İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/42 K.2024/809

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacının 01.06.2012 yılında davalı şirket ile imzaladığı Acentelik sözleşmesine istinaden 25.11.2014 tarihine kadar ... ... ... İli ...

Şubesi olarak acentelik faaliyetinde bulunduğunu, davacının acentelik faaliyeti sürecinde tüm ... ... acentelerinin muhatap olduğu haksız uygulama, yansıtma, ceza ve yaptırımlara maruz kaldığını, başlangıç yatırımlarının zayi olmaması düşüncesiyle kendi öz sermayesini kullanmak suretiyle, öz sermayesinin bittiği vakitte de borçlanmak suretiyle acentelik faaliyetini devam ettirmeye çalıştığını, çalışma koşullarındaki haksızlıklar sebebiyle şirket zararının gün geçtikçe arttığını, davacının acentelik faaliyetinin 25.11.2014 tarihinde ... ... tarafından haksız olarak fesih edildiğini,

davacının haksız fesih ihtarnamesine verdiği cevapta feshin haksız olduğunu dava genel müdürlüğe bildirdiğini, ayrıca zararlarının tazmin edilmesini talep ettiğini ve Genel Müdürlüğün fatura bedellerinin 2 ay bekletilmesi koşuluna uymayarak 6-9 ay ödemeleri haksız bir beklettiğini ve acentenin zarara uğramasına sebebiyet verdiğini ayrıca bildirdiğini, ... şirketinin çalışma sisteminin yatırımcılara acentelik vermek ve bu şekilde şube kirası vermeden ve işçi çalıştırmadan ticaret yaptığı ama uygulamada, sözleşme ve yaptırımları ile karın tamamının alınması,

acentelere ise zarar seviyesinin biraz üzerinde kar miktarı bırakmak suretiyle işleyecek bir sistem kurduğunu, ... ... markasına güvenerek bu sisteme dahil olan yatırımcıların ise hata yaptıklarını bu sisteme girdikten sonra gördüklerini, dilekçe ekinde sunulan bilirkişi raporunda;

davalı şirketin, acentelere yansıttığı kesintilerin haklı nedene dayandığı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yapıldığı yönünde herhangi bir somut delil sunulmadığını ve bu nedenle de acentelere yansıtılan aksız kesintilerin tazmin edilmesi gereği kanaatini açıkladığını, bu nedenle müvekkilinin acentelik faaliyeti sürecindeki haksız uygulama, yansıtma ve cezalardan kaynaklanan maddi zararların tazmini amacıyla iş bu davanın açılmış olunduğunu beyanla fazlaya dair hakları saklı kalmak ve bilirkişi incelemesi sonrasında dava miktarını ıslah etmek üzere şimdilik toplam 5.000,00 TL Maddi tazminata,

yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacının taleplerine karşı zamanaşımı definde bulunduklarını, davacının katsayının hatalı hesaplandığından bahisle maddi zarara uğradığı yönündeki iddialarının gerçeği yansıtmadığını, taraflar arasında akdedilen acente sözleşmesine ek olarak cari hesap sözleşmesinin düzenlendiğini, iş bu sözleşmede katsayının yılda 2 kez yeniden belirleneceğinin düzenlendiğini, ekte yer alan cari hesap sözleşmelerinde, hak ediş hesaplamaları detaylı olarak belirtildiğini, davalının iş bu sözleşmeleri hiçbir ihtirazı kayıt olmadan imzaladığını,

katsayıların belirlenirken acentelerin hepsinin büyüme hedefleri doğrultusunda büyüyerek kazançlarının arttırmalarının esas olup yapılan katsayı uygulaması akdedilen sözleşmeler çerçevesinde geçerli olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin, müvekkili tarafından haklı sebeple fesih edildiğinden,

davacının denkleştirme tazminatı talebinin herhangi bir hukuksal ve sözleşmesel dayanağının bulunmadığını, ... ... markası ile iş yapan ve belli kar marjına sahip olan davacının olduğunu, müvekkili şirketin davacının herhangi bir katkısı sebebiyle yarar sağlaması gibi bir hususun söz konusu olmadığını, bu nedenlerle davacının taleplerin ret edilmesi gerektiğini, davacının portföy tazminatı adı altında talep ettiği denkleştirme alacağı isteminin, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sona ermesinden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde istenmesi gerekmekte olduğunu,

talebe ilişkin 1 yıllık hak düşürücü süre geçtiği için bu nedenle bu talebin reddinin gerektiğini, taraflar arasında akdedilen acentelik sözleşmesinin 27. Maddesinde personel yapısı ve sorumluluklarını içerdiğini, buna göre personelin her türlü ücret, prim ve istihkakından ve ayrıca işçi tazminatından acentenin sorumlu olduğunun açıkça düzenlendiğini, söz konusu sözleşme hükümleri davacı acente bünyesinde çalışanların geçmişe dönük mesai ücretlerinin davacının sorumluluğunda olduğunun açıkça ortaya koyduğunu,

Vadesi geçmiş ve tahsilatı yapılmayan alacaklara ilişkin acenteye yapılan yansıtmaların taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 22/e maddesi gereği geçerli olduğunu, müvekkili şirkette yapılan mali kayıt incelemelerinde, davacıya uygulanan tonaj cezası yansıtması, davacıya uygulanan trafik cezası yansıtması,

davacıya uygulanan müşteri çeki vade farkı yansıtması bulunmadığını, davacı ile akdedilen sözleşmede kira stopajının acenteden mahsup edileceğinin kararlaştırıldığını, davacı ile akdedilen cari hesap sözleşmesinde iptal irsaliye barkot kullanımı durumunda, gönderinin olması gereken KG/DS bilgilerinin sisteme girilmemesi durumunda, gün sonu işleminin yapılmaması durumunda yansıtma yapılacağının kararlaştırıldığını, Acentelerin kullandığı araçlarda bulunan araç takip sistemine ait bedellerin acentelerin kullandıkları hattın bedeli kadar yansıtıldığını, davacıya eğitim bedeli yansıtılmasının yapılmadığını,

davacı ile akdedilen acentelik sözleşmesinde çevre temizlik vergisinin acente tarafından karşılanacağının kararlaştırıldığını, ek araç temin edilerek yapılan teslimatlarına ek masraflarının çıkış acentesine yansıtılacağının kararlaştırıldığını, davacı acentenin, müvekkilinin kendisine haksız kesintiler yapmış olduğundan dolayı zarara uğradığını iddia etmiş olsa da yapılan tüm kesintilerin geçerli olduğunu, hukuki meşruiyetini taraflar arasında akdedilen acentelik sözleşmesi ile cari hesap sözleşmesinden aldığını, taraflar arasında akdedilen cari hesap sözleşmesi kapsamında davacıya gönderilen ekstreye zamanında itiraz edilmediğini,

Acentelik sözleşmesinin "... ... her ay ve gerekli gördüğü zamanlarda faks veya ... ... tarafından belirlenecek şekilde cari hesap ekstresi gönderecek olup iş bu ekstreye sekiz 8 gün içinde itiraz edilmemesi halinde ekstre kesinleşmiş sayılır ve acente bu hususta herhangi bir itirazda bulunamaz" hükmü içerdiğini, taraflar arasında cari hesap dönemleri sonunda hesap mutabakat sağlanmasının, davacının acentenin talep hakkını düşmesine neden olduğunu beyanla, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini” talep etmişlerdir.

Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların; acentelik sözleşmesinin feshi nedeniyle portföy tazminatı, personelin geçmişe dönük mesai ödemeleri ve VGA cezası ve verilmeyen primler ve cezaların bedeli, haksız kesinti bedellerine ilişkin maddi tazminat isteminden ibaret olduğunun tespitine görüldü.

DELİLLER

......A.Ş. Genel Müdürlüğü'ne davaya konu hak ediş dönem kayıt ekstreleri celp edilmiştir. ...'ndan taraf şirketlerin sicil kayıtları, ... Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden ... ticaret sicil numaralı taraf şirketlerin sicil kayıtlarını, ......A.Ş. Genel Müdürlüğü'nden Davacı VKNO:... ... ile aranızdaki sözleşme gereği, hakediş ödemelerine dayanak katsayı hesaplamalarına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin ve davacı tarafça beyan edilen kesinti kalemlerine ilişkin kesintilere dayanak tüm bilgi ve belgeler istenmiştir.

Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 16/07/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle. "Dosyada bulunan delillerin takdir ve değerlendirilmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, Sayın Mahkemenizin 01.11.2021 tarihli talimatı ile dava dosyası ve ekleri de da dikkate alınarak inceleme neticesinde. Davacı ...Naki. San. ve Tic. Ltd. Şti.'i ile Davalı ......

