İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/804 K.2025/463

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Keşidecisi ... Ltd.

Şti., lehdarı ... olan, son yetkili hamil ...tarafından Bankamıza tahsile verilen 15.03.2023 tanzim tarihli 78.000 TL bedelli düzenleme yeri ... olan söz konusu çekin taşınması işini gerçekleştiren ... tarafından taşıma işi esnasında kaybedilmiş ve akabinde Müvekkil Bankaca 06.01.2023 tarihli tutanak tutulduğunu, 02.01.2023 tarihinde mezkur çekin Bankamız nezdinde iken taşıma esnasında kaybolduğuna ve bütün aramalara rağmen bulunamadığını, çekin iptali amacıyla ...

2. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası nezdinde çek iptal davası açılmıştır. Çekin irade dışı elden çıkması nedeniyle kötü niyetli kişilerin çek bedelini tahsil etmelerinin önüne geçmek amacıyla da ödemeden men kararı alındığını, Mezkur çekin de aralarında bulunduğu çek ve senetlerin ... kargo tarafından taşındığı esnada çalınmış olmaları sebebiyle yapmış olduğumuz suç duyurusu tahtında ... Cumhuriyet Başsavcılığının ...

Soruşturma no'su ile soruşturma başlatıldığını, davacı Banka'nın farklı müşterileri tarafından tahsil için müvekkil Banka'ya teslim edilmiş olan ve davamıza konu olmayan başkaca İcra Takiplerine konu edilmiş senetlerin yetkili hamilinin aynı kişi olmasının hayatın olağan akışına hiçbir şekilde uygun olmadığı açıktır.

Birbirleriyle yegane ortak noktası müvekkil Banka'ya tahsil için verilmiş ve ...tarafından taşınması esnasında çalınmış olması olan ve bunun haricinde birbirleriyle hiçbir bağlantısı bulunmayan bahse konu kambiyo senetlerinin aynı kişinin elinde toplanmasının mümkün olmadığını, davacı banka'ya müşterilerce tahsile verilmiş ve ... taşıma esnasında kaybolan birçok çeki tahsile koyan ... isimli şahıs olup, bu kimsenin kargoda taşıma esnasında çek çalmaktan dolayı tutuklanmış olduğu haberi ve bu kişi hakkında çek çalmalhırsızlık) suçundan başlatılmış olan ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ..., ... ve ...nolu, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... no'lu ve ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ..., ...ve ... nolu soruşturma dosyaları olduğu da gözetildiğinde aynı suretle kargodayken çalınan davaya konu çekin de söz konusu suça konu olduğu ve dolayısıyla davalının davaya konu çekin yetkili hamili olmadığı hususunu ortaya koyduğunu,

davaya konu çekin yetkili hamili olduğu hususu açıklığa kavuşmayacağından davacı banka müşterisinin ve çekin keşidecisi ile diğer cirantalarının icra takibi ve haciz tehdidi altında kalmaları ve bu şekilde yapmak zorunda kalabilecekleri ödemelerin davalı tarafından tahsil edilmesi durumunda dava dışı Müvekkil banka müşterisinin borçlusu olmadığı mezkur çek tahtında hem ödeme yapması, hem de alacaklısı olduğu mezkur çek tahtında alacağını tahsil edememesi riskinin HMK.

Md.389'daki şartları tümüyle sağladığı göz önünde bulundurularak öncelikle ihtiyati tedbir talebimizin kabulünü, dava açılmadan evvel davalı tarafça icra takibi başlatılmışsa söz konusu icra takibinin durdurulması ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünde İhtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davalı firma söz konusu çeki ticari faaliyetleri neticesinde iktisap etmiş, ticari defter ve kayıtlarını da intikal ettirmiş ve akabinde nakit ihtiyacı sebebi ile iktisap etmiş olduğu söz konusu çeki yasaya ve usule uygun olarak tahsili yoluna gittiğini, çekin kaybolmuş olması ve çek iptali için dava açılmış olması,

davaya taraf olmayan müvekkili bağlamadığı gibi davacıyı borçtan kurtaran bir sebep olmadığını, dava konusu çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığı davalı TTK'nun 790. maddesine göre yetkili ve meşru hamildir. çekin ciro yoluyla geçmesi nedeniyle müvekkilin çekin kayıp/çalıntı olup olmadığı hususunda bir bilgisinin olmadığını, davalının çekte ödeme yasağı bulunduğunu çeki bankaya ibraz anında öğrendiğini, davacı banka olduğundan basiretli hareket etme yükümlülüğü altında olduğunu,

mevzuat ödeyerek güvenceli gönderilme imkanı varken mevzuat gereği yasaklanan bir yolun tercih edilmesi davacının tamamen kendi kusurundan kaynaklanmakta olduğunu, davalı dava konusu çeki aralarındaki ticari ilişkiye istinaden üst cirantasından aldığını, çekte ödeme yasağı bulunması nedeniyle çek bedelini tahsil edememiş ve bu nedenle de büyük bir mağduriyet yaşandığını, Hatta çeki kendisine veren üst ciranta ve yetkilisi hakkında suç duyurusunda dahi bulunmuş olup soruşturma ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... nolu dosyasıyla devam ettiğini, müvekkilin somut olayda hiçbir kötü niyeti bulunmayıp kendisi bizzat suçun mağduru olduğunu, İlgili Mevzuat, yüksek yargı kararları ve davacı tarafın iddialarını ispat edecek herhangi bir kesin delil sunamadığı göz önüne alındığında haksız ve hukuki dayanaktan yoksun iddia ve talepler ile ikame edilen işbu davanın öncelikle yetki itirazımızın kabulü ile usulden reddini akabinde esastan reddine karar verilmesini, davanın yetki itirazımız bağlamında öncelikle usulden reddine, akabinde esastan reddine,

davacı aleyhine alacağın 9620 oranından az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Keşideci .... LTD ŞTİ. olan, ... keşide tarihli, ... seri nolu ve 78.000,00-TL bedelli çekinistirdadının gerekip gerekmediği, davalının ve davacının yasal hamil olup olmadığı hususundadır. Mahkememizce tüm deliller toplanmış, gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmış ve ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nden istenilen ...Esas sayılı dosya dosyamız arasına alınmış ve Mahkememizce 04/12/2024 tarihli ara karar ile dosyanın hasar/kusur uzmanı bilirkişiye verilerek; tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmek üzere alacak hususunda rapor düzenlenmesine karar verilmiştir.

26.03.2025 tarihli bilirkişi raporunda. Keşidecisi...Şti. Lehdarı ... olan, ... Bankası, 15.03. 2023 vadeli 78.000,00 TL bedelli, Lehdarı tarafından tahsil için davacı bankaya verildiği, daha sonra Kargo taşıma esnasında kaybolduğu belirtilen çek için Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulduğu, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ...

Esas nolu 10.01.2023 tarihli kararıyla ödeme yasağı getirildiği, Davalı ...A.Ş.vekilinin dava dilekçesinde, uyuşmazlık konusu çeki iktisap yoluyla aralarında ticari ilişki bulunduğu... firmasından aldığını, ticari ilişkilerinin bulunduğuna dair dosyaya 1 adet fatura ve makbuz sunulduğunu beyan ettiği, Davalı taraf ticari defterlerinin incelenmesi için vekillikten çekilmiş bulunan avukatın arandığı, ancak ayrılmış olduğunu, herhangi bir bilgiye sahip olmadığını beyan ettikten sonra iletişim için bütün yolların arandığı ancak hiçbir şekilde davalı firma ile iletişim kurulamadığı, bu nedenlerle ticari defterlerinin incelenemediği,

Davalı taraftan önceki cirantalarla da iletişim kurulamadığı, bu nedenle davalı taraf ve öncesi cirantalarla çek alıp vermeyi gerektirir bir ticari ilişkinin bulunup bulunamadığının tespit edilemediği, ... firması arasında ticari ilişki bulunduğuna ilişkin tek delilin davalı tarafından ... adına düzenlenmiş 13.12.2022 tarih, ... numaralı 5.553.353,76 TL. tutarında e- arşiv fatura ve 04.01.2023 tarihli 886.130,00 TL tutarlı tahsilat makbuzunun bulunduğu, incelenen makbuz içeriğinde, 5 adet çek arasında uyuşmazlık konusu 78.000,00 TL. bedelli çek'inde bulunduğu, doğrultusunda.

Nihai Karar Sayın Mahkemenin takdirlerinde olmak üzere; davalı ... Tic. A.Ş. Hiçbir şekilde iletişim kurulamadığı, dosyaya sunduğu önceki ciranta ... firması adına düzenlenmiş e-arşiv fatura üzerinde görülen ...nolu aranan telefonunda “ Bu numara kullanılmamaktadır.” anonsunun yapıldığı, diğer cirantalara da ulaşılamadığı, iletişim kurulamadığı, ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'na kaybolduğu-çalındığı başvurusunun yapıldığı, mahkeme kararıyla ödeme yasağı konulduğu, söz konusu çek'e ilişkin davalı ve diğer cirantaların ticari defterleri incelemelerinin yapılamadığı; uyuşmazlık konusu çekin kaybolduğu, çalıntı olabileceği kaanatine varılmıştır.

TTK'nın 778/1-(a). maddesi atfıyla bonolara uygulanacak 686/1. maddesi gereğince, bonoyu elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.

TTK md. 687 hükmüne göre. "Poliçeden dolayı kendisine haşvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.". Yine TTK m. 680 hükmüne göre.

“Tedevüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez: meğerki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun.” Görüldüğü üzere temel ilişkiden kaynaklanan kişisel defilerin hamile karşı ileri sürülebilmesinin tek istisnası, hamilin çeki iktisap ederken “bile bile borçlunun zararına hareket etmiş” yani kötüniyetli olarak hareket etmiş olması halidir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nin...Esas ve ... Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere " 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesinde " Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmüne yer verilmiş olup, hükümden de anlaşılacağı üzere davacının alacağını ispat etmesi yanında, yeni hamilin çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu iktisap ettiğini de ispat etmesi gerekmektedir."

Tüm bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; Davacı taraf, bankalarına tahsil için verilen çekin taşıma sırasında elden çıktığını, hakkında soruşturmalar bulunan davalının bu çekin kötü niyetli olarak iktisap ettiğini ileri sürerek bononun istirdadı isteminde bulunmuş, davalı taraf ise davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... hakkında Uyap sistemi üzerinden yapılan sorgulamalarda; 50'den fazla soruşturma ve 300'den fazla menfi tespit, istirdat, kıymetli evrak iptali ve icra dosyalarının olduğu görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı hakkında hırsızlık, resmi belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına dair yürütülen derdest soruşturmaların bulunması, takibe konu edilen senetlerdeki ciro zinciri incelendiğinde birçok senette benzer cirantaların yer aldığının görülmesi ve ticari ilişkinin tespiti hususunda defter ve kayıtlarının sunulmaması nedenleri nazara alındığında davalı uyuşmazlığa konu çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği ile kanaatine ulaşılmıştır.

Netice olarak; davacı ... A.Ş'nin dava konusu edilen çeke ilişkin yetkili hamil sıfatına haiz olduğu ve çeki elinde bulunduran son hamile karşı çek istirdadı talebinde bulunduğu, toplanan delillerden davalının kargodan çalınan çok sayıda çekin/bononun hamili olması, bu sebeple davalı hakkında açılmış çok sayıda hukuk dosyası ile savcılık soruşturması bulunmasının, hayatın olağan akışına uygun olmadığı,

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesine göre normal şartlarda çeki/bonoyu elinde bulunduran kişinin kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunun kanıtlanması gerekirken, hayatın olağan akışına aykırı şekilde kargodan çalınan ve soruşturma ya da dava konusu olan bir çok çeki/bonosu olduğu gibi bu çeki/bonoyu da elinde bulunduran davalının çeki iyi niyetle ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlaması gerektiği, burada ispat yükünün yer değiştirdiği,

dosya kapsamına göre davalının bonoyu, geçerli bir hukuki ilişkiye dayanarak iyi niyetli ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlayamadığı anlaşılmakla bonoyu kötü niyetli iktisap ettiği kanaatine varıldığından; davanın kabulü ile. Keşideci ... LTD ŞTİ. olan, 15/03/2023 keşide tarihli, 0094991 seri nolu ve 78.000,00-TL bedelli çekin istirdatı ile davalıdan alınarak davacıya iadesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır