İstanbul 3. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/14 K.2025/8

Mahkememizde görülmekte bulunan Tasarımın Hükümsüzlüğü ve Sicilden Terkini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: TPMK nezdinde tescil edilmiş ancak başvuru tarihinde 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu hükümlerince yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini haiz olmayan davalının ... numaralı tasarımın hükümsüzlük koşullarının oluştuğunu, ilgili kutunun;

tescil başvurusuna konu edilmeden çok önce dilekçelerinde detaylı olarak sunulan görsellerden de görülebileceği üzere, sektörde harcıalem bir şekilde kullanılan görsel olduğunu, ilgili tasarımın 20 yıldan uzun süredir Çin'de üretildiğini, ülkemizde çok sayıda kişi ya da firma tarafından etkin bir şekilde kullanıldığını, re'sen yapılacak olan bilirkişi incelemesi sırasında yüzlercesi daha tespit edilebilecek olan kullanımlardan görülebileceği üzere, davalı adına her nasılsa tescil edilmiş olan dava konusu ...numaralı tasarımın,

tescil başvurusu yapıldığı tarihte 6769 Sayılı Kanun hükümleri ışığında yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini haiz olmadığını, yasal düzenlemeler kapsamında dava konusu tasarımın, tescil başvurusuna konu edildiği tarihte yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını taşımadığından hükümsüz kılınması gerektiğini, davalı adına... numarası ile ...

Locarno sınıfında tescil edilmiş olan ...tescilinin, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun ilgili hükümlerine aykırı olarak tescil edilmiş olması nedeniyle, ihtiyati tedbire ilişkin olarak dava sonuçlanıncaya kadar ve hükmün etkinliğini temin etmek maksadı ile dava dışı 3. kişilere devredilmesinin engellenmesini ve bu hususta TPMK kayıtlarına dava sonuçlanıncaya kadar şerh düşülmesini, tescil edildiği tarihte tescil edilebilirlik kriterlerini ihtiva etmeyen dava konusu tasarımın, dava neticelenene dek müvekkiline karşı ileri sürülememesini, müvekkili aleyhine kullanımının önlenmesini, neticeten; davalı adına ... numara ile ...

Locarno sınıfında tescil edilen tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili ... ŞİRKETİ'nin tescilli kutu tasarımının hükümsüzlüğü ve sicilden terkini talepli davanın açıkça haksız olup reddi gerektiğini, davacı şirketin; müvekkilinin 14.03.2018 tarihinde tescillenmiş olan tasarım konusu kutusunun bire bir taklidini işyerinde çok sayıda bulundurduğunu ve sattığını, müvekkili şirketin tasarım tescil belgeli kutusu ve ... 4. FSHHM'nin ...

D.İş sayılı tespit dosyası kapsamında davacı şirketin işyerinde tespit edildiğini, taraflara ait kutuların en/boy oranları aynı olup, müvekkili şirketin tescilli ürününde üstte kullanılan etiket ürüne "ayırt edici" nitelik kattığını, davacı taraf ürünü üzerinde kullanılan etiketin kutu üzerindeki yeri, rengi, dairesel şekli ve etiket üzerindeki ibarelerinde üretici menşei ve www.nazarone.com yazısı dışında, kullanılan yazı ibarelerinin müvekkili şirketin tescilli kutu ürünü üzerindeki etiketle birebir aynı sekil, kompozisyon, yazı karakteri ve büyüklüğü, renk ve renk dizilimi ile yer almakta olduğunu,

bu haliyle tescilli tasarım etiketi ile birebir aynı olduğunun tespit edildiğini, davacının aksi yöndeki, yani "tasarım konusu ürünün yenilik unsuru bulunmayıp, tescil tarihinden önce de kullanılan bir ürün olduğu" şeklindeki iddiasının tamamen asılsız olduğunu, dava konusu tasarımın tescil tarihinden önce de piyasada kullanılan harcıalem bir ürün olduğunu iddia ederek dava dilekçesinde yer verdiği görsellere bakıldığında;

bu görsellerinin müvekkilinin tescilli tasarımı ile etiket şekli, kompozisyon yazı karakteri ve büyüklüğü, renk ve renk dizilimi itibarı ile aynı olmadığının açıkça görüldüğünü, diğer yandan söz konusu görsellerin müvekkilinin tasarım tescil tarihinden önce piyasada satıldığı, kullanıldığının da ispatlanmadığını, öncelikle müvekkiline ait dava konusu tasarım tescil belgesinin sicil kaydına dava sonuçlanıncaya kadar üçüncü şahıslara devrinin önlenmesi şeklinde mahkemece konulan tedbirin kaldırılmasını, haksız ve mesnetsiz davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

... 4. FSHHM'nin ... D.İş sayılı dosyası ve TPMK kayıtları istenmiş, HMK'nın 266. maddesi kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

19/02/2024 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Davacının dava dilekçesinde arama motorlarının görsel aratma özelliği ile davaya konu tasarımı arattığı ve arama motoru sonuçlarında çıkan görsel ve tarih bilgilerini dava dilekçesine eklemiş olduğunun anlaşıldığı, internet sitelerinde yer alan tarihler Web Master dedikleri internet sitesini kodlayan ve yapan kişilerce internet sitelerinin kaynak kodlarına girerek istediklerini tarihleri yazabildiği, bu sebeple internet sayfalarında yer alan tarih bilgisinin doğru bilgiyi vermediği,

doğru tarih bilgisi için internet arşivleme sitesi olan web.arehive.org kullanmanını daha sağlıklı bilgi verdiği, web.archive.org kullanılarak yapılan incelemelerde; www.bijuteri.net ve ... adresli internet sitelerinde davaya konu tasarımın davalının tescil tarihinden önce yayınlanmış olduğu, ... adresli sayfanın web.arehive.org incelemesinde 07.02.2017 tarihinde davaya konu tasarımın yayınlanmış olduğu, ...adresli sayfanın web.arehive.org incelemesinde.

30.12.2013 tarihinde davaya konu tasarımın yayınlanmış olduğu, davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 14.03.2018 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile resen yapılan araştırmalarda tespit edilen ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, ...numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 14.03.2018 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı, dava konusu tasarımın tescil başvurusuna konu edildiği tarihte yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını taşımadığından,

hükümsüz kılınması konusundaki takdirin mahkemeye ait olduğu bildirilmiştir.

03/12/2024 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 14.03.2018 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile, resen yapılan araştırmalarda tespit edilen ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebeple benzer olarak algılandıkları, ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 14.03.2018 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı bildirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE

Dava: TPMK nezdinde davalı ...ŞİRKETİ adına tescilli 2018/01810 numaralı tasarımın hükümsüzlüğü ve sicilden terkinine ilişkindir.

Davanın açıldığı tarih itibarıyla 6769 sayılı SINAİ MÜLKİYET KANUNU uygulanacaktır.

Tescil edilmiş bir tasarımın, tescil sonrasında hükümsüz kılınması mümkündür. Hükümsüzlük şartları SMK 77. maddede düzenlenmiştir. Buna göre:

a) 55. maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56. ve 57. maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58. maddenin dördüncü fıkrası ve 64. maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötünîyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse,

b) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere alt olduğu ispat edilmişse,

c) Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise, tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir. Hükümsüzlük kararı, geriye etkili bir karardır. Hükümsüzlüğüne karar verilen bir tasarımdan doğan hak hiç doğmamış kabul edilir (SMK m. 79/1)

Bir tasarım tescil belgesine birden fazla tasarım konu olabilir. Hükümsüzlük nedenleri tasarım tesciline konu tasarımların tamamına ilişkin olabileceği gibi, sadece bir kısmına ilişkin de olabilir. Bu durumda, sadece ilgili tasarım bakımından kısmen hükümsüzlüğe karar verilebilir (SMK m. 77/2). Kısmen hükümsüzlük kararı verilen tasarım dışında kalan tasarımlar, "yeni" ve "ayırt edici olma" niteliklerine sahip ise, bu tasarımlar açısından tasarım tescili geçerli olmaya devam eder.

Tasarımların hükümsüzlüğü değerlendirilirken, Yargıtay 11 H.D.'nin bir kararında da belirttiği üzere:"...Tasarımlara ilişkin tarifnameler ve tescil belgeleri ile taraflara ait ürünler birebir karşılaştırılmalı olarak incelenip ayırtedicilik ve yenilik unsurlarının bulunup bulunmadığı belirlenip, sonuca göre karar vermek..." denilmek suretiyle, değerlendirmenin ne şekilde yapılacağı belirtilmiştir.

Tasarım tescil sistemi içerisinde bir tasarımın yeni ve ayırt edici olması gerekli ve yeterlidir (SMK m.56/1).

Bir tasarımın aynısı (a) tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, {b} tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir (SMK m.56/4). Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir. Kamuya sunma, sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar.

Hangi tasarımların yeni olarak kabul olunacağı zaman ve mekana göre değişmektedir. Ancak genel olarak "yeni" kelimesi önceden bilinmeyen, hiç kullanılmamış veya az kullanılmış anlamlarına gelmektedir. Bir tasarımın aynısının, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmuş olması yenilik unsurunu ortadan kaldırır.

Tasarımın ayırt edici olması ise, yeni olmasından farklı bir kavramdır. Tasarımın yeni olması, SMK 56/4. maddedeki "Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir" hükmünden de anlaşılacağı üzere yüzeysel bir incelemeyi gerektirir. Oysa ayırt edici olmayı belirlemede ölçü "bilgilenmiş kullanıcıdır (SMK m.56/5). Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim (a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, (b) Tescilsiz tasarım İçin tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir (SMK m.56/5).

Bilgilenmiş kullanıcı, daha önceden kamuya sunulmuş tasarımların kendisinde bıraktığı genel izlenimden belirgin derecede farklı İzlenim bırakan tasarımlar ayırt edici kabul edilir.

Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbiri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu göz önüne alınır.

Bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken buna, o tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimle bariz bir benzerlik gösteren bütün tasarımlar dikkate alınır. Koruma kapsamının belirlenmesinde, kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok ortak özelliklerine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarlama açısından seçenek özgürlüğüne sahip olduğu dikkate alınır.

SMK hükümleri, TPMK kayıtları, ... 4. FSHHM'nin ... D.İş sayılı dosyası, bilirkişi raporları ve bütün dosya kapsamından: TPMK nezdinde 2018/01810 numaralı tasarımın, davalı ...ŞİRKETİ adına tescilli olduğu görülmüştür.

Bilirkişi raporlarında da belirtildiği üzere: ... numaralı tasarımın, başvuru tarihi olan 14.03.2018 tarihi itibarı ile yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olmadığı, tescil başvurusuna konu edildiği tarihte yenilik ve ayırt edicilik vasıfları taşımadığından hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varıldığından, davanın kabulüne, TPMK nezdinde davalı ... ŞİRKETİ adına tescilli ... numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, kararın kesinleşmesini mütakip kesinleşmiş karar örneğinin ilgili sicile işlenmek üzere TPMK'na gönderilmesine karar verilmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır