlığın çözümü ve davalı tarafından bahse konu otoyolların kullanılıp kullanılmadığı, kullanılmış ise ücretinin ödenip ödenmediği ile birlikte davacının davalıdan talep edebileceği alacak miktarının hesaplanmasının istenilmesine karar verilmiştir.

Bilirkişiden alınan 02/05/2025 tarihli raporunda özetle; "¸

Anapara Kaçak Geçiş Bedeli olarak 538,50 TL, Kaçak Geçiş Bedeli 4 Katı Ceza Tutarı olarak 2,154.00 TL, toplamda Anapara * 4 Katı Ceza Tutar Toplamı olarak 2.692,50 TL hesaplandığı, 3095 Sayılı Faiz Yasa gereği Dönemlik Yığılmış Avans Faiz Tutarı olarak 17.01 TL olduğu, Kaçak Geçiş * 4 Katı Ceza * Faiz Toplamı olarak 2.709,51 TL hesaplandığı, Kdv 9618 olarak 3.06 TL dahil edildiğinde, Takiple İstenebilir Güncel TOPLAM ALACAK BEDELİ' nin 2.712,57 TL olarak belirlenmi: Davalı şirket olan ...

Şirketi” den takiple istenebilir güncel toplam alacağın 2.712,57 TL olduğunun, 2.712,57 TL” ye takip tarihi olmak üzere değişen oranlarda İşlemiş faiziyle TC Merkez Bankası yıllık *4 15,75 olmak üzere değişen oranlarda işlemi faiz olabileceği, Davalı şirket olan ...

Şirketi”ne ait ... plaka sayılı aracı ile 29.11.2021-30.11.2021 tarihleri arasındaki ihlalli geçiş provizyon bilgisi listesi ile uyuştuğu, ayrıca davacı işletici firmanın, aralarında yapılan protokol gereğince davalıya herhangi bir bildirim yapma yükümlülüğünün bulunmadığı ve yukarıda izahatlarının yapıldığı, Davacının İcra İnkar Tazminatı talebinin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, yapılan hesaplamalar ve incelemeler neticesinde kanaatine varılmıştır.

Raporumu, HMK 282. madde hükmü gözetilmek kaydıyla ve HMK 266/c.2 madde uyarınca bilcümle hukuki tavsif ve takdir sayın yargı makamına ait olduğu..." rapor edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ihlalli geçiş nedeniyle doğan alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vakii itirazın İİK.m.67 hükmü doğrultusunda iptali istemine ilişkindir.

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30. maddesinde geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali hali düzenmiş, 1. fıkrasında "Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin on katı tutarında idarî para cezası verilir." (25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile "on" ibaresi "dört" şeklinde değiştirilmiştir.)

3. fıkrasında "Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen idari para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idari para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idarî para cezaları 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edilir. Vergi daireleri tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri, tahsilatın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar Genel Müdürlük hesaplarına aktarılır.",

5. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.

Ücretin on katı fazlası olarak tahsil edilen ceza tutarının yüzde altmışı, tahsilini izleyen ayın yedinci günü mesai bitimine kadar, işletici şirket tarafından Hazine payı olarak, yıllık kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine şekli ve içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenen bir bildirimle ödenir.

İşletici şirket tarafından Hazine payının eksik bildirilmesi veya hiç bildirilmemesi ya da bildirildiği halde süresinde ödenmemesi halinde, Hazine payının ödenmesi gerektiği tarih ile tahsil edildiği tarih arasında geçen süreye 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre uygulanacak gecikme zammı ile birlikte ilgili vergi dairesince 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir." (25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile "on" ibaresi "dört" şeklinde değiştirilmiş, ikinci ve üçüncü cümleler yürürlükten kaldırılmıştır.)

6. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir."

7. fıkrasında "Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz."

... tarihli, ... sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile 25/06/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesine eklenen 9. fıkrada "Bu maddenin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, yedinci ve sekizinci fıkraları Bakanlık tarafından işletilen otoyolları ve erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için; beşinci, altıncı ve yedinci fıkraları ise Bakanlık tarafından 3996 sayılı Kanun ve diğer ilgili kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için de uygulanır.",

25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 19. maddesi ile 25/06/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesine eklenen Geçici 3. maddesinde "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30 uncu maddesinde yer alan oranlar uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

Somut olayda ... 5. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında; davacı takip alacaklısı tarafından davalı aleyhine ilamsız takip başlatıldığı, toplam 2.692,50 TL asıl alacak talep edildiği, ödeme emrinin davalı takip borçlusuna 11/03/2022 tarihinde tebliği üzerine davalı takip borçlusunun süresi içerisinde, borca ve ferilerine karşı 11/03/2022 tarihinde borca itiraz dilekçesi sunduğu ve bunun üzerine takibin durduğu, itiraz dilekçesinin ve/veya takibin durdurulmasına ilişkin kararın davacı takip alacaklısına tebliğ edilmediği, eldeki davanın 1(bir) yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlığın çözümü için dosya, tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi, uyuşmazlığın çözümü ve davalı tarafından bahse konu otoyolların kullanılıp kullanılmadığı, kullanılmış ise ücretinin ödenip ödenmediği ile birlikte davacının davalıdan talep edebileceği alacak miktarının hesaplanması hususunda rapor düzenlemek üzere ihlalli geçişler hususunda uzman bir hesap bilirkişisine tevdi edilmiştir. Bilirkişi, 02/05/2025 tarihli raporunda anapara kaçak geçiş bedeli olarak 538,50 TL, kaçak geçiş bedeli 4 katı ceza tutarı olarak 2,154.00 TL, toplamda anapara + 4 katı ceza tutar toplamı olarak 2.692,50 TL hesaplandığı, takiple istenebilir güncel toplam alacak bedelinin 2.712,57 TL olduğunu tespit etmiştir.

Dosya ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacıya ait internet sitesinde, gişelerde bariyer ve gişe görevlilerin bulunduğu, geçiş ücretinin ödenmemesi durumunda araç sürücüsüne ihlalli geçiş hakkında bilginin verilmeden bariyerin açılmayacağı, araç sürücülerine gerekli bildirimler yapılmak suretiyle davalıya geçiş ücretinin cezasız olarak 15 gün içerisinde ödenmesi imkanının sunulduğu, davalı tarafça 15 günlük süre içerisinde geçiş ücretinin ödenmediği, bunun üzerine davacı tarafından davalı adına geçiş ücreti ile geçiş ücretinin 4 katı tutarı kadar ceza tahakkuk ettirildiği ve devamında davalı hakkında icra takibi başlatıldığı,

dosyaya sunulan fotoğraflardan davalıya ait ... plakalı aracın davacı şirketin işlettiği yoldan dört defa ihlalli geçiş gerçekleştirdiğinin sabit olduğu kanaati ile tahakkuk ettirilen geçiş ücreti ile cezaların geçişler ile uyuşup uyuşmadığı konusunda mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmış,

bu kapsamda dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da geçiş ihlalleri ile davacının talep ettiği cezai şart ile takip tarihi itibari ile davacının alacak miktarının 4 ihlalli geçiş yönünden uyumlu olduğu yönündeki tespiti de dikkate alınarak hüküm kurmaya ve denetime elverişli olarak düzenlendiği kabul edilen bilirkişi raporu doğrultusunda davanın 2.692,50 TL asıl alacak yönünden kabulüne karar verilmiş; alacağın likit olması da gözetilerek davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · E-imzalıdır Hakim · E-imzalıdır