İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/184 K.2024/785

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı şirketin davalı ile arasındaki ....İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı İcra dosyasına istinaden haksız takip dolayısıyla davacının iş ilişkisi olan ... San. Ve Tic. Ltd. Şti lehine vermiş olduğu çeklerin ... Kargo şirketinde kaybolduğunu, bununla ilgili zayi davası açıldığı, davalıya ilan ve müzekkere yazısından da anlaşılacağı üzere herhangi bir borçlarının olmadığını, bu sebeple bu davayı açmak zorunlu hale geldiğini, davalı tarafın haksız gelir elde etme amacı güttüğü sabit olduğundan %20 oranında kötüniyet tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacının usul ve esasa ilişkin menfi tespit davasının arabuluculuk görüşmesi mevcut olmadığından dava şartı yokluğundan reddi ve hukuki yararı olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini, Davalı vekili tarafından cevap dilekçesinin verildiği görülmüştür.

DELİLLER;... İcra Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası celp edilmiştir.

.... Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası UYAP üzerinden celp edilmiştir.

.... İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası celp edilmiştir.

... Genel İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... Talimat sayılı dosyası UYAP üzerinden celp edilmiştir.

... Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... (TC:...)'ın 2020-2021 yıllarına ait BA-BS formları celp edilmiştir.

... Vergi Dairesi Başkanlığına müzekkere yazılarak davacı ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ... Şubesi (VKN:...)'nin 2020-2021 yıllarına ait BA-BS formları celp edilmiştir.

... Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... (TC:...)'ın 2020-2021 yıllarına ait BA-BS formları celp edilmiştir.

Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 03/06/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;... ... Ltd.Şti tarafından ... ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi unvanlı şirketten alınan fatura ile ilgili ödemesi için davaya konu olan ... ... Şubesine ait ... seri numaralı çekin 50.000,00.-TL olarak düzenlendiği ve 01.05.2021 tarihinde ... yevmiye numarasıyla kanuni defterlere kayıt edildiği ... ... Şti tarafından ... ...

Sanayi Ve ticaret Limited Şirketi unvanlı şirketten alınan faturanın ilgili dönemde BA formunda beyan edildiği 213 Sayılı V.U.K Genel Tebliğine göre Ba/Bs formları ile beyan edilen belgeler, 5.000 TL ve üzeri mat ve hizmet faturaları, yurtdışına kesilen faturalar, iade faturaları, kur farkı faturaları, serbest meslek makbuzları, gider pusulaları ve yolcu biletlerini kapsar. ... ...

Şubesine ait ... seri numaralı 27.09.2021 keşide tarihli çek kanuni defterlerde yer almakta olup BA/BS bildirim yükümlülüğünde bulunmamaktadır, görüş ve kanaatine varılmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, İİK'nun 72.maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı vekili, davacı şirketin iş ilişkisi olan ... San. Ve Tic. Ltd. Şti lehine vermiş olduğu çeklerin ... Kargo şirketinde kaybolduğunu, bununla ilgili zayi davası açıldığını, davalının ....İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında icra takibi başlattığını, takibin dayanağı çekten dolayı davacı şirketin borcu olmadığını beyan ederek davanın kabulüne karar verilmesini, davalı vekili davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı çekte keşideci konumunda olup çekteki imzasını inkar etmemiş, çekin lehtara gönderilmesi sırasında çalındığını ileri sürmüştür. Çekteki ciro silsilesinin şeklen düzgün olduğu sabittir. Çekte imzaların bağımsızlığı ilkesi gereğinde kendisinden sonraki imzanın sahte olması davacı keşidecinin sorumluluğunu etkilemeyeceği gibi çekin rıza dışı elden çıkması halinde iyiniyetli hamil yönünden ciro silsilesinin kopuk olduğundan da bahsedilemeyecektir.

.... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyası incelendiğinde alacaklının ... ... A.Ş olduğu borçluların ... ..., ..., ... ......Ltd. Şti. Ve ...... Ltd. Şti olduğu; takibe dayanak çekin incelenmesinde; ... ... Şubesine ait, 27/09/2021 keşide tarihli, ... seri numaralı, 50000 TL bedelli keşidecisi ...... Ltd., lehtarı ... ......Ltd. Şti.ve cirantaları sırasıyla ... İthalat...Ltd. Şti., ..., ... ve hamilin davalı faktoring şirketi olduğu anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, lehtar ... ......Ltd. Şti.'ne ciro edilen çeklerin, davacı tarafından kargo yolu ile gönderimi sırasında kaybolduğu, bu çekle ilgili olarak ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyasıyla çek iptali davasının açıldığı, bu çekin icra takibine konu edildiği belirtilerek, davalı faktoring şirketinin, Yasal araştırma yükümlülüklerini yerine getirmediği iddiasıyla iş bu menfi tespit davasının açıldığı,

6361 Sayılı Yasanın 9. Maddesi gereğince, bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri halinde, faktoring şirketlerinin, temlike konu alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu fatura ile tevsik etme, ciro silsilesine dikkat etme, faturadaki borçlu ile keşideci veya cirantanın aynı kişi olmasına dikkat etme yükümlülükleri olup somut olayda davalı faktoring şirketinin, Yasal araştırma yükümlülüklerini yerine getirdiği dosya kapsamındaki dava dışı ciranta ... ile imzalanan 24/02/2021 tarihli faktoring sözleşmesi, fatura, ödeme araçları tevdi bordrosundan anlaşılmıştır.

Yargıtay 11 HD.nin 2019/4107 Esas-2020/1903 Karar sayılı içtihadında da belirtildiği üzere somut uyuşmazlığın, TTK'nın kambiyo senetlerine ilişkin genel hükümlerine nazaran faktoring işlemleri bakımından özel bir hüküm niteliğinde olan ve uyuşmazlığın çözümünde öncelikle uygulanması gereken 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu ve buna ilişkin Yönetmelik ile BDDK Genelgeleri çerçevesinde değerlendirilip, çözüme kavuşturulması gerekmektedir.

6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; "faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez," hükmü düzenlenmiştir. Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, BDDK. Tarafından 04/02/2015 tarihli ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı ve Yönetmelik 11. maddeye göre yürürlük tarihi 01/01/2015 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.

04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 8/1 maddesinde ise; "faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.

04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in İstihbarat Çalışması başlıklı 5. maddesinde ise;

"(1) Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışması;

a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi,

b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,

c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur,'' hükmü düzenlenmiştir

Kanun ve Yönetmelikte açıkça, faktoring şirketlerinin kambiyo senedine dayalı olsa bile, bir mal satışından veya hizmet arzından doğmayan alacakları devralamayacakları düzenlenerek, kambiyo senedinin içerdiği hakkın soyutluğu ilkesi ortadan kaldırılmıştır. Buna göre faktoring şirketleri, ancak bir mal satışından ya da hizmet arzından doğan alacağın ifası için verilen kambiyo senetlerini, ciro ve teslim yolu ile devralabilmektedirler. Burada kambiyo senedindeki hakkın devri için yapılan ciro ve teslim, alacağın devrinin hukukî sonuçlarını doğurmaktadır. Senet borçlusu, faktoring işleminden haberdar olduğu andan itibaren, faktoring müşterisine karşı ileri sürebileceği şahsî defileri, faktöre karşı da ileri sürebilmektedir.

Fakat şahsî defilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesi, işlemin taraflarının, kambiyo ilişkisinin sıralı tarafları olmasına bağlıdır. Buna göre, senette düzenleyen ya da keşideci, lehtar ile faktoring şirketi arasında faktoring sözleşmesinin bulunması ve senedin de ciro ve teslim yolu ile lehtardan faktoring şirketine geçmesi hâlinde, lehtar ile arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan şahsî defıleri, faktoring şirketine karşı ileri sürebilmektedir.

Ciro ve teslim yoluyla devraldığı bir senedi, aradaki temel ilişki sebebiyle devreden borçlu, senedi kendisinden devralan ile faktoring şirketi arasında faktoring sözleşmesinin bulunması ve senedin, ciro ve teslim yoluyla kendisinden devralandan faktoring şirketine geçmesi hâlinde, temel ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri faktoring şirketine karşı ileri sürebilecektir.

Somut olayda, çekin, lehtardan direkt faktoring şirketine değil, lehtardan ... ... ... Ltd. Şti., ..., ...'a ciro edildiği, ...'dan da davalı faktore ciro ve teslim edildiği, dava taraflarının kambiyo ilişkisinin sıralı tarafları olmadıkları, bu durumda davacının keşideci olarak şahsi defilerinin davalıya karşı dinlenmesinin olanaklı olmadığı görülmektedir.

Davalının çekin bedelsiz olduğunu bile bile kötü niyetli olarak aldığının kanıtlanamadığı anlaşıldığından davalı hakkındaki davanın reddiyle birlikte, dava konusu edilen talep ve iddiaların, yargılamayı gerektirmesi sebebiyle kötüniyet tazminatı şartları oluşmadığından, davalı lehine, davacı aleyhine, kötüniyet tazminatına hükmedilmeyerek neticede aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.(İstanbul BAM 44. H.D. 2020/1385 Esas, 2022/1562 Karar)

Katip ... · e-imzalıdır. Hakim ... · e-imzalıdır.