A.Ş. arasında 01.06.2012 tarihli Acentelik ve Cari hesap sözleşmesinin düzenlenmiş olunduğu. Davalı ...... A.Ş. tarafından Davacı ...Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne .... Noterliğinin 25.11.2014 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile acentelik sözleşmesinin sona erdirilmesi ile alakalı ihtarnamenin gönderilmiş olunduğu, Zorunlu Arabuluculuk kapsamında 2019/... numarasında kayıtlı ...

Arabuluculuk Bürosuna başvurulduğunu, tarafların 2019/... arabuluculuk dosya numarasında dosya açıldığı ve 13.01.2020 tarihinde anlaşma sağlanamaması şeklinde neticelendiği. ...Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti. ne ait 2012 ila 2014 yıllarına ait Yevmiye defterini incelenmek amacıyla tarafımıza ibraz etmiş olduğu. (2013 yılına ilişkin yasal defterleri ibraz etmediği.) Davacı ...Nakl. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'i 2012 ila 2014 yıllarına ait kanuna göre tutmakla yükümlü olduğu tüm defterleri kanuna göre tutmakla yükümlü olduğu tüm defterleri tutmuş olduğu. Davacı ...Nakl. San. ve Tic, Ltd. Şti.” i lehine delil olarak kullanılmak istenen 2012 ila 2014 yılları ticari defter ve kayıtlarının birbirini doğruladığı g: Davacı ...Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti." i lehine delil olarak kullanılmak istenen 2012 ila 2014 yıllarına ait yasal defterlerinin Kağıt ortamında tutulmuş olunduğu.

Davacı ...Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti. lehine delil olarak kullanılmak istenen 2012 ila 2014 yıllarına ait Yevmiye defterlerinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun ilgili hükmü gereğince açılış ve kapanış tasdiklerinin zamanında yasal sürede yapmış olduğundan sunulmuş olunan ticari defterlerin HMK 222. ve devam maddelerine göre lehine, aksine olan hususların aleyhine delil olarak kullanabileceği. Davacı ...Nakl. San. ve Tic. Ltd.

Şti. ait lehine delil olarak kullanabileceği 2012 yılı Yevmiye defter dökümlerinin incelenmesi neticesinde. Davalı ...... A.Ş.in Alıcılar Hesabında Kebir Ana Hesap Bazlı 120.00 nolu hesapta ... ... A.Ş. ismiyle, Satıcılar Hesabında ise ... ... ... A.Ş. ismiyle, 2014 yılı Yevmiye defter dökümlerinin incelenmesi neticesinde. Davalı ...... A.Ş.” in Alıcılar Hesabında ... nolu hesapta ... ... A.Ş. ismiyle, Satıcılar Hesabında ise 320.03 ... ... A.Ş. ismiyle takibinin yapıldığı.

İ- Davacı ...Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti.” nin lehine delil olarak kullanabileceği 2012 yıllarına ait defter kayıtlarına göre 2012 yılı sonu itibariyle, Davalı ...... A.Ş. den 43.367,07 TL alacaklı olarak görüldüğü, davacı ...Nakl, San. ve Tic. Ltd. Şti.” nin lehine delil olarak kullanabileceği 2014 yıllarına ait defter kayıtlarına göre 2014 yılı sonu itibariyle, Davalı ...... A.Ş.” den 64.643,36 TL alacaklı olarak görüldüğü" sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 11/04/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle. "Rapor içeriğinde yapılan açıklamalar muvacehesinde, dosyaya mübrez belge, bilgi, davalı ticari defterleri ile sınırlı olarak yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde.

Dava konusunun, Dava konusunun, davacı tarafın acentelik faaliyeti sürecindeki haksız uygulama, yansıtma ve cezalardan kaynaklanan maddi zararlarının tazmini talebinden ibaret olduğu, Davacı ticari defterleri üzerinde talimat aracılığı ile Bilirkişi İncelemesi yaptırıldığı görülmüş olup, dosyaya Bilirkişi ... tarafından sunulan 31.01.2022 tarihli Bilirkişi raporunda. Davacı ... Nakl. San. ve Tic. Ltd.

Şti'nin lehine delil olarak kullanabileceği 2014 yıllarına ait defter kayıtlarına göre 2014 yılı sonu itibariyle, Davalı ...Taş.

A.Ş.'den 64.643,36 TL alacaklı olarak görüldüğü ifade edildiği, Davalının 2012, 2013 ve 2014 yılları ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde ve usulüne uygun tasdik ettirildiği, Davalının cari hesap boyutunda davacı yana 86.209,46 TL borçlu olduğu görüldüğü, Taraflar arasında ara ara cari hesap mutabakatları yapıldığı görülmüş olup en son yapılan ve aşağıda sunulan cari hesap mutabakatına göre 31.08.2014 tarihi itibariyle davalının davacı yana 104.225,14 TL borçlu olduğu bildirilmiş, davacı tarafından da ilgili mutabakata kaşe imza yapılarak alacak tutarının kabul edildiği anlaşılmıştır.

Mutabakat tutarı ise davalı kayıtlarıyla örtüştüğü, Dava dosyası incelemelerimizde davacı ile davalı ... firmasının süre gelen bir ticari ilişkisinin mevcut olduğu görülmekle davacı yan ilgili çalışma dönemlerinde Kat Sayı Hesaplamasına karşı somut bir itirazının mevcut olmadığı, acentelik sözleşmesi süresince taraflar arasında ödeme ilişkilerinin bu sözleşmeye göre düzenleneceği belirlendiğinden kat sayı hesaplamasının sözleşmeye uygun olduğu, Davacı yanın Portföy Tazminatı talebinin kabul edilmesi halinde, sözleşmenin Haziran 2012- Aralık 2014 arasında 2,5 yıl sürüp 5 yıldan az bir süre yürürlükte kaldığı anlaşıldığından,

davacı yanın talep edebileceği denkleştirme tazminatının üst sınırının belirlenebilmesi için davacının sözleşme dönemlerinde davalı yandan tahsil ettiği komisyon tutarlarının dosyaya kazandırılması gerektiği, komisyon tutarlarından, komisyon tutarlarını elde etmek için yapmış olduğu giderler düşüldükten sonra 2,5 yıllık ortalamanın alınması ile portföy tazminatının üst sınırına ulaşılabileceği, Huzurdaki davada sözleşmenin fesih tarihinin 25.11.2014 tarihi olduğu, dava tarihinin 15.01.2020 tarihi olduğu,

davalının” denkleştirme alacağı isteminin, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sona ermesinden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde istenmesi gerekmekte olduğunu, talebe ilişkin 1 yıllık hak düşürücü süre geçtiği için bu nedenle bu talebin reddinin gerektiğini” beyan ve iddia ettiği, davalının iddia ve talebinin nihai hukuki değerlendirmesinin Sayın mahkemenin takdirinde olduğu Taraflar arasında akdedilen acentelik sözleşmenin 16. Maddesinde şube açılış ve saatlerinin davalı tarafından belirleneceği öngörüldüğü, bu husus içeriğinde çalışanların çalışma saatlerinin belirlenmesini de kapsayan bir yetkilendirme içermekte olduğu,

ayrıca sözleşmenin 27. Maddesinde personele yönelik ücret ve sair hususlardan davacının sorumlu olduğu, davalının bu yönde bir ödeme yapması halinde bedelin kendisinden istenebileceğinin yazılı olduğu davalı tarafından yapılan Personelin Geçmişe Dönük Mesai Ödeme kesintilerin sözleşmenin 16. ve 27. Maddelerine uygun olduğu kanaati edinildiği, Acentelik sözleşmesinin 22. Maddesi ve diğer ilgili maddeleri, Cari Hesap Sözleşmesi ve Vadesi Geçmiş Alacak Performansı bölümünde yer alan Ceza uygulaması davacı tarafça kabul edildiği görüldüğünden vadesi geçmiş alacak ve tahsilatı yapılmayan alacak talebinin yerinde olmadığı kanaati edinildiği,

Davacı tarafın haksız kesinti iddialarına ilişkin yapılan incelemelerde davalı tarafından yapılan kesintilerin Acentelik ve Cari hesap sözleşmesine uygun olduğu, taraflar arasında bulunan cari hesap, her ay yapılan hesap mutabakatları gözetilerek kapatılmış olduğu ve davacının bu mutabakatlara itirazının olmadığı" sonuç ve kanaatine varılmıştır

Mahkememizce verilen ara karar gereğince ek bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 03/10/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle. "Rapor içeriğinde yapılan açıklamalar muvacehesinde, dosyaya mübrez belge, bi davalı ticari defterleri ile sınırlı olarak yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde.

Kök Rapoprda yapılan değerlendirme ve kanaatlerde değişiklik olmadığı, kanaatlerin baki kalması kaydı ile, Mali Netice olarak kök raporda varmış olduğumuz sonucu genelde değiştirecek bir durum olmadığı ve davacı ticari defterleri üzerinde talimat aracılığı ile Bilirkişi İncelemesi yaptırıldığı görülmüş olup, dosyaya Bilirkişi ... tarafından sunulan 31.01.2022 tarihli Bilirkişi raporunda. Davacı ... Nakl. San. ve Tic. Ltd.

Şti'nin lehine delil olarak kullanabileceği 2014 yıllarına ait defter kayıtlarına göre 2014 yılı sonu itibariyle, Davalı ...Taş.

A.Ş.'den 64.643,36 TL alacaklı olarak görüldüğü ifade edildiği, davalının 2012, 2013 ve 2014 yılları ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde ve usulüne uygun tasdik ettirildiği, Davalının cari hesap boyutunda davacı yana 31.12.2014 tarihi itibariyle 86.209,46 TL, 23.03.2015 tarihi itibariyle ise 10.980,72 TL borçlu olduğu görüldüğü,

Taraflar arasında ara ara cari hesap mutabakatları yapıldığı görülmüş olup en son yapılan ve aşağıda sunulan cari hesap mutabakatına göre 31.08.2014 tarihi itibariyle davalının davacı yana 104.225,14 TL borçlu olduğu bildirilmiş, davacı tarafından da ilgili mutabakata kaşe imza yapılarak alacak tutarının kabul edildiği anlaşılmıştır. Mutabakat tutarı ise davalı kayıtlarıyla örtüştüğü, şimdilik 500,00 TL tazminat yönünden.

Bu bağlamda davalı tarafından yapılan kesintilerin Acentelik ve Cari hesap sözleşmesine uygun olduğu, taraflar arasında bulunan cari hesap, her ay yapılan hesap mutabakatları gözetilerek kapatılmış olduğu ve davacının bu mutabakatlara itirazının olmadığı VGA Cezası ve Verilmeyen Primler ile Cezaların tazmini amacıyla fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere şimdiki 1.000,00 tazminat yönünden, Acentelik sözleşmesinin 22. Maddesi ve diğer ilgili maddeleri,

Cari Hesap Sözleşmesi ve Vadesi Geçmiş Alacak Performansı bölümünde yer alan Ceza uygulaması davacı tarafça kabul edildiği görüldüğünden vadesi geçmiş alacak ve tahsilatı yapılmayan alacak talebinin yerinde olmadığı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, acentelik sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Davacı, acenteliğini yaptığı davalıdan; katsayıların hatalı hesaplanmasından, personelik geçmişe dönük mesai ücreti ödemelerinden, vadesi geçmiş alacaklar nedeniyle uygulanan ve verilmeyen primlerden, haksız kesintilerden kaynaklanan alacağının ve portföy tazminatının tahsilini talep etmektedir.

Davacı ile davalı arasında davalının Şanlıurfa İli, Balıklıgöl şubesinde ... taşımacılığına ilişkin acente faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin ilk olarak 01/06/2012 tarihinde sözleşme imzalandığı, davalı tarafından operasyonel ... işleyişinde prosedüre aykırı bir takım işlemler yapıldığı, müşterinin cari kartı kullanılarak bireysel müşteri gönderilerinde haksız yere indirim yapıldığı, bölge müdürlüğünden şube ziyaretine gelen yöneticilere kurumsallığa yakışmayan yaklaşım sergilendiği,

09/07/2013 tarihinde tahsilatlı ... uygunsuzluğuna ilişkin uyarı mahiyetinde ihtarname gönderildiği ancak bu uyarılara rağmen uygunsuzlukların düzletilmediği iddiasıyla sözleşmenin .... Noterliğinin 25/11/2014 tarihli ... yevmye numaralı ihtarnamesi ile feshedildiği, eldeki davada davalı ... şirketinin haksız uygulamalarından kaynaklanan zararının tazmini ile porftföy tazminatının ödenmesini talep ettiği, cari hesaptan kaynaklanan bir alacak talebi bulunmadığı anlaşılmaktadır.

TTK'nın 122/4. maddesi uyarınca denkleştirme isteminin (portföy tazminatı) sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren 1 yıl içerisinde ileri sürülmesi gerekir. Bu sürenin niteliği hususunda öğretide görüşbirliği olmadığı, hak düşürücü süre mi yoksa zamanaşımı süresi olup olmadığının yasal düzenlemede açıklanmadığı; maddenin gerekçesinde de sürenin niteliğinin uygulama tarafından belirlenmesi gerektiği yazılıdır.

Acentenin denkleştirme istemini ileri sürmesi bir irade beyanıyla gerçekleşecek olup bu beyanda bulunulmaması halinde acente TTK'nın 122.maddesinde doğan hakkını kaybetmektedir. Dolayısıyla denkleştirme miktarı kadar alacak hakkı kazanmanın ön koşulu, irade beyanının yöneltilmesidir. Bu kurgu göstermektedir ki denkleştirme istemi hakkı tipik bir bağımlı ve kurucu yenilik doğuran haktır.

Yenilik doğuran haklar için öngörülen süreler hak düşürücü süre niteliğindedir (Burak Sak-Denkleştirme İstemi Sorunları, Yüksek Lisans tezi s.181).

Taraflar arasındaki acentelik ilişkisinin Kasım 2014 feshedildiği, sistemin Ocak 2015'te kapatıldığı ve ticari ilişkinin son bulduğu, dava tarihinin 15/01/2020 olduğu, arabuluculuk sürecinde geçen 51 günlük süre de dikkate alındığında davanın TTK'nın 122/4 maddesi uyarınca 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmadığı anlaşıldığından denkleştirme tazminatı talebinin hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Davacı mesai saatlerininin davalı tarafından belirlendiğini, Çalışma Bakanlığı tarafından yapılan incelemede mesai saatlerine göre geçmişe dönük fazla mesai ücreti tespit edildiğini, bu ücretlere müvekkilinin katlanmak zorunda kaldığını, ancak geçmişe dönük olarak tespit edilen bu giderlerin olağan gider olmadığından davalının katlanması gerektiğini ileri sürerek alacak talebinde bulunmuştur.

Taraflar arasındaki sözleşmenin 27. maddesinde, çalışma ve sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca yapılması gereken tüm işlem ve ödemelerin acentenin yapması gerektiği, personele ödenecek ücret ve sair hususlardan davacı acentenin sorumlu olduğu düzenleme altına alınmıştır.

Fazla mesainin işveren olarak davacı acente için yapıldığı dikkate alındığında davalının, acentede çalışan işçilere geçmişe dönük olarak davacının ödediği fazla mesai ücretlerinden sorumlu tutulması mümkün görülmemiştir.

Davacı katsayının yanlış hesaplanması sonucunda müvekkilinin hakedişinin eksik hesaplandığını, ayrıca kat sayıların davalı tarafından istenildiği gibi değiştirildiğini, davalının hedef ciroları keyfi olarak yükseltmesi nedeniyle cironun tutturulamamasından dolayı ceza uygulaması yapıldığını, vadesi geçmiş alacaklardan dolayı müşterinin ödemesi gereken, ancak müşteri kaybına sebep olacağı gerekçesiyle müşteriden alınmayan gecikme faizlerinin müvekkili acenteye yansıtıldığını, bunun dışında tonaj cezası, trafik cezası, müşteri çeklerindeki vade farklarının yansıtılması, kira stopajı kesintisi, ölçüm tartım yansıtması,

gün sonu yapmayan acente yansıtması, araç takip yansıtması, eğitim yansıtması, çevre temizlik vergisi, kantar yansıtması gibi bir çok haksız kesinti yapıldığını belirterek zararının tazminini talep etmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmenin 41. maddesinde ... ... tarafından her ay cari hesap ekstresi gönderileceği, bu ekstrelere 8 gün içinde itiraz edilmemesi halinde ekstrenin kesinleşmiş sayılacağı ve itiraz edilemeyeceği düzenlenmiştir.

Davalı tarafından uygulanan komisyon oranları ile yapılan kesintiler ve yansıtmalarla ilgili faturaların davacının defterlerine kaydedilirken ihtirazi kayıt ileri sürüldüğüne dair veya sözleşmede kararlaştırılan sürede davacı acente tarafından faturalara itiraz edildiğine dair bir kayıt sunulmadığı gibi bilirkişi tarafından ticari defterlerde yapılan incelemelerde de buna ilişkin bir bilgi ve belgeye ulaşılamamıştır.

Basiretli bir tacir olarak davacının sözleşme özgürlüğü kapsamında imzaladığı sözleşmelerle bağlı olan davacının yansıtma bedellerine ilişkin olarak herhangi bir itirazda bulunmadığı, yansıtma bedellerinin de dahil olduğu cari hesap mutabakatları yapıldığı, bu nedenlerle davacının bu alacak kalemlerinde de talep hakkı bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

(Aynı yönde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 2022/64 esas, 2024/1526 karar sayılı 24/10/2024 tarihli kararı)

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır