İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/390 K.2025/59

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili sunduğu dava dilekçesi ile.

Müvekkilinin davalıya 11 sene boyunca, triko tasarım ve üretimi yaptığını, müvekkili ile davalı arasında uzun süredir devam eden ticari ilişki bulunduğunu, müvekkilinin davalı şirkete mevsimsel olarak koleksiyon tasarladığını, davalının da müvekkiline kendi tasarımı olan koleksiyon ürünlerini müvekkile imal ettirmek sureti ile satın aldığını, taraflar arasındaki bu ticari ilişkinin çok uzun süredir devam ettiğini, aralarında güvene dayalı bir hukuk oluştuğunu, ancak davalının son 2-3 senedir müvekkiline koleksiyon tasarladığını, çeşitli bahaneler ile ürünleri müvekkilden almadığını, imalatını yaptırmadığını, müvekkilinin,

davalının mağaza ve internet sayfalarında kendisi tarafından tasarlanan ve davalıya koleksiyon çerçevesinde sunulan ürünlerini aynı ve/veya ayırt edilemeyecek şekilde benzerlerinin piyasaya sürüldüğünü gördüğünü, müvekkilinin 2 adet ürün bakımından davalıya ...

14. Noterliğinin ... tarih ve ...Yevmiye Nolu ihtarnamesi ile ihtarname keşide edildiğini, ihtarname akabinde asilin, davalı yetkilisi ile yaptığı telefon görüşmesinde davalı tarafça bu hususun kabul edildiğini, müvekkili ile görüşen davalı, bu durumu kabul etse de müvekkilinin durumdan uğradığı zararı gidermek istemediğini, müvekkilinin tasarımlarının tescilsiz tasarım olduğu,

tasarımlarını her ne kadar piyasada satışa sunmamış ise de davalının, haksız rekabet oluşturan, iş bu davranışı ile tasarımı müvekkile ait olan ürünlerin aynısı ve/veya ayırt edilemeyecek benzerlerini yaptırmak sureti ile müvekkilin maddi-manevi zararına neden olduğunu, bu durumun müvekkili zarara uğrattığını, kendisine kazanç ve kar sağladığını, koleksiyon başına yaklaşık 1.000$ masraf yapıldığını belirterek ileri de artırılmak üzere şimdilik 5.000,00-TL maddi tazminat, bu durumun müvekkilini ziyadesi ile üzdüğünü,

müvekkilin kendi emeği sonucu oluşturduğu tasarımların izinsiz şekilde kullanılmasının da müvekkilini manevi olarak zarara uğratığını, 20.000,00-TL manevi tazminat talepleri olduğunu belirterek fazlaya dair haklarımız saklı kalmak kaydı ile davalı fiilinin hakız olduğunun tespitine, haksız rekabetin men'ine, fazlaya dair haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik 5.000,00-maddi tazminat ile 20.000,00.-TL manevi tazminatın haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevabında.

Davacının davayı açarken iddialarını ispatlar nitelikte deliller sunması gerektiğini, davacının tasarımların kendisine ait özgün tasarımlar olduğuna ilişkin tek bir delil sunamadığını, aynı zamanda davaya konu tasarımların davalıya kendisi tarafından sunulduğunu gösterir herhangi bir delil ve koleksiyon dosyası dosyada bulunmadığını, dolayısıyla davacı iddialarını ispatlar ve hukuki korumadan yararlanabilecek nitelikte bir talepte bulunmadığını, davacının ...’in triko ürettirdiği kişilerden/firmalardan biri olduğunu,

firmaların ürettirmek istediği ürünlerle ilgili davacı gibi imalatçılara ne şekilde ürünler istediğiyle ilgili ön talimat verdiğini, imalatçıların ürün örneklerini hazırladıklarını ve fiyatlandırma yaparak firmaya sunduklarını, firma ürünleri inceleyip kumaş, renk, tasarım gibi konularda değişiklik yapılmasını istediği kısımlar varsa bildirdiğini, bu noktada imalatçıların tek başına hareket etmediğini, firmaların talimatlarını da göz önünde bulundurduklarını, dolayısıyla lüks marka tasarımlarındaki gibi bir süreç yürütüldüğünü, ürün ve fiyatta mutabakata varıldığı takdirde siparişin oluşturulduğunu,

bu tür tasarımların birçok marka tarafından kullanılmasının tesadüf olmadığını, tekstil sektöründe faaliyet gösteren birçok firmanın ve tasarımcının takip etmekte olduğu ve üyeliği oldukça maliyetli olan ... isimli bir web sitesi kurulduğunu, bu web sitesi trendleri tahmin etmekte ve analitik veriler ortaya koyduğunu, bundan birkaç yıl sonra hangi renk, hangi model, kumaş, desen ve stilin trend olacağı buradan öğrenilebildiklerini, buna istinaden markalar üretimlerini şekillendirdiğini, bu nedenle birçok farklı markanın benzer koleksiyonlar üreterek aynı trendi yakaladıklarını, sektörde işleyişin bu şekilde geliştiğini,

bu sebeple herhangi bir tasarımın, bu klasmanda üretilen ürünler için, özgün olduğu iddiasının yersiz olduğunu, davacının, davayı belirsiz alacak davası olarak açtığını, tazminat talebi açıklanırken kendisinin nereden geldiği belli olmayan ve hiçbir şekilde dosyaya sunulmayan üç koleksiyon için yapılan masrafları ve harcamaları gösterdiğini, manevi tazminat talebi için ise herhangi bir açıklama yapılmadığını, davacının talebi koleksiyon için yaptığı masrafların ve manevi tazminat talebinin karşılanması ile sınırlı olduğunu belirterek haksız ve kötü niyetle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, tasarımı davacı tarafından yapılan kolleksiyondaki ürünlerin davalı tarafından başkasına üretilerek satışa sunulması yolu ile davalının haksız rekabet ettiğinin tespiti ve bu nedenle uğranılan maddi zarar ile manevi tazminatın tahsili istemine ilişkindir.

Davacı tanıklarına davetiye çıkarılarak, duruşmada beyanlarının alınmıştır.

Davacı Tanığı ... beyanında: "ben davacı ... Hanımı tanıyorum, kendisi bana el işi yaptırtmaktadır, ... Hanım tasarım ve triko işi yapıyor, ben dava konusu olayı ... Hanımın iş yerinde bulunduğum sırada duydum, duyduğum ... Hanım tasarım yapmış, bu tasarımı ...'e göndermiş, hatta konuşmalardan devamı gelecek diye duymuştum, ancak duyduğuma göre ... ... Hanımın tasarımlarını başka birine üretim yaptırmış, benim olaya ilişkin bilgim bundan ibarettir, ben ... Hanımın iş yerinde dantelli tasarımlar üzerinde iş yapıyordum, ... Hanımın ...'e gönderdiği tasarımlarda benim de üzerinde dantel yaptıklarım vardı, benim dantelini yaptığım kıyafetin kolları tül üzerine el işi yapılmış olan üründür, ben ... Hanımın işini hem evde hem de onun iş yerine gidip yapıyordum,"

Davacı Tanığı ... beyanında: "ben triko işi yapıyorum, ... Hanım ile iş yapıyoruz, ... Hanım tasarımını yaptığı triko ürünlerini getirip örmesini bana yaptırıyor, ben ... ile ... Hanım arasındaki olayı ... Hanımdan duydum, benim ... Hanımdan duyduğum, ... Hanıma ait olan tasarımların ... tarafından ... Hanıma ait olmadığı, kendilerine ait olduğunun söylendiğidir, benim ... Hanımdan duyduğum bundan ibarettir, bundan başka bilgim yoktur, ben ... Hanımın tasarımını yapıp benim iş yerimde örmesini yaptığımız kıyafetleri götürüp ...'e teslim ettiğim oluyordu, ... başka yerlere de iş yaptırıyordu, ... Hanımın tasarımını yaptığı ürünlerin ... tarafından başka atölyelere de yaptırıldığını duydum." şeklinde beyanda bulunmuşlardır.

Mahkememiz dosyası Mali Müşavir Bilirkişi ..., Endüstriyel Ürünler Tasarım Uzmanı bilirkişi...ve Nitelikli Hesap Uzmanı ...'e verilerek, tüm dosya kapsamı ile tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yaparak; taraf arasında tekstil giyim ürün tasarım işi ilişkisi olup olmadığı, davaya konu triko ürün tasarımlarının davacıya ait olup olmadığı, bu ürün tasarımı davacıya ait ise, tasarımın izinsiz üretim ve satışının davalı tarafından yapılıp yapılmadığı, bu satış nedeniyle haksız rekabet ve bundan dolayı davacının zararının olup olmadığı,

zarar oluşmuş ise miktarının ne kadar olduğu hususlarında rapor düzenlemelerinin istenildiği, bilirkişi heyeti mahkememize sunduğu 06/09/2023 tarihli bilirkişi raporlarında. İspat kuralına ilişkin TMK. m. 6 hükmüne göre: “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür”. HMK. M.

190/1 hükmüne göre: “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir”. Bir vakadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf o vaklayı ispat etmeye mecburdur.

Davacının iddialarının haklı görülebilmesi için, anılan kurallar uyarınca, dava konusu tasarımların davacı tarafından yapılarak davalıya verildiği, davalı tarafından bu tasarımlar kullanılarak gelir elde edildiği hususlarının geçerli delillerle ispat edilmesi gerekmektedir. Teknik ve mali inceleme dikkate alındığında, davacı tarafından anılan hususların ispat edilmesine ilişkin herhangi bir delil sunulmadığı anlaşılmaktadır.

Bu bakımdan davacının iddiaları ispata muhtaç olmaktadır. Taraflar arasında tekstil giyim ürün tasarım işi ilişkisi olduğu, Davaya konu tasarımların davacı tarafça hangi tarihte oluşturulduğuna, sunulduğuna ilişkin bir verinin dosyada yer almadığı, bu nedenle tasarımların davacıya ait olup olmadığına ilişkin kesinlik arz eden bir sonuca varılamadığı, Bu bakımdan davacının iddialarının ispata muhtaç olduğu,

Davacı tarafa ait olduğu belirtilen tasarımların, davalının ..., ..., ... ... kodlu ürünler ile benzer oldukları, Davaya konu tasarımların, yenilik özelliği olmadıklarına ilişkin dosyaya sunulan delillerdeki tasarımlar ile benzer olmadıkları, Ancak bu durumda da zarar hesabının yapılabilmesi için davalı şirketçe bu ürünlerin satışlarının ayrıntılı miktarsal ve tutarsal dökümü, satışın yapıldığı yıllara ait Kurumlar Vergisi beyanları, satışı yapılan ürünlerin maliyet hesaplamaları buna ilişkin kayıtlar ve ilgili hesapların muavinlerinin sunulması gerektiği yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Mahkememiz dosyası bilirkişi kuruluna yazılım mühendisi ...'ın da eklenerek, davacı kayıtlarında inceleme yapılarak davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği tasarımların oluşturulma ve davalıya gönderilme tarihlerinin tespit edilmesi, davacının haksız rekabetten dolayı zararına ilişkin hesaplama yapılması yönünden bilirkişi kuruluna yeniden verildiği, bilirkişi heyetinin mahkememize sunduğu 13/05/2024 tarihli ek raporlarında, Taraflar arasında tekstil giyim ürün tasarım işi ilişkisi olduğu, Davaya konu tasarımların davacı tarafça hangi tarihte oluşturulduğuna, sunulduğuna ilişkin bir verinin dosyada yer almadığı,

bu nedenle tasarımların davacıya ait olup olmadığına ilişkin kesinlik arz eden bir sonuca varılamadığı, Bu bakımdan davacının iddialarının ispata muhtaç olduğu, Davacı tarafa ait olduğu belirtilen tasarımların, davalının ..., ..., ..., ... kodlu ürünler ile benzer oldukları, Davaya konu tasarımların, yenilik özelliği olmadıklarına ilişkin dosyaya sunulan delillerdeki tasarımlar ile benzer olmadıkları, Ancak bu durumda da zarar hesabının yapılabilmesi için davalı şirketçe bu ürünlerin satışlarının ayrıntılı miktarsal ve tutarsal dökümü, satışın yapıldığı yıllara ait Kurumlar Vergisi beyanları,

satışı yapılan ürünlerin maliyet hesaplamaları buna ilişkin kayıtlar ve ilgili hesapların muavinlerinin sunulması gerektiği yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Davacı vekiline bedel artırımı için 2 haftalık kesin süre verildiği, ancak davacı tarafın bedel artırımını yapmamış olduğu anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;

Davanın, davacının tasarlamış olduğu koleksiyonu ürünlerinin davalı tarafından başkasına üretildiği ve satışa sunulduğu, bu nedenle davalının haksız rekabet ettiği, haksız rekabetten dolayı davacı uğradığı zararların tahsili isteminde bulunduğu, davalının ise davanın reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Davacının, davalıya hazırlanan brief doğrultusunda tasarım hizmeti verdiği ve tasarlanan ürünler için yapılan ürün numunelerinin teslim edilerek incelenmesi, beğeniler doğrultusunda üretime dair de iş ilişkilerinin devam ettiği anlaşılmıştır.

Dosya ve davacı defter ve belgeleri üzerinde mali müşavir ve bilgisayar mühendisi bilirkişi vasıtasıyla inceleme yaptırılmasına karar verilmiş, davacı taraf dosyaya bir ürün numunesi, numune fotoğraflı ve mail yazışmaları delil olarak sunduğu, ancak söz konusu tasarımın tarih bilgisine ilişkin ilk ne zaman oluşturulduğuna ilişkin bir verinin sunulmadığı, davacı ve davalı tarafların defter ve belgelerinin incelenmesinde 2020,2021 ve 2022 yıllarına ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süreleri içerisinde yapılmış olduğu ve usulüne uygun tutulduğu anlaşılmıştır.

Dosyada dava konusu tasarımların davacı tarafından yapıldığına ve davalıya gönderildiğine dair kesin bilgi ve verinin bulunmadığı, dinlenen davacı tanıklarının bilgisinin davacıdan duyduklarından ibaret olduğu, yaptırılan mali ve teknik incelemede, tasarımın davacı tarafından oluşturulup davalıya gönderildiğine dair delil bulunmadığı, bu haliyle davacının davasını ispatlayamamış olduğu sonucuna varılarak davacının maddi ve manevi tazminat davalarının reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM / Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-Davacının maddi ve manevi tazminat davalarının REDDİNE,

2-Harçlar Yasası uyarınca belirlenen karar harcı olan 615,40 TL harçtan peşin olarak alınan 426,94 TL harcın mahsubu ile bakiye 188,46 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazine'ye irad kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Maddi tazminat yönünden, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince davalı vekiline takdir olunan 5.000 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

5-Manevi tazminat yönünden, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince davalı vekiline takdir olunan 20.000 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

6-Dosyada artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

7-Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

Katip · e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır