İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/234 K.2025/33

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Eseri (Manevi Tazminat İstemli.), Fikir Ve Sanat Eseri (Tecavazün Meni İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde;Müvekkilinin 35 yılı aşkın bir süredir müzik piyasasının içinde yapımcı, menajer, organizatör vb. olarak yer aldığını, davalı ... Ltd.

Şti. ile İmzalanan 16.02.2019 tarihli, kısaca, asgari 10 adet şarkı içeren 1 adet albümün sanatçılar tarafından hazırlanarak yapımcıya teslim edilmesi konulu sözleşmenin “sanatçılar" olarak anılan taraflarından biri olduğunu, müvekkilinin "sanatçı" sıfatı ile imzalamış olduğu işbu sözleşmede tanımlanan yükümlülüklerini aşar bir şekilde, sözleşme konusu eserin vücut bulmasında bir “yapımcı” gibi çalıştığını, “sanat yönetmeni" otarak iş çıkardığını, albüm fikrini bulan, geliştireri müvekkili olduğunu, bu fikir, Türkiye'nin “...” olarak nitelenen ozanlarından, dervişlerinden birer parça belirlenerek,

belli bir hikaye oluşturacak şekilde sıralanması ve bu eserlerin bir plakta kaydedilmesi olduğunu, müvekkili davalı şirketle bu albüm fikrini paylaşmış, albümü davalı şirketten çıkarmayı önerdiğini, teklifin şirket tarafından kabulüyle bütçeyi oluşturduğunu, bütçenin davalı tarafça onaylanmasından sonra işi sözleşmenin imzası aşamasına getirdiğini, tarafları buluşturmuş ve sözleşmenin İmzalarmasırıda çok önemi bir yer aldığını, müvekkilinin bu albümün tüm kurgusunu ve omurgasını oluşturduğunu, albüme "..." adını müvekkilinin bulduğunu, albümün şarkı seçeneklerini oluşturan, şarkıları seçen ve sıralamasını yapan,

şarkıların yarsının telif ilişkilerini sürdüren yazışmaları ilgili toplantıları gerçekleştiren, kayıtların yapılacağı stüdyolarla bağlantıları kuran, albümün kapak fikrini müvekkilinin bulduğunu, kapak tasarımını yaparak davalıya teslim ettiğini, kapak tasarımı ile ilgili verdiği muvafakatnamede "eserin dokunulmazlığını ve kendisinde izinsiz değiştirilemeyeceğini" açıkça ifade ettiğini, davalı tarafın aralarındaki sözleşmeye, FSEK'e, hukuka ve hakkaniyete aykırı kapak tasarımında değişiklikler yapmak suretiyle eseri umuma arz ettiğini, davalı şirket, müvekkilinin ismini arka kapakta bulunan yerinden çıkartılarak,

gizlemek istercesine, iç kapakta sayfanın en altında ve en dibinde küçücük harflerle yazdığını görünmeyecek bir yere yerleştirerek müvekkilinin emeğine, yaşına, sanatına, deneyimine saygısızlık ve hakaret ettiğini, müvekkilini maddi ve manevi zararına yol açtığın beyan ve gerekçelerle davalı sözleşmeye ve muvafakatnameye aykın davranarak müvekkilimin davaya konu eserindeki FSEK ve ilgili mevzuatla tespit edilmiş manevi haklarını ihlal etmiş olduğundan, öncelikle aslıma aykırı olarak basılıp çoğaltılmış davaya konu eserin satışınırı durdurulmasına;

eserin tedavüldeki nüshalarının toplatılıp, aslına uygun şekilde basılacaklarla değiştirilmesine; internet ortamında yayınlanmış görsellerinin kaldırılmasına; bilirkişi incelemesi sonrası net olarak ortaya çıkacak olan eserden temin editmiş olan karın, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak üzere şimdilik 1.000 TL'sı ile 50 bin TL tazminatın davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini, dava masrafları ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde.

Öncelikle yetki itirazının kabul edilerek ;davanın yetkisizlik sebebi ile reddini ve müvekkili şirketin adresi göz önüne alınarak dosyanın yetkili ve görevli ... nöbetçi Fikri ve Sınai haklar mahkemesine gönderilmesini talep ettiğini, taraflar arasında imzalanan 16.02.2019 tarihli sözleşmenin pek çok maddesini davacı bizzat kendisi ihlal ettiğini. sözleşmede açıkça yazdığı halde sunacakları 25.01.2021 tarihli yazışmadan görüleceği üzere davalı, müvekkili firma aleyhine sosyal medya üzerinden kara propaganda yaptığnı, sözleşme gereğince yüklendiği bazı edimlerini sözleşmeye uygun şekilde yerine getirmediğini,

söz konusu sözleşmede ne kapakla ilgili, ne de kapakta kimlerin isimlerinin yer alacağı ile ilgili hiç bir madde yada kayıt olmadığını, davacı kapak çizimi için müvekkilinden para aldığını, ancak çizim yapanlara ödeme yapmadığı için ekip işi bıraktığını, davacı bizzat müvekkili firmanın iş yerine gelerek kapak tasarımının son şeklini burada yaptığını, davacı iddia ettiği gibi hiç bir süprizle karşılaşmamış her şey bilgisi ve kontrolü dahilinde gerçekleştiğini yapımın üçüncü şahıslara devir edilmesine, dağıtılmasına, tespit hakkı verilmesine,ticaret mevkine konulmasına, yayımlanmasına,

dağıtılmasına da izin verildiğinin belli olduğunu, aynı konuda sözleşmenin 5.maddesinde de izin verildiği görüldüğünü, müvekkili firma davacının bu açık muvafakatine rağmen şimdiye kadar bu tür tasarruflarda bulunmadığını, müvekkili firma bu albümle ilgili sözleşmeye, muvafakatnameye yada FSEK'e aykırı hiç bir davranışta bulunmadığını, davacı müvekkiline bu albümden dolayı 10.000 TL borçlu kalmış ve şu ana kadar halen ödeme yapmadığını, sunulan belgelerden görüleceği üzere davacı bu borcu kabul etmediğini, ancak bir kısmını ödeyeceğini söylediğini, hatta davacı müvekkiline olan söz konusu borcu kliple ödemeyi teklif ettiğini,

bu teklif müvekkili tarafından kabul edilmediğini, taraflar arasında yapılan sözleşmenin mali yükümlülükler başlıklı bölümünde yer alan aşağıdaki hususlar gereğince müvekkilim tarafından 88.000 TL bütünüyle ödendiğini, davacının bazı işleri eksik yada hatalı yaptığı için müvekkil firma ek harcamalar yapmak zorunda kaldığını, davacının, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 7.maddesindeki sanatçının hak ve yükümlülükleri başlıklı bölümde sayılan tüm maddelere de aykırı davrandığını, davacının, sözleşmenin 10.maddesindeki gizlilik başlığı altında sayılan maddeye de muhalefet ettiğini,

sözleşmenin 11.maddesinde yer alan delil kısmında müvekkili şirketin kayıtlarının esas alınacağı kabul edildiğini beyan ve gerekçelerle davanın reddi ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

Bilirkişiler FSEK uzmanı ... ve Mali Müşavir ... tarafından sunulan 24/03/2022 tarihli kök raporda;"Dava konusu uyuşmazlıktaki albüm kapağının FSEK m.4/1 anlamında güzel sanat eseri olduğu, davacının davalının ikrarları sebebiyle FSEK m.11 deki karine çerçevesinde eser sahibi sayılabileceği, dava dosyasında albüm kapağında yapılan değişiklik eserin mahiyet ve hususiyetini bozan bir değişiklik olmakla takdiri mahkemeye ait olmak kaydıyla FSEK 16 çerçevede manevi hak ihlalinin söz konusu olduğu, FSEK 16 çerçevesinde manevi hak ihlalinin söz konusu olması nedeniyle davacının manevi tazminat talep hakkının olduğu, manevi tazminatın türü ve miktarını tayin hakkının mahkemeye ait olduğu" şeklinde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Bilirkişiler FSEK uzmanı ...ve Mali Müşavir ... tarafından sunulan 01/06/2023 tarihli ek raporda;"Dava konusu uyuşmazlıktaki albüm kapağının FSEK m.4/1 anlamında güzel sanat eseri olduğu, davacının davalının ikrarları sebebiyle FSEK m.11 deki karine çerçevesinde eser sahibi sayılabileceği, dava dosyasında albüm kapağında yapılan değişiklik eserin mahiyet ve hususiyetini bozan bir değişiklik olmakla takdiri mahkemeye ait olmak kaydıyla FSEK 16 çerçevede manevi hak ihlalinin söz konusu olduğu,

ayrıca albüm kapağında yer alan resmin davacının eser sahiplerinden birisi olduğu ihtimalinde resmin üzerine veya albüm dış veya iç kapağında “albüm kapak tasarımı..." yazılarak eser sahiplerinin belirtimemesinin FSEK 15 çerçevesinde eser sahibi olarak belirtilme hakkının ihlali sayılabileceği, FSEK 15 ve 16 çerçevesinde manevi hak ihlalinin söz konusu olması nedeniyle davacının manevi tazminat talep hakkının olduğu, manevi tazminatın türü ve miktarını tayin hakkının mahkemeye ait, davacı albümden elde edilen karın kendisine verilmesini talep etmiş ise de mali hak ihlalinin davaya konu olayda davacı tarafça ileri sürülmediği,

manevi haklarının ihlali halinde ise FSEK 70/3'e dayalı olarak maddi tazminat çerçevesinde karın iadesinin talebinin mümkün olmayacağı kanaatinde olduklarını, mahkemenin aksi kanaatte olması ihtimalinde ise kök raporda heyetimiz mali bilirkişisinin tespitlerinde de belirtildiği üzere Davalının 2019 yılında satışlarından elde ettiği karın 860.090,91 TL olduğu, Davalının 2020 yılında satışlarından elde ettiği karın 418.092,88 TL olduğu, davalının 2021 yılında satışlarından elde ettiği karın 234.635,42 TL olduğu, TOPLAMDA 1.512.819,21 TL olduğu,

davalıya ait kurumlar vergi beyanname eki olan gelir tablosunda almış olduğumuz tutarların içinde, dava konusu albümün 2019 yılında satışının olup olmadığının tespit edilemediği, 2020 ve 2021 yılında satışların içindeki payının ne olduğunun tespitinin imkansız olduğu mahkemenin kararının tazminat yönünde karar vermesi durumunda tazminatın TBK 50 ve 51 çerçevesinde takdirinin mahkemede olduğu" şeklinde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Bilirkişiler FSEK uzmanı ..., Mali Müşavir ..., Bilişim uzmanı ... ve Müzik yapımcısı ...tarafından sunulan 12/09/2024 tarihli ek raporda;"Görevlendirmede davacı tarafça dava dilekçesinde ekinde sunulan internet sitesi ve sosyal medya hesaplarına ilişkin görüntülerin, paylaşımların kim tarafından yapıldığının ve tarihlerinin tespiti şekinde belrtidiği görümüş olup; dava dilekçesi EK'nde bulunan ... linki kontrol edidiğinde mevcut durumda linkte ... ismi ile ürünün bulunduğu, ... aları adı kontrol edidiğinde alan adnn 18.10.2019 tarihnde alındığı/kayt edildiği, alan adıkayıt şirketinin ...

A.S. olduğu, alan adı sahibi yetkilsi bilgilerine ...

A.S. firmasından talep edikerek ulaşılabileceği, ... bigilrinde .../ linkinde bulunan ... hesabı kontrol edildiğinde hesapaçıkamasında...... bilgilerinin olduğu, hesabın Ekim 2015 tarihinde oluşturuduğu, hesapta bulunan 16 Haziran 2020 ve 19 Haziran 2020 tarihi paylaşmlara iişkin ekran görüntüleri yukarda sunulduğunu, instagram hesabı açıklamasında bulunan plakveben.com alan adı kontrol ediliğinde alan adnn 22.12.2013 tarihinde alindığ/kayıt edikiği, alan adı kayt şirketinin ..., olduğu, alan adı sahbi/yetküsi bigilerine ... firmasından talep edilerek ulaşılabileceği, Name Servers bigierinde ... yazdığı,

dava dilekçesi EK'inde ... linkinin bulunduğu mevcut durumda link kontrol edildiğinde, ... linkinin açıldığı, açılan linkte dava konusu olmayan saat ürünün olduğu, bu nedenle ... pazaryerinde yaplan plak marketi ibaresi ile yaplan aramada ... linkinde mevcut durumda ... isimi, dava konusu görselin olduğu ürünün bulunduğu, satıcı bilgisinin. Satıcı:... Satıcı Ünvanı: ... Şehir: ... Kep Adresi: ...Mersis Numarası: ..

Vergi Kimlik Numarası: ... olduğu, kök ve ek rapordaki kanaatlerin aynen geçerli olduğu," şeklinde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

KANAAT VE GEREKÇE

5846 sayılı FSEK'nun 16.maddesinde "Eser sahibinin izni olmadıkça eserde veyahut eser sahibinin adında kısaltmalar, ekleme ve başka değiştirmeler yapılamaz. Kanunun veya eser sahibinin müsaadesiyle bir eseri işliyen, umuma arzeden, çoğaltan, yayımlıyan, temsil eden veya başka bir suretle yayan kimse; işleme, çoğaltma, temsil veya yayım tekniği icabı zaruri görülen değiştirmeleri eser sahibinin hususi bir izni olmaksızın da yapabilir.(Değişik:... md.) Eser sahibi kayıtsız ve şartsız olarak yazılı izin vermiş olsa bile şeref ve itibarını zedeleyen veya eserin mahiyet ve hususiyetlerini bozan her türlü değiştirilmeleri menedebilir. Menetme yetkisinden bu hususta sözleşme yapılmış olsa bile vazgeçmek hükümsüzdür." belirtilmiştir.

5846 sayılı FSEK'nun 10/4 maddesinde "Birden fazla kimsenin iştiraki ile vücuda getirilen eser, ayrılmaz bir bütün teşkil ediyorsa bir sözleşmede veya hizmet şartlarında veya eser meydana getirildiğinde yürürlükte olan herhangi bir yasada aksi öngörülmediği takdirde birlikte eser üzerindeki haklar eser sahiplerini bir araya getiren gerçek veya tüzel kişi tarafından kullanılır. Sinema eseri ile ilgili haklar saklıdır." aynı kanunun 18/2 maddesinde "Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça; memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki haklar bunları çalıştıran veya tayin edenlerce kullanılır. Tüzel kişilerin uzuvları hakkında da bu kural uygulanır." belirtilmiştir.

5846 sayılı FSEK'nun 70.maddesinde "Manevi hakları haleldar edilen kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat ödenmesi için dava açabilir. Mahkeme, bu para yerine veya bunlara ek olarak başka bir manevi tazminat şekline de hükmedebilir. Mali hakları haleldar edilen kimse, tecavüz edenin kusuru varsa haksız fiillere mütaallik hükümler dairesinde tazminat talep edebilir. Birinci ve ikinci fıkralardaki hallerde, tecavüze uğrayan kimse tazminattan başka temin edilen karın kendisine verilmesini de istiyebilir. Bu halde 68 inci madde uyarınca talep edilen bedel indirilir." belirtilmiştir.

6098 sayılı TBK'nun 50.maddesinde "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler." aynı kanunun 51. Maddesinde "Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. Tazminatın irat biçiminde ödenmesine hükmedilirse, borçlu güvence göstermekle yükümlüdür." belirtilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu "..." isimli albümün yapılması yönünde davacı ve davalının imzasının bulunduğu 16/02/2019 tarihli sözleşmenin düzenlendiği, sözleşmede davacının sanatçı, davalının yapımcı olarak belirtildiği, Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan gönderilen kayıt tescil belgesinde de davalının yapımcı olarak belirtildiği, davaya konu "..." isimli albümün, albüm kapağı yönünden yapılan incelemede teknik yönden alınan bilirkişi raporunda albüm kapağının 5846 sayılı FSEK'nun 4/1 maddesi kapsamında sanat eseri olduğunun tespit edildiği,

bilirkişi raporunda yapılan bu tespitlerin mahkememizce denetime elverişli ve uygun bulunduğu, albüm kapağının eser sahipliği yönünden davacının iddiaları, dinlenen tanık beyanları, davalı vekilinin cevap dilekçesindeki "Oysa davacı ortaya çıkan kapağın kendisine ait olduğunu ve her şeyiyle kendisinin ilgilendiğini söylemiştir. Görüldüğü üzere davacı kapak çizimi için müvekkilden para almış ancak çizim yapanlara ödeme yapmadığı için ekip işi bırakmıştır.

Ayrıca asla kabul anlamına gelmemek üzere şunu önemle belirtmek isteriz ki kapak tasarımının son şekli müvekkil firmanın çalışanlarından ... ve davacı tarafından birlikte yapılmıştır. Davacı bizzat müvekkil firmanın iş yerine gelerek kapak tasarımının son şeklini burada yapmıştır. " şeklindeki beyanları birlikte değerlendirildiğinde davaya konu albüm kapağının davacı tarafından bir araya getirilen ekip ile birlikte davacı tarafından oluşturulduğu,

yukarıda belirtilen 5846 sayılı FSEK'nun 10/4 maddesi kapsamında eser vasfı bulunan albüm kapağının FSEK kapsamındaki haklarının davacı tarafından kullanılacağı, davacı tarafça bu davanın açılabileceği, taraflarca sunulan deliller, dosyaya sunulan albüm ve son alınan 12/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda inceleme ve tespitleri yapılan davalıya ait sosyal medya hesabındaki davalı paylaşımları birlikte değerlendirildiğinde albüm kapağında bulunan gözün içerisine davalının kendi logosunu yerleştirmesi, Kurtalan Express isimli müzik grubunun görselinin kaldırılarak kadın sanatçının görselinin tek başına kullanılması,

davacının ve albümün hazırlandığı stüdyoların isimlerinin albümün dış arka kapağından kaldırılarak albüm iç kapağına yazılması şeklinde değişikliklerin yapıldığı davalının kullanımın bulunduğu, 5846 sayılı FSEK'nun 16.maddesi kapsamında eserde değişiklikler yapılabilmesi için eser sahibinin izni gerektiği, davacının izin ve rızasının bulunduğunun davalı tarafça ispat edilemediği, bu nedenle davalının bu kullanımlarının 5846 sayılı FSEK'nun 16.maddesi kapsamında davacının manevi haklarına tecavüz oluşturacağı, davacının izni ve rızası olmadan yapılan değişiklikleri men etme yetkisi ve hakkının bulunduğu,

davacı tarafça davaya konu albümde yapımcı gibi görev aldığı ve çalıştığı beyan edilmiş ise de dosyaya sunulan sözleşmede ve Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan gönderilen kayıt tescil belgesinde yapımcı olarak davalı şirketin yer aldığı ve belirtildiği, davacının davaya konu albüm ve albümdeki icralar yönünden bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere FSEK kapsamında eser sahibi veya yapımcı olduğunun somut ve yeterli delillerle ispat edilemediği,

dava dilekçesinde davacının albüm kapağında isminin derleyen olarak belirtilmesini istediği beyan edilmiş olup, dosyaya sunulan albüm kapağı incelendiğinde davacının adının derleyen sıfatıyla albüm iç kapağında belirtildiği, hiç belirtmeme gibi bir durumun bulunmadığı,

davacının adının davacı tarafça tasarlandığı şekilde albüm dış arka kapağında değil de iç kapağında daha küçük harflerle belirtilmesinin 5846 sayılı FSEK'nun 16.maddesinde düzenlenen izinsiz değişiklik olarak değerlendirilebileceği, davacı tarafça haklarının ihlal edilmesi nedeniyle 5846 sayılı FSEK'nun 70/3 maddesi kapsamında davalı tarafından elde edilen karın kendisine verilmesinin talep edildiği, yukarıda tespit edildiği üzere ihlalin albüm kapağında olduğu, albüm kapağının ayrı bir satışının bulunmadığı, albümle birlikte verildiği, bu nedenle albüm kapağı yönünden ayrıca temin edilen karın tespit edilmesinin mümkün olmadığı,

yine bilirkişi raporunda da albüm yönünden de tespitin mümkün olmadığının belirtildiği bu nedenle tazminat miktarının TBK md. 50,51 hükümleri kapsamında mahkememizce belirlenmesi gerektiği, davacı tarafça açık bir şekilde belirsiz alacak davası açtığı beyan edilmediğinden davanın kısmi dava olarak açıldığı,

davacı tarafça dava değerini arttırır ıslah dilekçesi sunulmamakla TBK md. 50,51 hükümleri kapsamında dava dosyasında talep edilen 1.000 TL maddi tazminatın uygun olacağı, yine yukarıda belirtildiği üzere davalının tespit edilen kullanımlarının FSEK madde 16 kapsamında davacının manevi haklarına tecavüz oluşturacağı, davacının manevi tazminat talebinde bulunabileceği, yerleşmiş Yargıtay uygulamalarında; manevi tazminatın, zarar görende tatmin duygusu oluşturacak, ancak sebepsiz zenginleşmeye meydan vermeyecek bir miktar paranın tahsiline ilişkin olduğunun vurgulandığı,

davacının eseri için sarf ettiği çaba, paranın satın alma gücü, eylemin niteliği ve ihlal edilen manevi hakların türü, ihlalin gerçekleşme şekli ve hükmedilecek tazminatın tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre takdir edilecek oluşu, hakkaniyet ölçüsü gözetilerek 35.000-TL manevi tazminatın uygun ve makul olacağı anlaşıldığından davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır