İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/397 K.2024/220

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili 12.06.2023 tarihli dava dilekçesinde özetle. Dava konusu 27.000,00 TL bedelli çekin davacının zilyedinde iken kaybedildiğini, taraflarınca müvekkili hakkında doğabilecek zararlar göz önünde bulundurularak söz konusu çekin kaybına ilişkin olarak ...

1. ATM'de çekin kayıtlarına tedbir konulmasını ve çekin iptali istemi ile dava açıldığını, söz konusu davada çeke ilişkin tedbir kararı verilerek ibrazı halinde ödenmemesi için ihtiyati tedbir konulduğunu, çek hakkında ödenmemesi yönünde ödeme yasağı kararı verildiğini, davalının dava konusu çek üzerinde ödeme yasağı bulunmasına rağmen hakkı olmayan çek bedelini tahsil etmek maksadıyla haksız ve kötü niyetli olarak ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasına ile icra takibi başlatıldığını, çekin müvekkilinin elinden rızası dışında çıktığını, açıklanan bu nedenlerle; davanın kabulünü, dava konusu çekin istirdatı ile davacıya iadesine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalıya dava dilekçesi ve duruşmaya davet tutanağının usulüne uygun tebliğ edildiği, ancak cevap dilekçesi sunmadığı ve duruşmalara katılmadığı görüldü.

DELİLLER

Bilirkişi Raporu, ... 1. ATM ... Esas sayılı dosyası, BA/BS formları, ... 33. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası, ... yazı cevabı, ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ... takip sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

26.12.2023 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle. "Davacının dava dosyasına 2022 yılına ait yevmiye ve kebir defterlerini yerinde ibraz ettiği, davacının dava dosyasına yerinde ibraz ettiği bu yasal defterlerini e-defter olarak tuttuğu, e-defter olarak tuttuğu bu 2022 yılı yevmiye ve kebir defterlerinin noter açılış ve noter kapanış tasdiklerinin yerine geçecek olan e-defter beratlarını zamanında ve usulüne uygun olarak sistemden aldığı,

davacının dava dosyasına ibraz ettiği yukarıda noter açılış ve noter kapanış tasdik bilgileri verilen 2022 yılı yasal defterlerin tarafımca incelenmesi sonucu, davacının dava dosyasına konu olan 30.09.2022 keşide tarihli, 9210343 numaralı, 27.000,00 TL tutarlı çekin kendinden önceki hamili olan ...(Aksiyon Kozmetik) ile 2022 yılı içerisinde yapmış olduğu ve kendi 2022 yılı yasal defterine intikal ettirdiği ticari münasebet kayıtlarının EK – 2’de belirtilen gibi olduğu,

EK – 2’de Yüce Mahkemenin takdirlerine sunulan davacı ile kendinden önceki hamil olan ... (...) arasındaki 2022 yılı yasal defter ticari münasebet kayıtlarında belirtildiği üzere, dava dosyasına konu olan 30.09.2022 keşide tarihli, ... numaralı, 27.000,00 TL tutarlı çekin ... tarih ...yevmiye numaralı muhasebe kaydıyla hamil ...’ın cari hesabına mahsuben alındığı kaydının olduğu, bunun yanında davacının incelenen 2022 yılı yasal defter ticari münasebet kayıtlarında, davacı ile dava dosyasına konu çekin kendinden sonraki cirantası olan ...Limited Şirketi ile herhangi bir ticari münasebet kaydının olmadığı,

tarafımca tespit edilip hesaplanmışsa da, taktirin mahkemede olduğu," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

GEREKÇE

Dava, çekin istirdatı ve bedelin iadesi davasıdır.

Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının ... 14.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ve takip dosyasına konu ... T.A.Ş. ...Sitesi Şubesine ait keşidecisi ... Şti. olan ...keşide tarihli, ... numaralı ve 27.000,00 TL bedelli çek nedeniyle, davalının çekin iktisabında ağır kusurlu ve kötü niyetli olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.

Davaya konu ... 13. İcra Dairesi ... Esas sayılı icra dosyası dosyamız arasına alınıp incelendiğinde; davalı tarafından dava dışı ...ŞTİ., ..., ..., ...LTD. ŞTİ., ... ve davacı ... aleyhine 27.000,00 TL asıl alacak, 58,25 TL faiz, 2.700,00 TL tazminat, 81,00 TL komisyon olmak üzere toplam 29.839,25 TL'lik takip talebinde bulunduğu, ödeme emrinin bir kısım borçlulara ve davacıya tebliğ edildiği, bir kısmına tebliğ edilemediği görülmüştür.

Dava konusu çek incelendiğinde, davalının bu çeki müteselsil ve birbirine bağlı cirolarla iktisap etmiş olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda davalı, yetkili hamildir. Gerçekten de hak sahipliğinin tespitine ilişkin 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi hükmüne göre; “Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır." Dava konusu çek incelendiğinde, ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı görülmektedir. Bu durumda davalının anılan hüküm uyarınca meşru hamil sayılması gerektiği açıktır.

Dava konusu alacak, bir kambiyo senedine dayanmaktadır. Kambiyo senetlerinde, taraflar arasındaki ilişkilerden doğan defiler şahsi defilerdir (TTK m.687,825). Bu defiler taraflar arasında ileri sürülebilir. Temel ilişkinin geçersizliği, muvazaa, irade bozukluğu, gabin, ayıp, sözleşmenin ifa edilmediği ve zamanaşımı gibi defiler temel ilişkiden doğan defilerdir.

TTK mad. 818 hükmünün yollamasıyla çek için de uygulama alanı bulan TTK mad. 687 hükmüne göre. "Poliçeden dolayı kendisine haşvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.". Yine TTK m. 680 hükmüne göre.

“Tedevüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez: meğerki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun.” Görüldüğü üzere temel ilişkiden kaynaklanan kişisel defilerin hamile karşı ileri sürülebilmesinin tek istisnası, hamilin çeki iktisap ederken “bile bile borçlunun zararına hareket etmiş” yani kötüniyetli olarak hareket etmiş olması halidir.

Somut olayda, davacının dava konusu çekin bedelsiz olduğu, bu çekin yaşanan hırsızlık olayı neticesinde kötüniyetli olduğu ve bile bile borçlu zararına hareket ettiği sabit olan meçhul kişilerce ciro edilmek suretiyle kötü niyetli hamil tarafından dava konusu icra dosyasına konu edildiği, senet bedelinin gerçek hak sahibine ödendiği yönündeki iddiaları, kişisel defi niteliğinde olup, bu defilerin davalıya karşı ileri sürülebilmesi için TTK m.680 ve 687 hükümlerinde öngörüldüğü üzere, davalının çeki iktisap ederken bilerek davacının zararına ya da ağır kusurlu bir şekilde hareket etmiş olması gerekir.

Eldeki davada, Mahkememizce davalı hakkında UYAP entegrasyon ekranında yapılan inceleme ve dosyaya arasına suretleri alınan dava ve takip dosyaları uyarınca, davalıya ait benzer mahiyette birçok takip ve dava dosyasının olduğu, sadece davacıların farklı olduğu ve 26.12.2023 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere dava konusu çekin muhasebe kaydıyla hamil ...’ın cari hesabına mahsuben alındığı kaydının olduğu, bunun yanında davacının incelenen 2022 yılı yasal defter ticari münasebet kayıtlarında, davacı ile dava dosyasına konu çekin kendinden sonraki cirantası olan ...

Şirketi ile herhangi bir ticari münasebet kaydının olmadığının tespit edildiği görülmüş, çalınan çekin aynı yöntem ile davalının eline geçtiği kanaatine varılmıştır. Bu durumda davalı hamilin kötüniyetli olduğunu kabulünün gerektiği, hamil olarak gözüken davalı hakkında dava konumuzla aynı mahiyette pek çok dava, soruşturma, takip olması sebebiyle bu aşamada davalının iyi niyetli kabul edilmesinin TMK Mad.

2 uyarınca dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırılık oluşturacağı, çekleri çalınan kişiler yönünden de telafisi imkansız bir durumu ortaya çıkaracağı gözetilerek (benzer yönde İstanbul BAM 12. HD'nin 24/01/2019 tarihli, 2018/586 Esas ve 2019/77 Karar sayılı ilamı) açıklanan gerekçelerle davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır