İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/476 K.2023/1131

DAVAİtirazın İptali (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:04/07/2022

KARAR TARİHİ:28/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; müvekkili ile davalı şirket arasında ...'nde ... tarihlerinde gerçekleştirilecek "..."na katılım için "Fuar Katılım Sözleşmesi" akdedildiğini ve akabinde fuar katılım bedelinin davalıya ödendiğini, sözleşmeye konu ev tekstil fuarının düzenlenmemiş olması nedeniyle davalı borçlu şirket aleyhine.... iera Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası ile iade edilmeyen bedelin, tahsili amacıyla genel haciz yoluyla icra takibi başlatıldığını, davalının yetkiye ve takibe itiraz ederek tabin durduğunu, bu nedenle itirazın iptali ile takibin devamına, davalı yana %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve duruşmalarda özetle.

Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında ... tarihleri arasında düzenlenecek 26. ... (...) için "Fuar Katılım Sözleşmesi" akdedildiğini, müvekkili şirketin pandemi nedeniyle devlet tarafından alınan kararlar ve yayınlanan genelgeler nedeni ile fuarı ertelemek zorunda kaldığını ve belirlenen tarihte yurt dışından misafirlerin pandemi nedeniyle katılamayacak olmaları nedeniyle fuar katılımcıları tarafından ertelenmesinin talep edildiğinden, ...

Fuarının da yapılamama sebebi ile ... tarihine ertelendiği halde bu tarihte de ülkemizde ve tüm dünyada pandeminin etkilerinin devam etmesi, Amerika, Avrupa ülkeleri ve diğer bazı ülkelerin Türkiye'yi kırmızı listeye alması yani Türkiye'ye seyahat kısıtlaması getirmesi, yine pandemi kaynaklı seyahat prosedürlerinin zorlaşması, aşı zorunluluğunun getirilmesi,

karantina süreçleri, bu dönemde bilet fiyatlarının fahiş oranda artması gibi sebeplerden dolayı yurt dışından gelecek birçok katılımcının fuara katılamayacağını bildirmesi üzerine bu durumun fuara katılacak şirketlere bildirildiğini ve buna mukabil birçok şirketten, tekstil sektörünün yurt dışına hitap etmesi ve dolayısıyla fuara yurt dışından misafirlerin katılmasının çok önemli olduğunu, fuarların yapılış amacını yurt dışından müşteri kazanmak, yurt dışı pazarına açılmak olduğundan yurt dışından misafirlerin gelmemesi halinde fuarın yapılmasının bir anlamı olmayacağını,

bu nedenle fuarın katılımcısı olan şirketler ve sektör temsilcileri tarafından fuarın ertelenmesinin talep edildiğini, yine bu kapsamda fuarın ertelenmesi nedeniyle Ticaret Bakanlığı tarafından müvekkili şirket aleyhine inceleme başlatıldığını, buna ilişkin müvekkili şirketten bilgi ve belge istenildiğini, müvekkili şirketin ise gerekli bilgilendirmeyi yaptığını, inceleme sonunda müvekkili şirket hakkında herhangi bir müeyyide uygulanmadığını ve müvekkili şirket lehine sonuç çıktığını, müvekkili şirketin, fuarın tarihini değiştirme hakkı bulunmadığını,

fuar tarihinin değiştirilmesinin katılımcılara sözleşmeyi fesih ve ödenen bedelin iadesi hakkı vermediğini, açıklanan nedenlerle, fuarın ertelenmesinde müvekkili şirketin herhangi bir kusuru bulunmadığını, fuarın mücbir sebep nedeniyle mecburen ... tarihine ertelendiğini davanın reddine, asıl alacağın %20 sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Mahkememizce tarafların bildirdiği deliller toplanmış, icra dosyasının UYAP kayıtları, bilirkişi raporu dosyamız arasına alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan Fuar Katılım sözleşmesine konu fuarın kararlaştırılan tarihte düzenlenip düzenlenmediği, tarafların yükümlülüklerinin gereği gibi yerine getirilip getirilmediği, davacının ödenen fuar katılım bedelinin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca tahsili talepli, .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyası kapsamında davalıdan alacaklı olup olmadığı ve miktarı hususunda toplanmaktadır.

Davaya konu.... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasının UYAP kayıtları dosyamız arasına alınıp incelendiğinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 39.989,95-TL asıl alacak, 14.258,88-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 54.248,83- TL'lik ilamsız takipte bulunduğu, ödeme emrinin borçluya 30/03/2022 tarihinde tebliğ olduğu, davalı borçlu vekili 28/03/2022 havale tarihli dilekçesi ile borca itiraz etmesi üzerine takibin durduğu ve süresi içerisinde itirazın iptali davası açıldığı görülmüştür.

Taraflarca bildirilen delillerin toplanmasının ardından Mahkememizin 16/05/2023 tarihli ara kararı gereğince dosyamız rapor hazırlanmak üzere mali müşavir ve fuarcılık alanında uzman bilirkişilere tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından ibraz edilen 13/10/2023 tarihli raporda özetle;

" 1. Her şeyden önce taraflar arasında fuar katılım sözleşmesi yapıldığı, bu sözleşme uyarınca davacının davalıya dava konusu bedeli ödediği, salgın nedeniyle fuarın iki kez ertelendiği, bunun üzerine davacının sözleşmeyi feshederek ödemiş olduğu ücreti talep ettiği hususlarında bir ihtilaf bulunmamaktadır.

Taraflar arasında ihtilaf konusu olan ve raporumuzda çözüme kavuşturulması gereken temel problem; fuarın iki kez ertelenmiş olmasının mücbir sebep olarak nitelendirilip nitelendirilmeyeceği ve buna bağlı olarak davacının sözleşmenin feshi ve ücretin iadesi talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. Davalının, taraflar arasındaki sözleşmeye dayanarak fuar yerini ve tarihini bir kez değiştirdiği, davacının bu değişikliğe karşı çıkmadığı ancak yapılan değişikliğe rağmen fuarın mücbir sebep nedeniyle bir kez daha yapılamadığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki sözleşmenin davalıya, istediği kadar fuar yerini ve tarihini değiştirme konusunda açık bir yetki vermiş olduğu düşünülemez. Bir kez bu değişik hakkı kullanıldıktan sonra fuarın mücbir sebep nedeniyle yine yapılamaması nedeniyle davacının fesih bildiriminin ve ödediği ücretin iadesi talebinin haklı olduğunun kabulü gerekir.

İfa imkansızlığına ilişkin TBK. m. 136 hükmüne göre: “Borcun ifası borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkânsızlaşırsa, borç sona erer.

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde imkânsızlık sebebiyle borçtan kurtulan borçlu, karşı taraftan almış olduğu edimi sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri vermekle yükümlü olup, henüz kendisine ifa edilmemiş olan edimi isteme hakkını kaybeder. Kanun veya sözleşmeyle borcun ifasından önce doğan hasarın alacaklıya yükletilmiş olduğu durumlar, bu hükmün dışındadır”.

Burada söz konusu edilen kusursuz imkansızlığa yol açan durumlar; edimin yok olması gibi maddi, bir sözleşme konusunun yapılamaz hale getiren hukuki veya sözleşme yapılırken öngörülemeyen olağanüstü haller, olabilir ( Feyzi Necmettin Feyzioğlu, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 1977, C. II, s. 459).

Bu durumları ya sorumlu veya borçlunun faaliyet ve işletmesi dışında meydana gelen, genel bir davranış normunun veya borcun ihlaline mutlak olarak kaçınılmaz bir şekilde yol açan, öngörülmesi ve karşı konulması mümkün olmayan mücbir sebep veya borçluya yüklenilmeyen, önceden görülmeyen ve borçlu açısından borcun ihlalini kaçınılmaz duruma sokan olağanüstü hallerdir (Feyzioğlu, s. 219.

Erzan Erzurumluoğlu, Türk-İsviçre Borçlar Hukuku Sistemine Göre Borçluya Yüklenemeyen Nedenlerden Dolayı Edimin yerine Getirilmemesi, Ankara 1970, s. 37).

Uygulamada “devlet veya hükümet tarafından kanun, kararname gibi tasarruflarla konulan sınırlamalar, yasaklar, ithalat veya ihracat yasakları” mücbir sebep olarak kabul edilmektedir (Haluk Tandoğan, Türk Mesuliyet Hukuku, Ankara 1961, s. 465). Bu bakımdan davacının sözleşmenin feshedilmesi ve ödenen bedelin iadesi yönündeki dava konusu talepleri yerinde olmaktadır.

V. SONUÇ

Yukarıda ayrıntılarıyla arz ettiğimiz nedenlerden dolayı bilirkişi kurulumuz,

a) Yaşanan salgının mücbir sebep olarak değerlendirilmesi gerektiği,

b)Bu bakımdan davacının sözleşmenin feshedilmesi ve ödenen bedelin iadesi yönündeki dava konusu taleplerinin TBK. m. 136 hükmü dikkate alındığında yerinde olduğu,

c) Davacının 39.989,95 TL alacağına takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasa gereği yıllık %15,75 oranda değişen oranda avans faizi ile tahsili gerektiği,

d)Davacının davalıdan takip öncesi işlemiş faiz talep edemeyeceğinden, takip ile istenen 14.258,88 TL'nin fazla ve yersiz talep olduğundan reddinin gerekeceği" şeklinde rapor ibraz edilmiştir.

Somut olayda, taraflar arasında 07/08/2019 tarihinde ... ... tarihli fuar katılım sözleşmesinin imzalandığı ve sözleşmenin geçerliliği konusunda herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır.

Sözleşmenin 2. Maddesi şu şekildedir:

"... KATILIMCI, fuar katılım koşulları, sergi ve fuarın yeri, KATILIMCI'nın fuar alanındaki yeri, düzenlenme tarihleri, ünvanı vb hususlarda, DÜZENLEYİCİ'nin, sektörün talebi, ekonomik duurmu, organizasyon gerekleri veya kendi takdiri ile yapacağı değişiklikleri (fuarın ksımen veya tamamen iptali dahil) peşinen kabul eder. Bu durum sözleşmenin fesih sebebi değildir, KATILIMCI'nın ücret ödeme yükümlülüğü devam eder.

KATILIMCI ancak DÜZENLEYİCİ'nin yazılı teyidi ile fuardan çekilme hakkına sahiptir. DÜZENLEYİCİ, fuardan 3 gün öncesine kadar, hiçbir sebep göstermeksizin yazılı bildirimde bulunarak Sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir ve KATILIMCI'yı Fuardan çıkarabilir. DÜZENLEYİCİ, Fuar katılım bedelini fesih/çıkarma/fuar iptali bildiriminden itibaren 30 (Otuz) gün içinde katılımcıya iade eder.

Sözleşmenin bu şekilde feshi, fuardan çıkarma ve Fuarın kısmen veya tamamen iptali durumunda KATILIMCI, fuar katılım bedelinden başka, masraf, gecikme faizi ya da zarar ziyan adıyla bir talepte bulunma hakkına sahip olmadığını önceden beyan, kabul ve taahhüt eder."

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun "İfa İmkansızlığı" başlıklı 136.maddesi;

"Borcun ifası borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkânsızlaşırsa, borç sona erer.

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde imkânsızlık sebebiyle borçtan kurtulan borçlu, karşı taraftan almış olduğu edimi sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri vermekle yükümlü olup, henüz kendisine ifa edilmemiş olan edimi isteme hakkını kaybeder. Kanun veya sözleşmeyle borcun ifasından önce doğan hasarın alacaklıya yükletilmiş olduğu durumlar, bu hükmün dışındadır."

Yargıtay uygulamasında salgın hastalıklar birer mücbir sebep olarak kabul edilmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27/06/2018 tarihli 2017/11-90 Esas, 2018/1259 Karar sayılı kararı). Kaldı ki bu salgın döneminde TBMM tarafından çıkarılan kanuni düzenlemelerde de Covid-19 salgın hastalık olarak mücbir sebep sayılmıştır (İstanbul BAM 46.HD'nin 15/06/2023 tarihli 2021/3160 Esas, 2023/1522 Karar sayılı kararı).

Yapılan açıklamalar doğrultusunda bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı tarafa, taraflar arasındaki sözleşmenin 2. Maddesi hükümleri ve mücbir sebep nedeniyle sözleşme ile kararlaştırılan fuar yerini ve tarihini tek taraflı olarak değiştirme yetkisi tanınmış ise de davalının bu değişiklik hakkı TMK'nın 2. Maddesi hükümleri de nazara alındığında sınırsız kabul edilmemelidir.

TBK'nın 136.maddesi ve taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 2.maddesi doğrultusunda mücbir sebep nedeniyle fuar tarihini ve yerini değiştiren düzenleyicinin fuar katılım bedelini sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında katılımcıya iade etmesi gerektiği, asıl alacak bedeline ilişkin davacı talebinin yerinde olduğu sonuç ve kanaatine varıldığından davanın kısmen kabulüne, davalının....

İcra müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 39.989,95 TL asıl alacak üzerinden kaldığı yerden aynı şartlarla devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ✍e-imzalı Hakim ... · ✍e-imzalı