İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/139 K.2025/153

Mahkememizde görülmekte olan Sözleşmenin Uyarlanması davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... 5.İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dava dosyası ile davacı şirket hakkında başlatılmış olan icra takibinden davacı şirket 13.02.2016 Tarihinden itibaren haberdar olduğunu, bu nedenle iş bu haksız ve kötü niyetle başlatılmış olan icra takibine dava açmak zarureti hasıl olduğunu, icra takibine dayanak olarak gösterilen çekte son ciroya sahip davalı meşru hamil olmadığını, icra takibine dayanak olarak gösterilen çekte meşru hamilin davacı şirket olduğunu, takibe dayanak olarak gösterilen çekin, davacı şirketin kendi üzerindeki ciro olan ...Şti. ile yapmış olduğu ticareti neticesinde aldığını,

müvekkili şirketin resmi ticari faaliyeti neticesinde aldığı ve ticari defterlerinde kayıtlı bir çek olduğunu, müvekkili şirketin, söz konusu çeki aldığını, önce ...Şubesindeki hesabına takasa verdiğini, sonrasında gidip bankadan söz konusu bu çekle birlikte çalınan bütün çeklerini liste halinde bankadan aldığını, davacı şirket yetkilisi bu çekleri bankadan aldıktan bir gün sonra söz konusu çekle birlikte davacı şirketin 45 adet müşterinin çekinin, kendisine ait çek koçanı ve 56.000,00 TL nakit parasının davacı şirket yetkilisinin arabasından çalındığını, davacı şirketin çeklerin çalındığını öğrendiği gün,

ülke genelinde faaliyet gösteren bütün bankalara ve faktoring şirketlerine yasal hamili olduğu toplam 45 adet müşteri çekinin çalındığını ,çeklerin bilgileri ile birlikte bildirdiğini, mail attığını, müvekkili şirket yetkilisinin çeklerin çalındığını öğrendiği gibi ... Merkezine gidip hırsızlık yapan kişilerden şikayetçi olduğunu ve sonrasında ... Cumhuriyet Başsavcılığı'na...

Soruşturma numarası ile hırsızlık yapanlar hakkında suç duyurunda bulunduğunu, Cumhuriyet Savcılığı çekleri ibraz edenlerin Kolluğa yada kendilerine bildirilmesi yönünde talimat vermiş ve söz konusu talimat bütün muhatap bankaların genel müdürlüklerine tebliğ edildiğini, sonrasında arabasında çalınan çeklerle ilgili, davacı şirket ... 2.Asliye Ticaret Mahkemesi...

Esas sayılı dava dosyası ile çek iptali davası açtığını ve muhatap bankaları çekleri ödemekten men ettiğini, davacı şirketin, haksız ve kötü niyetle başlatılmış takibe dayanak olarak gösterilen çekin meşru hamili olduğunu, davacı şirketin bu çeki cirolayıp kimseye vermediğini, kendisinden sonraki ciroyu tanımadığı gibi, söz konusu cironun da sahte olduğunu, çeki çalanların, çeki tahsil edebilmek için sahte cirolar attığını, dolayısıyla söz konusu çekteki hakkın diğer cirolara geçebilmesi için davacı şirketin çeki cirolayıp teslim etmesi gerektiğini, davacı şirketin bu çeki kimseye teslim etmediğini, kendisinden bu çek çalındığını,

dolayısıyla cirolar arasında teselsül bulunmadığı gibi ciro silsilesinin koptuğunu, bu durumda çekteki ciro zinciri koptuğunu, dolayısıyla ...'in çekin arkasında cirosunun bulunmasının, hakkın geçmesi için yeterli olmadığını, ayrıca davacının bu çeki kendisinden sonraki ciroya teslim etmesi gerekeceğini, bu nedenle çekteki mündemiç hakkın diğer cirolara geçmeyeceğini, dolayısıyla çeki elinde bulunduran ve takibe koyan davalının iş bu çekte yasal hamil olmadığını, davalının bu çekte yasal hamil olmadığı gibi, iyi niyetli üçüncü kişi de olmadığını, çünkü çeki çalan hırsızlarla birlikte hareket ederek,

çekin bu şekilde paraya dönüştürülmesini sağladığını, takipte alacaklı gözüken davalı ile çeki aldığı bir üstündeki ciro olan ... ile aralarında iyi niyetli yada meşru bir ticari ilişki olmasının mümkün olmadığını, davacı şirketten sonra gelen ciroların hiç birinin gerçek olmadığını, hırsızların çekleri çaldıktan sonra bu sefer birlikte hareket ettikleri kişiler üzerinden söz konusu çekleri paraya dönüştürdüklerini, çok cüzi miktarlar karşılığında çekleri tefecilere verdiklerini,

tefecilerin de yanlarında çalıştırdıkları ve genelde adlarına mal varlığı ve vergi levhası bulunmayan kişiler üzerinden önce çalıntı çekleri bankaya ibraz ettiklerini, sonrasında ise söz konusu çekleri icra yoluyla tahsil ettiklerini, icraya konulan çalıntı çeklerle ilgili dava açıldığında da kendilerinin iyi niyetli olduklarını açıklamaları onlara yettiğini, bu nedenle de sadece İstanbul da her gün onlarca firmanın şirketin çekleri çalınmakta ve bu yöntemlerle tahsili sağlandığını, hırsızların ve tefecilerin bu şekilde servetlerine servet katarken, çekleri çalınan firmalar -şirketlerin ise mahvolduklarını,

kafasına iyi niyet şapkası takılan davalının kendisine verilen çekin çalıntı olduğunu bilmediğini ileri sürmesinin mümkün dolmadığını, çünkü davalı ile üstündeki ciro arasında iyi niyetli ve meşru sayılabilecek bir ticari ilişki olmadığını, davalı ile üzerindeki ciro arasında meşru bir ticari ilişki varsa çeki elinde bulunduran kişi bu meşru ticari ilişkisine dayanarak her türlü alacağını bu kişiden tahsil edebileceğini,

ancak davalı ile davalının çeki aldığı kişinin birlikte hareket edip hırsızlık suçu sonucunda ele geçirilen çekleri Devletin İcra Kurumlarını da kullanmak suretiyle tahsil etmeye çalıştıkları için çeki elinde bulunduran davalının iyi niyetinden yada dürüstlüğünden bahsedilemeyeceğini, müvekkilinin cirosundan sonraki davalı da dahil bütün cirolar hakkında ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'na tefecilik- hırsızlık- sahtecilik ve dolandırıcılık suçundan, haklarında suç duyurusunda bulunduğunu belirterek, iş bu çekte meşru hamil olmayan ve icra takibinde de kusurlu, haksız ve kötü niyetli olan davalıya davacının borçlu olmadığının tespitine, çekin iptaline, çekin ve takibe yatan paranın davacıya verilmesine, iş bu takibi suç işlemek pahasına açan, haksız ve kötü niyetli olan davalının kötü niyetli ve kusurlu olduğundan takip konusu alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere davalının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine,

ve davanın neticesiz kalmaması ve telafisi imkansız zararların doğmaması için dava sonuna kadar icra kasasına giren paranın davalıya ödenmemesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın hukuki dayanağının TTK 704. (yeni 792) maddesi olduğunu, Kanun maddesinin, çek herhangi bir suretle hamilinin elinden çıkmış bulunursa ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister ciro suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin.

Çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğunun hükme bağlandığını, TTK.

792 .maddesine göre kötüniyetinin bulunması gereken zamanı çekin bankaya ibraz anı değil, çekin iktisap anı olduğunu, davacının bu maddeye göre müvekkilinin kötüniyetli olduğunu yani iktisap anında çekin çalıntı olduğunu bile bile bu çeki iktisap ettiğini yazılı delil ile ispat etmesi gerektiğini, müvekkilinin çekin çalıntı olayında bilgisi olmadığını, çekteki ciro silsilesine bakıldığında müvekkilinin TTK 702.

Maddesine göre yetkili ve yasal hamil olduğunu, TTK 702. maddesine göre meşru hamil, teselsül eden cirolardan anlaşıldığını, takip konusu çekte, ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığına göre müvekkiliin yetkili ve meşru hamil olduğunu, çekin ciro yoluyla geçmesi nedeniyle müvekkilinin çekin çalıntı olup olmadığı hususunda bir bilgisi olmadığını, bu nedenle müvekkilinin iyiniyetli olduğunu, müvekkilinin çeki edinme nedenini ispat etme yükümlülüğü altında da olmadığını, çek üzerinde ödeme yasağı bulunması müvekkilin kötüniyetli olduğunu göstermeyeceğini, bırakın ödeme yasağını, çek için verilen iptal kararının,

davaya taraf olmayan müvekkili bağlamayacağı gibi, onun bu çeki icra takibine koymasına da mani olmadığını, çek üzerinde ödeme yasağının bulunmasının, hamili kötüniyetli hale getirmediğini de gösterdiğini belirterek tedbirin kaldırılmasına ve davanın reddine, %20 tazminatın davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, sahte ciro iddiasına dayalı olarak açılan menfi tespit, çek iptali, çek iadesi, çekin ödenmemesi halinde istirdadı ve kötüniyet tazminat istemlerine ilişkindir. Dosyada tarafların bildirdiği belgeler, çek örneği, ... 5. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma sayılı dosyası, ... 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyası, ... 2. Asliye Ticaret mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası, ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin... D.iş sayılı dosyası, ticaret sicil kayıtları, esnaf-tacir araştırması delil olarak değerlendirilmiştir.

... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının tetkikinden; dosyamız davacısı ... Ltd. Şti tarafından, ... ... Ltd. Şti. ...bank ...23.03.2017 18.000,00 TL bedelli, ... .... ... 10.02.2017 4.014,00-TL Bedelli, ... ... ...bank ...lli, ... Şti. ...bank ... 12.02.2017 25.000,00 Tl Bedelli, .... ... ... 18.02.2017 20.000,00 Tl Bedelli, ... ...Tic. Ltd. Şti. ... Bankası ... 24.02.2017 10.000,00 Tl Bedelli, ... ...A.ş. ...bank ...

28.02.2017 40.000,00 Tl Bedelli, ... ... Dış Tic. Ltd. Şti. ...bank ...17.03.2017 18.000,00-TL Bedelli, ... ...000,00 Tl Bedelli, ... ...Tic. Ltd. Şti. ...bank ... 25.03.2017 30.000,00 Tl Bedelli, ... ... ... 31.03.2017 11.600,00 Tl Bedelli, ... ...Ltd. Şti....bank ... 25.04.2017 30.000,00 TL bedelli çeklerle ilgili çek iptali davası açıldığı, ...Tic. Ltd.

Şti. ...bank...23.03.2017 18.000,00 TL bedelli çek ile ilgili verilen kesin süre içerisinde istirdat davası açılarak dosyaya bilgi verildiği anlaşıldığından bu çek ile ilgili açılan dava yönünden karar verilmesine yer olmadığına, diğer çekler yönünden zayi nedeniyle iptal kararı verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.

... CBS'nin, ... ve ... soruşturma sayılı dosyalarının incelenmesinde; dosyanın henüz derdest olduğu, fail ya da faillerin belirlenmesine yönelik çalışmaların halen devam ettiği ancak esaslı bir ilerleme kat edilemediği, işbu dava dosyasının davalısı ise diğer şüphelilerin eylem ve fikir birliği içerisinde suça iştirakine dair delile ulaşılamadığı,

yine soruşturma dosyalarında yetkili CBS'nin tespiti hususunda halen bir takım ihtilafların devam ettiği gözetildiğinde 2016 yılından beri devam eden soruşturmalar neticesinde verilecek kararın davacının davalıya karşı olan sorumluluğuna etki etmeyeceği bu bağlamda yürütülen soruşturmanın sonuca etkili olmasının beklenemeyeceği, soruşturma işlemleri ile ceza muhakemesi işlemlerinin işbu dava dosyasına makul sürede etki göstermeyeceği değerlendirilmekle;

adil yargılanma hakkının bir şubesi olan makul sürede yargılanma hakkına halel getirmemek ve taraflar açısından hak kaybına yol açmamak amacıyla mezkur soruşturma dosyalarının bekletici mesele yapılmasına yer olmadığına, karar verilmiştir.

Taralar arasındaki uyuşmazlık konularının; dava konusu çekin davacı elinden rıza hilafına çıkıp çıkmadığı, davalı ...'in çeki iktisap etmekte ağır kusurlu yahut kötüniyetli olup olmadığı, TK 792 maddesi kapsamında çek istirdadı koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı tespit edilmiştir.

Taraflarca gösterilen deliller toplanmış, ... 5. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma sayılı dosyası, ... 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dava dosyası,... 2. Asliye Ticaret mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası, ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyası, ticaret sicil kayıtları celbedilmiş ve incelenmiştir.

Mahkememizce davacının iddiası, davalının savunması ve tüm dosya kapsamına göre ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlıkların halli için ... CBS'nin,... ve ...soruşturma sayılı dosyaları bekletici mesele yapılmış ancak 06/03/2025 tarihli celsede gelinen aşama itibariyle ilgili soruşturmaların işbu dava dosyasına makul sürede etki göstermeyeceği kanaatiyle ilgili dosyaların aradan geçen süre de gözetilerek bekletici mesele yapılmasına yer olmadığına, karar verilmiştir.

Dava konusu çek sureti incelenmiş, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davalının dava konusu çekin lehdardan sonraki beşinci cirantası olduğu, çekin karşılıksız çıkması ve çek hakkında tedbir kararı bulunması üzerine, çekin keşidecisi ile kendinden önceki tüm cirantalar aleyhine ... 5. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takibi ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlattığı anlaşılmıştır.

6102 Sayılı TTK'nun 792 maddesi uyarınca; çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davanın TTK'nun 792 maddesi kapsamında çek istirdadı mümkün olmadığı taktirde çek bedelinin istirdadı davası olduğu, davacının istirdadını talep ettiği çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu, çekin elinden rıza hilafına çıktığını,

çeki eline geçirmiş bulunan yeni hamilin çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispatla yükümlü olduğu davacı şirketin çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu ve çekin rıza hilafına elinden çıktığını gelinen aşama itibariyle soruşturma dosyası ile ispat edemediği ve davalı ...'in çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğu hususunu da ispat edemediği anlaşılmakla davanın esastan reddine, davacının davalıları zarara uğratmaya yönelik olarak hareket ettiği ve iş bu davayı kötüniyetle ikame ettiği de sabit olmadığından kötüniyet tazminatı talebinin yasal koşulları oluşmadığından reddine,

davalı tarafın kötüniyet tazminatı talebi yönünden ise İİK'nın 72/4. maddesi uyarınca tazminata hükmedilebilmesi için davanın alacaklı konumunda olan davalı lehine reddine karar verilmiş olması ve dosya kapsamında ihtiyati tedbir kararı verilmiş olması gerekmekte olup davanın reddine karar verilmiş olması ve dosya kapsamında ihtiyati tedbir kararı verilmiş olması nedenleriyle davalının kötü niyet tazminat talebinin İİK'nın 72/4. maddesi gereği kabulü ile 27.492,00-TL'nin %20'si oranında 5.498,40-TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.