İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/178 K.2025/6

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı müvekkilinin, 2001 yılından bu yana toptan ve perakende tekstil işiyle uğraşan, ilgili piyasada bilinen, tanınan ve saygın bir iş adamı olup; uzun yıllardır “...” diye tabir edilen ... bölgesinde faaliyetlerini sürdürdüğünü, bu faaliyet kapsamında da kadınlara yönelik hem “...” diye tabir edilen kıyafetleri hem de diğer modelleri ürettiğini, müvekkilinin, davalı tarafı şahsen tanımamakla birlikte ...'de çalıştığını ve tekstil işiyle uğraştığını; yeni, davalının ...

3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ...

Değişik İş sayılı dosyasında “...” işletme ünvanı aleyhine delil tespiti talebinde bulunması ve bu kapsamında müvekkiline ait işyerine delil tespiti amacıyla gelmesi üzerine vakıf olduğunu, davalı tarafından delil tespitine konu edilen ve iş bu davaya da konu olan 24.11.2022 tarihli ve ... tescil nolu çoklu tasarım her ne kadar davalı adına tescil edilmişse de söz konusu tasarımın yaratıcısının davalı olmaması ve en önemlisi de hükümsüzlük davaya konu tasarımların zaten uzun yıllardır ilgili çevrede/piyasada zaten kullanıldığını ve dolayısıyla harcıalem bir hale geldiğini,

örneğin iş bu dilekçe ekinde dosyaya sunulan sosyal medya paylaşımlarına bakıldığında bu paylaşım tarihlerinin tescilden önce olduğu tespit edildiğini, yine başkaca şahıslar tarafından da tescilden önce kullanılan tasarımlara ilişkin belgeleri iş bu dilekçe ekinde mahkemenin bilgisine sunduklarını, davalı tarafından kendi adına tescil ettirilen tasarım, tekstil sektöründe zaten yıllardır kullanılmakta olup davalı piyasadan menfaat elde amacıyla işbu tasarımı kötü niyetli şekilde kendine ait gibi tescil ettirdiğini, davalı tarafından kendi adına tescil ettirilen tasarım/kıyafetler,

uzun yıllardır “...” diye tabir edilen ... bölgesindeki tekstil sektöründeki tacirler tarafından kullanılmakta ve ticari alım satıma konu edildiğini, dolayısıyla davalının harcıalem hale gelmiş olan bu tasarımı kendi adına tescil ettirmiş olması son derece haksız ve kötü niyetli olduğundan bu tescilin hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, bilindiği üzere bir tasarımın tescile konu edilip korunabilmesi için tescilli tasarımın, tasarım tanımına uygun olması gerektiğini, 6769 sayılı yasanın 77. maddesinde düzenlenen bu hususa aykırılık halinde hükümsüzlük davasının açılacağı açıklandığını,

yine bilindiği üzere tescilli tasarımın yeni ve ayırt edici nitelikte olmaması durumunda (madde 77/1-a göndermesi ile SMK madde 56 ve 57) hükümsüzlük sebepleri devreye girdiğini, yenilik unsuru, tasarımın aynı veya küçük ayrıntılardan ibaret olan farklı versiyonların başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması gerektiğini, ayırt edicilik unsuru da tescil edilen tasarımın “bilgilenmiş kullanıcı” üzerinde yarattığı izlenimin başvuru tarihinden önce kamuya sunulmuş bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde bıraktığı izlenimden farklı olması gerektiğini,

yargılamaya konu tasarımda ise hem yenilik hem de ayırt edicilik unsurları mevcut olmadığından söz konusu tasarım hakkında hükümsüzlük kararının verilmesi gerektiğini, Yargıtay'a göre patent, faydalı model ve tasarımlarda dünya çapında, yani mutlak yenilik aranmakta olup, bu durum kamu düzeninden olduğunu beyan ederek davalı adına tescilli ..tescil no'lu tasarımın / tescil belgesinin yeni ve ayırt edici hiçbir biçimsel, tasarımsal ve işlevsel özellik taşımaması; yeni ve özgün olmaması,

harcıalem olması ve kötü niyetli gayelerle yapılan tescilli çoklu tasarımın / tescil belgesinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı yanın dosyaya cevap dilekçesi ibraz etmediği görülmüştür.

Mahkememize sunulan 15/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle. Bilişim alanı yönünden yapılan incelemelerde, davaya konu tasarımların hükümsüzlüğüne dayanak olarak gösterilen görsellerin Whatsapp mesajlaşma ve haberleşme platformunda ve Instagram isimli fotoğraf ve video paylaşma uygulamasında ne zaman paylaşıldığı ve yayınlandığına ilişkin tespitlere ayrıntılı bir şekilde yer verildiği, Davalı ...

Tarafından 24.11.2022 tarihinde başvurusu yapılmış ve tescil edilmiş davaya konu olan ...numaralı çoklu tasarım tescil dosyasına ait 6 nolu abiye tasarımı ile Davacı ... tarafından dosyaya sunulan davaya konu tasarımların hükümsüzlüğüne dayanak olarak gösterilen 28.01.2022 tarihinden önce paylaşıldığı tespit edilen Whatsapp mesajlaşma ve haberleşme platformunda tespit edilen tasarımlar üzerinde yapılan inceleme neticesinde tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığından, benzer olarak algılandıkları sonucuna varıldığına, davalı ...

Tarafından 24.11.2022 tarihinde başvurusu yapılmış ve tescil edilmiş davaya konu olan ... numaralı çoklu tasarım tescil dosyasına ait 6 nolu abiye tasarımı ile Davacı ... tarafından dosyaya sunulan Davaya konu tasarımların hükümsüzlüğüne dayanak olarak gösterilen 09.04.2022 tarihinden önce paylaşıldığı tespit edilen Whatsapp mesajlaşma ve haberleşme platformunda tespit edilen tasarımlar üzerinde yapılan inceleme neticesinde tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığından,

benzer olarak algılandıkları sonucuna varıldığına, davalı ... tarafından 24.11.2022 tarihinde başvurusu yapılmış ve tescil edilmiş davaya konu olan ... numaralı çoklu tasarım tescil dosyasına ait 3 nolu abiye tasarımı ile Davacı ... tarafından dosyaya sunulan davaya konu tasarımların hükümsüzlüğüne dayanak olarak gösterilen ve ... isimli Instagram hesabında geçen görselin 21/09/2021 tarihinde yayınlandığı (kaynak;... uzantılı URL adresi) tespit edilen tasarımlar üzerinde yapılan inceleme neticesinde tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığından,

benzer olarak algılandıkları sonucuna varıldığına, davalı ... Tarafından 24.11.2022 tarihinde başvurusu yapılmış ve tescil edilmiş davaya konu olan ... numaralı çoklu tasarım tescil dosyasına ait 3 nolu abiye tasarımı ile Davacı ... tarafından dosyaya sunulan davaya konu tasarımların hükümsüzlüğüne dayanak olarak gösterilen ve ... isimli Instagram hesabında geçen görselin / videonun 30/04/2022 tarihinde yayınlandığı (kaynak;

... uzantılı URL adresi), tespit edilen tasarımların arasında ayırt edicilikten ziyade tasarım açısından benzerlik bulunduğu ve bilinçli müşteri tercihinde birebir aynı tasarım algısı (iltibas) oluşturacağı kanaatine varıldığına, davalı ... tarafından 24.11.2022 tarihinde başvurusu yapılmış ve tescil edilmiş davaya konu olan ... numaralı çoklu tasarım tescil dosyasına ait 3 nolu abiye tasarımı ile davacı ... tarafından dosyaya sunulan davaya konu tasarımların hükümsüzlüğüne dayanak olarak gösterilen ve ... isimli Instagram hesabında geçen görselin/ videonun 14/11/2021 tarihinde yayınlandığı (kaynak;

... uzantılı URL adresi), tespit edilen tasarımların arasında ayırt edicilikten ziyade tasarım bütünlüğü açısından benzerlik bulunduğu ve bilinçli müşteri tercihinde birebir aynı tasarım algısı (iltibas) oluşturacağı kanaatine varıldığına, davalı ... tarafından 24.11.2022 tarihinde başvurusu yapılmış ve tescil edilmiş davaya konu olan ... numaralı çoklu tasarım tescil dosyasına ait 3 nolu abiye tasarımı ile Davacı ... tarafından dosyaya sunulan davaya konu tasarımların hükümsüzlüğüne dayanak olarak gösterilen ve (... isimli Instagram hesabında geçen görselin 25.09.2022 tarihinde yayınlandığı (... uzantılı URL adresi),

tespit edilen tasarımlar üzerinde yapılan inceleme neticesinde tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığından, benzer olarak algılandıkları sonucuna varıldığına, Davalı ... tarafından 24.11.2022 tarihinde başvurusu yapılmış ve tescil edilmiş davaya konu olan ... numaralı çoklu tasarım tescil dosyasına ait 3 nolu abiye tasarımı ile Davacı ... tarafından dosyaya sunulan davaya konu tasarımların hükümsüzlüğüne dayanak olarak gösterilen ve ...isimli Instagram hesabında geçen görselin 30/03/2022 tarihinde yayınlandığı (kaynak;

... uzantılı URL adresi), tespit edilen tasarımlar üzerinde yapılan inceleme neticesinde tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığından, benzer olarak algılandıkları sonucuna varıldığına,

davalı ... tarafından 24.11.2022 tarihinde başvurusu yapılmış ve tescil edilmiş davaya konu olan ... numaralı çoklu tasarım tescil dosyasına ait 3 nolu abiye tasarımı ile Davacı ... tarafından dosyaya sunulan davaya konu tasarımların hükümsüzlüğüne dayanak olarak gösterilen ve ...isimli Instagram hesabında geçen görsellerin sırasıyla 08/11/2021 ve 10/11/2021 tarihlerinde yayınlandığı (kaynak; ... ve... uzantılı URL adresi), tespit edilen tasarımlar üzerinde yapılan inceleme neticesinde tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığından,

benzer olarak algılandıkları sonucuna varıldığına dair görüş ve kanaat bildirmiştir.

KANAAT VE GEREKÇE

6769 Sayılı SMK 55. Maddesi “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalarda: oluşan üründür. Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye 'de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur.” demektedir.

SMK 56. Maddesi “Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:

a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.

b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.

Bir tasarımın aynısı;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgi derecesi dikkate alınır.”

SMK 57. maddesi “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.

Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.”

SMK 77/. Maddesi, “Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:

a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fikralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fikrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse.

B) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse." hükümlerini içermektedir.

SMK 78.maddesi "1) Tasarımın hükümsüzlüğü, ikinci fıkrada sayılan hâller dışında menfaati olanlar tarafından istenebilir.(2) Tasarımın hükümsüzlüğü, 77 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre sadece önceki hak sahibi.

70 inci ve 73 üncü maddelere göre ise ancak tasarım hakkına sahip kişiler tarafından ileri sürülebilir.(3) Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin olarak koruma süresince veya tasarım hakkının sona ermesini izleyen beş yıl içinde dava açılabilir.(4) Hükümsüzlük davası, dava tarihinde sicilde tasarım sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır.

Tasarım üzerinde sicilde hak sahibi olarak görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için ayrıca bu kişilere bildirim yapılır.(5) Tescilsiz tasarımlarda hükümsüzlük davası, hak sahibi olduğunu iddia eden kişiye karşı açılır." belirtilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı vekilince sunulan dava dilekçesinde davalı adına tescilli olduğu beyan edilen ... sıra numaralı tasarımların yeni ve ayırt edicilik vasfının bulunmadığının beyan edilerek bu tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesi talepli bu davanın açıldığı, TPMK'dan gelen kayıtlar incelendiğinde davaya konu ... numaralı abiye tasarımların davalı adına tescilli olduğu, başvuru ve tescil tarihinin 24/11/2022 olduğu,

davacı tarafça davalının davaya konu tasarımlarının yeni ve ayırt edicilik özelliklerinin bulunmadığı iddiası yönünden delil olarak dava dışı üçüncü kişilerin sosyal medya hesaplarından yaptığı paylaşımların sunulduğu, davalı adına tescilli davaya konu tasarımlar yönünden hükümsüzlük koşullarının bulunup bulunmadığının teknik yönden tespitine ilişkin bilirkişi heyetinden rapor alındığı, raporda davacı tarafça sunulan deliller ile davalının tasarımlarının detaylı, kapsamlı ve teknik yönden karşılaştırıldığı,

alınan raporda hükümsüzlüğü talep edilen tasarımların dava dışı üçüncü kişilerin sosyal medya hesaplarındaki paylaşımlar yönünden ayırt edilemeyecek kadar benzer olduklarının tespit edildiği, raporun mahkememizce denetime elverişli ve uygun bulunduğu, raporun davalı asile usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, yasal süresi içerisinde davalı asil tarafından herhangi bir itiraz dilekçesi sunulmadığı, dava dışı üçüncü kişilerin sosyal medya hesaplarındaki paylaşımların tarihlerinin, davalının başvuru ve tescil tarihinden daha önce olduğu,

bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davalı adına tescilli davaya konu tasarımların ayırt edilemeyecek kadar benzerlerinin başvuru tarihlerinden önce dava dışı üçüncü kişiler tarafından kamuya sunulduğu, davalının davaya konu tasarımlarının yeni ve ayırt edicilik niteliğinin bulunmadığı,

bir tasarımın SMK kapsamında korumadan yararlanabilmesi için yeni ve ayırt edici vasfının bulunması gerektiği, bu vasıfların bulunmadığı tespit edilen tescilli tasarımlar yönünden SMK madde 77 kapsamında hükümsüzlük kararı verilmesi gerektiği, somut olayda da hükümsüzlük koşullarının bulunduğu bu nedenle davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KATİP ... · ¸e-imzalıdır HAKİM ... · ¸e-imzalıdır