İstanbul 3. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/178 K.2025/95

(Kapatılan) İstanbul 3.FSHHM'nin ...E. ... K. ve 18.02.2016 tarihli kararı; Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin ... E. ... K. ve 06/11/2018 tarihli ilamıyla BOZULMUŞ ve ... 1.FSHHM'nin ...E. sırasına kaydı yapılmış, Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi'nin ...tarih ve ... sayılı kararı ile ... 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 11/11/2021 tarihi itibariyle faaliyete geçirilmesine karar verildiğinden, ... 1.FSHHM'nin ... E. sayılı davası Mahkememizin ... E. sırasına kaydedilmiştir. Taraflar arasında Patente Tecavüz ve Haksız Rekabetin Tespiti, Men'i, Ref'i, Tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili adına tescilli ve ilk defa müvekkili tarafından üretilen kene ve benzeri asalakları çıkarmaya yarayan... sayı ile patentlenen ürünün birebir benzerinin, davalılarca tasarımı değiştirilerek,

ancak işlevselliği ve patentin buluşu aynen kullanılmak suretiyle satışa sunulduğunu, ayrıca Sağlık Bakanlığı bünyesinde de çıkarılan tanıtım broşürlerinde belirtilmek suretiyle satışa sunulduğunu, hatta buluşun kendilerininmiş gibi benzeri ürün üretenlere de patent sahibiymiş gibi hareket ettiklerini, müvekkili tarafından gerek davalıların, gerekse Sağlık Bakanlığı'nın uyarılmasına rağmen, patentle ilgili fiilin devam ettiğini ve bu durumun müvekkilinin patent haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğini, açıkladıkları nedenlerle;

davalıların tecavüz ve haksız rekabetin tespitini, durdurulmasını, önlenmesini, sonuçlarının ortadan kaldırılmasını, davalıların müvekkiline ait patentli buluşu üretmek veya kullanmak suretiyle ürünlerinde, reklam ve tanıtımlarında, internette yahut sair mecralarda, her türlü tanıtım malzemesi ve basılı evrakta, faturalar ve benzeri ticari dokümanlarda kullanmasının önlenmesini, bu amaçlarla kullanmaktan men edilmesini, el konularak toplatılmasını ve esasa ilişkin hükmün kesinleşmesini müteakip imhasını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi ve 25.000,00 TL itibar tazminatına hükmedilmesini,

fazlaya ilişkin alacağın bilirkişi incelemesi ile belirlenmesini ve davalılardan müteselsilen ve müştereken tahsilini, hükmedilecek tazminat miktarına tecavüzün gerçekleştiği tarihten itibaren bankalarca uygulanan en yüksek ticari faizin uygulanmasını ve hükmün ilanını talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacıya ait patentin istemleri ile müvekkili ürünlerinin örtüşmediğini, herşeyden önce boyut farklılığı, bükülgen parmak olmaması hususları nazara alındığında ve müvekkiline ait üründe sadece kenenin çekileceğinin yanında ayrıca Sağlık Bakanlığı ve marka yazısı mevcut olduğunu, ürünün kullanma talimatı niteliğinde olmadığını ve bu konunun ambalaj üzerine geçirildiğini, tüm bu hususlar nazara alındığında müvekkiline ait ürünün, davacının patentini ihlal etmediğini ve müvekkili ürününün TPMK nezdinde tescilli endüstriyel tasarım kapsamında olduğunu, davanın reddini talep etmiştir.

Davalılar ... ŞTİ. ile ... ŞTİ. vekilleri cevap dilekçesinde özetle: Ürünler arasında fonksiyon bakımından farklılıklar bulunduğunu, müvekkili ... LTD. Şirketinin dava ile hiçbir ilgisinin olmadığını, diğer müvekkili ... LTD. ŞTİ.'nin sözleşmesinin de davalı ... LTD. Şirketinin tasarımı ile ilgili olmadığını, açıkladıkları nedenlerle; her iki müvekkili aleyhine açılan davanın reddini talep etmiştir.

(Kapatılan) ... 3.FSHHM'nin ...E. ...K. ve 18.02.2016 tarihli kararı ile: "1-Davalı ... Ltd. Şti. İle davacı yanın yaptığı 29/11/2013 tarihli sulh sözleşmesi başlıklı iki sayfadan ibaret sulhun onaylanmasına

2-Davalılar ...Ltd.Şti ve ...

Ltd.Şti. yönünden davanın kısmen kabulü ile, davacı yanın tescilli ... sayılı patentine tecavüzde ve haksız rekabette bulunduklarının tespiti ile men ve ref'ine, davacı patentine tecavüz oluşturan Kene Çıkarma Ürünü niteliğindeki Kene Kartı adlı ürün mevcut ise bu ürünlerin ve ürünlerle ilgili her türlü tanıtım materyallerinin toplatılarak imhasına, 735,00 TL maddi ve taktiren 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

fazla talep ile kanıtlanamayan itibar tazminatı talebinin reddine, karar kesinleştiğinde özetinin masrafı davalıdan tahsil edilmek sureti ile Türkiye genelinde yayın yapan tirajı yüksek 3 büyük gazeteden birinde bir kez ilanına..." şeklinde karar verilmiştir.

Anılan karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin ...E. ...K. ve 06/11/2018 tarihli ilamı ile:"...1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı ... ve ... Şirketi vekilinin aşağıdaki bentler dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davalı ... şirketi uyuşmazlık konusu ürünü üretici olan diğer davalı ... şirketinden aldığını savunmuştur. Yargılama aşamasında davacı ile davalı ... şirketi arasında sulh protokolü yapılmış ve bu kapsamda davalı ... Şirketi aleyhine olan davada sulh protokolünün onaylanmasına dair hüküm tesis edilmiştir. Ancak, 551 sayılı KHK'nın 136. vd. maddeleri uyarınca işbu davada bir miktar tazminatın tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili talep edilmiştir.

Bir başka söyleyişle, iddianın ileri sürülüş biçimine göre davalılar arasında teselsül söz konusu olmakla, davacı tarafın müteselsil borçlulardan Tekno şirketi hakkındaki dava bakımından ... şirketi ile yapılan protokol ile sulh olmasının, TBK’nun 166 vd. maddeleri çerçevesinde diğer müteselsil borçlu ... şirketine de sirayet edip etmeyeceği değerlendirilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

3-Davalı ... şirketinin temyizine gelince, davalı dava dışı ... şirketiyle yapmış olduğu 19.05.2012 tarihli protokol kapsamında dava dışı ... adına tescilli ... sayılı faydalı model belgesi kapsamında üretilen ürünlerin satışını yaptığını, ... şirketi tarafından üretilen ürünlerin satışıyla bir ilgisinin bulunmadığını savunmuştur. ... şirketinin diğer davalı ... şirketinden ürün temin ettiğine dair bir delilde sunulmaması karşısında, savunmasındaki faydalı model belgesine dayalı olarak üretilerek satışı yapılan ürünün, bir örneği temin edildikten sonra bilirkişi görüşü alınarak,

551 sayılı KHK'nın 78. maddesi hükmü de dikkate alınmak suretiyle davacı patentine tecavüz oluşturup oluşturmayacağının değerlendirilerek davalı ... şirketi aleyhine açılan davada hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir..." gerekçesi ile bozulmuştur.

... 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin kapatılması nedeni ile dava; ... 1.FSHHM'nin ... E. sırasına kaydedilmiş, Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile ... 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 11/11/2021 tarihi itibariyle faaliyete geçirilmesine karar verildiğinden, .. 1.FSHHM'nin ... E. sayılı davası Mahkememizin 2021/178 E. sırasına kaydedilmiştir.

Usul ve yasaya uygun Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin ... E.... K. ve 06/11/2018 tarihli ilamına uyulmuştur.

Bozma ilamı doğrultusunda bilirkişi raporu alınmıştır.

02.12.2024 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Dava dosyasında yer alan ... ibareli kene çıkartma ürününün, ... numaralı "..." Buluş başlıklı patent belgesinin 1 nolu isteminin koruma kapsamında olduğu, dava dosyasında yer alan ... ibareli kene çıkartma ürününün, ... numaralı "..." buluş başlıklı patent belgesinin koruma kapsamında olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava: Davalıların eyleminin, TPMK nezdinde davacı adına tescilli ...numaralı "..." buluş başlıklı patent hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespiti, men'i, ref'i, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL maddi tazminat, 50.000,00 TL manevi tazminat, 25.000,00 TL itibar tazminatı, ihtiyati tedbir ve hükmün ilanına ilişkindir.

... 1.FSHHM'nin ... E. ...K. ve 16/09/2021 tarihli kararı incelendiğinde: Davacının ..., davalının ..., davanın; Patent Hakkına Tecavüz - Haksız Rekabetin Tespiti, Men'i, Ref'i, Maddi - Manevi ve İtibar Tazminatı, dava tarihinin 12.04.2013 olduğu, davanın kısmen kabulüne, davalı eylemlerinin; davacının patent hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, maddi tazminat talebinin kabulüne, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne, itibar tazminat talebinin reddine karar verildiği görülmüştür.

6769 sayılı SMK 10/01/2017 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Dava tarihi itibariyle 551 sayılı KHK hükümleri uygulanacaktır.

551 Sayılı PATENT HAKLARININ KORUNMASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME'ye göre: Patent sahibi, patent hakkı tecavüze uğradığında maddi ve manevi tazminat talep edebilir.

Madde 137/1-b de buna işaret etmiştir:

Madde 137 - Patentten doğan hakkı tecavüze uğrayan patent sahibi, mahkemeden, özellikle aşağıdaki taleplerde bulunabilir:

b - Tecavüzün giderilmesi ve maddi ve manevi zararın tazmini talebi,

"Maddi zarar, zarar görenin marivarlığırın zarara sebep olan olaydan sonra arz ettiği değer ile böyle bir zarar olmasaydı arz edeceği değer arasındaki farktan ibarettir. ( Akıncı, Borçlar Hukuku Bilgisi (Genel Hükümler) s. 178)

Manevi zarar, haksız fiil sonucunda haksız fiile uğrayanın kişilik değerlerinde meydana gelen azalma ve kayıplardır. (AKmcı, a.g.e, 141,183)

Patent sahibinin uğradığı zarar, sadece fiili kaybın değerini değil, ayrıca patent hakkına tecavüz dolayısıyla yoksun kalınan kazancı da kapsar. Buna 551 sayılı KHK'nin 140. maddesinde işaret edilmiş olup davacının bu maddenin "b" bendi uyarınca hesaplama yapılmasını istediği anlaşılmıştır:

Madde 140 - Patent sahibinin uğradığı zarar, sadece fiili kaybın değerini değil, ayrıca patent hakkına tecavüz dolayısıyla yoksun kalınan kazancı da kapsar.

Yoksun kalınan kazanç, zarar gören patent sahibinin seçimine bağlı olarak, aşağıdaki değerlendirme usullerinden birine göre hesap edilir:

b - Patentten doğan hakka tecavüz edenin, patent konusu buluşu kullanmakla elde ettiği kazanca göre;

Davacının beyanlarından 141. maddede yer alan yoksun kalınan kazancın artırımını da talep ettiği anlaşılmış olup iş bu maddeye göre:

Madde 141 - Patent üzerinde tasarruf yetkisi olan kişi, yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında, 140 (ncı maddenin ikinci fıkrasının (a) veya (b) bendierinde belirtilen değerlendirme usullerinden birini seçmişse; mahkeme, ürünün üretilmesi veya usulün kullanılmasında patent konusu buluşun ekonomik bakımından önemli bir katkısının bulunduğu kanaatına vardığı takdirde, kazancın hesaplanmasında makul bir payın daha eklenmesine karar verir.

Patentin, ilgili ürüne ekonomik bakımdan önemli bir katkısının olduğunun kabul edilebilmesi için, ilgili ürüne olan talebin oluşmasında patent konusu buluşun belirleyici etken olduğunun anlaşılmış olması gerekir.

Davacının talepleri arasında itibar tazminatı da yer almaktadır. 142. maddede yer alan düzenlemeye göre :

Madde 142 - Patentten doğan haklara tecavüz eden tarafından, patent konusu buluşun kötü şekilde üretimi veya uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi sonucunda, patent konusu buluşun itibarı zarara uğrarsa, patent sahibi, bu nedenle, ayrıca tazminat isteyebilir.

Bu maddeye göre iki halde iş bu tazminata hükmedilebilmektedir:

1) Patent konusu buluşun kötü şekilde üretimi ve/veya

2) Uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi sonucunda Itibarının zarara uğramış olması gerekmektedir,

6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU

Madde 54 "(1) Haksız rekabete ilişkin bu Kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır.

(2) Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır."

Madde 55 "(1) Aşağıda sayılan hâller haksız rekabet hâllerinin başlıcalarıdır:

a) Dürüstlük kuralına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri ile diğer hukuka aykırı davranışlar

b) Sözleşmeyi ihlale veya sona erdirmeye yöneltmek;

c) Başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmak;

d) Üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa etmek;

e) İş şartlarına uymamak;

f) Dürüstlük kuralına aykırı işlem şartları kullanmak."

Madde 56 "Haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse;

a) Fiilin haksız olup olmadığının tespitini,

b) Haksız rekabetin men’ini,

c) Haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, haksız rekabet yanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilm esini ve tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise, haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan araçların ve malların imhasını,

d) Kusur varsa zarar ve zıyanın tazminini,

e) Türk Borçlar Kanununun 58 inci maddesinde öngörülen şartların varlığında manevi tazminat verilmesini, isteyebilir. "hükümleri yer almaktadır.

Genel anlamdaki haksız rekabet veya özel yasalar gereğince korunan haklara tecavüz nedeniyle bir zarar doğmuşsa veya henüz zarar doğmamış olmakla beraber doğabilecek ise hatta hiçbir zarar söz konusu olmamakla beraber, haklara tecavüz eden kişi bir kazanç elde etmiş ise hakları tecavüze uğrayanın tazminat hakkı vardır.

Bu tazminat, TTK'nın 58. maddesinde açıklandığı üzere haksız rekabet yüzünden müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari işletmesi veya diğer iktisadi menfaatleri bakımından uğranılan zarar veya zarara uğrama tehlikesi varsa, tecavüz edenin elde etmesi mümkün görülen menfaatlerin karşılığı olarak verilebilir. TTK.

58/d. bendinde de açıklandığı gibi, haklara tecavüz eden, haksız rekabet sonucunda hak sahibinin esasen hiçbir zarara uğramadığını ileri sürerek tazminattan kurtulamaz. Asıl olan bir hakka tecavüzdür. Bu tecavüz varsa, tecavüze uğramayanın bundan ötürü mütecavizin eyleminin durdurulması, sonuçlarının önlenmesi ve zararının somut olaya göre incelenmesi ve takdir edilmesi gereklidir.

551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında KHK, TTK hükümleri, davacı ile davalı ... arasında imzalanan 29.11.2013 tarihli "SULH SÖZLEŞMESİ", bilirkişi raporu ve bütün dosya kapsamından: TPMK nezdinde ... numaralı "..." buluş başlıklı patentin, davacı ... adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.

Yargıtay 11.H.D.'nin ...E....K. ve 06/11/2018 tarihli ilamında:"...2-Davalı ... şirketi uyuşmazlık konusu ürünü üretici olan diğer davalı ... şirketinden aldığını savunmuştur. Yargılama aşamasında davacı ile davalı ... şirketi arasında sulh protokolü yapılmış ve bu kapsamda davalı ... Şirketi aleyhine olan davada sulh protokolünün onaylanmasına dair hüküm tesis edilmiştir.

Ancak, 551 sayılı KHK'nın 136. vd. maddeleri uyarınca işbu davada bir miktar tazminatın tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili talep edilmiştir.

Bir başka söyleyişle, iddianın ileri sürülüş biçimine göre davalılar arasında teselsül söz konusu olmakla, davacı tarafın müteselsil borçlulardan ... şirketi hakkındaki dava bakımından ... şirketi ile yapılan protokol ile sulh olmasının, TBK’nun 166 vd. maddeleri çerçevesinde diğer müteselsil borçlu ... şirketine de sirayet edip etmeyeceği değerlendirilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir..." ibarelerinin yer aldığı görülmüştür.

Davacı vekilinin 03.12.2019 tarihli duruşmada, "... Şirketi ile yapılan protokol diğer davalıların sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Zira her biri üretici, satıcı, dağıtıcı ve pazarlama sıfatlarıyla ayrı ayrı patente tecavüz eyleminde bulunmuştur. Bu nedenle her birinin ayrı ayrı sorumluluğu vardır. Davalı ... firmasından müvekkilimiz herhangi bir tazminat almadan sulh olmuş. Bu firma müvekkil ürünlerini satmayacağına dair tahakkukta bulunmuştur.

Diğer davalı firmalar ihtarname ile uyarılmış olmalarına rağmen satış ve pazarlama eylemlerine devam etmiştir. Bu nedenle sorumlu tutulması ve tazminata mahkum edilmesini talep ediyoruz..." şeklindeki beyanı ve bütün dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde: Davacı ile ... arasında düzenlenen 29.11.2013 tarihli Sulh Sözleşmesinin, davalı ...'ne sirayet etmediği kanaatine varılmıştır.

02.12.2024 tarihli bilirkişi kurulu raporunda belirtildiği üzere: ... ibareli kene çıkartma ürününün, ... numaralı "..." buluş başlıklı patent belgesinin koruma kapsamında olduğu, bu nedenle davalı ... ve ...'nin eylemlerinin; davacının patent tescilinden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, men'ine, ref'ine karar verilmiştir.

Davacı 551 sayılı KHK'nın 140/b maddesi kapsamında maddi tazminat talep etmiştir. Bozma öncesi talimat aracılığıyla alınan bilirkişi raporunda davalıların elde ettikleri karın 735.00 TL olduğu anlaşıldığından, maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne; 735,00 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 17/04/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalılar ... ve ...nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Davacı manevi tazminat talep etmiştir. TTK 56.maddesinde: Haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimsenin kusur varsa zarar ve ziyanın tazmini ile Türk Borçlar Kanununun 58 inci maddesinde öngörülen şartların varlığında manevi tazminat verilmesini isteyebileceği hükümleri yer almaktadır.

Patent hakkı tecavüze uğrayan tescil sahibinin manevi tazminat talep edebileceği bilinmektedir. Mütecavizin kusurlu olması şartıyla, işletmesinin ticari hayattaki imajının ve kendisine duyulan güvenin sarsılması nedeniyle, patent hakkı sahibinin ticari ve kişisel varlığında meydana gelen olumsuz sonuçların ortadan kaldırılması amacıyla manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir.

Davalıların basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünü ihlal ederek, davacının patent hakkına tecavüz eylemini gerçekleştirdikleri anlaşıldığından, somut olayın özelliği, hak ve nesafet kuralları gereği manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne.

10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihi olan 17/04/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalılar ... ve ...nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Patent hakkına tecavüz durumunda hakka konu ürün veya hizmetlerin, tecavüz eden tarafından kötü şekilde kullanılması veya üretilmesi, bu şekilde üretilen ürünlerin temin edilmesi veya uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi sonucunda patentin itibarı zarara uğrarsa ayrıca tazminat yani itibar tazminatı talep edilebileceği, ancak davalıların; davacı adına tescilli patentin itibarını zarara uğrattığına dair mahkememizde kanaat oluşmadığından itibar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

Dava sonucunda davacının haklı çıktığı, dolayısıyla ilan talebinde hukuki menfaat bulunduğu gözetilerek, karar kesinleştiğinde; hüküm özetinin Türkiye'de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına, masrafın davalılardan tahsiline karar vermek gerekmiştir.

Davalı ... hakkında verilen "Sulhun Onaylanmasına" dair karar kesinleştiğinden, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır