İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/332 K.2026/97

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkili banka müşterileri tarafından tahsil olunmak üzere müvekkili bankaya teslim edilmiş bir kısım çek ve senedin ... firması tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini, keşidecisi .... Şti., lehdarı ... A.Ş. olan, son yetkili hamil...

A.Ş. tarafından bankaya tahsile verilen 15/03/2023 tanzim tarihli 200.000,00-TL bedelli çekin taşıma esnasında kaybedildiğini ve banka tarafından 06.01.2023 tarihli tutanak tutulduğunu, çekin iptali amacıyla ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ... esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını ve ödemeden men kararı alındığını, çek ve senetlerin ... tarafından taşındığı esnada çalınmış olmaları sebebiyle ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...soruşturma numaralı dosya ile soruşturma başlatıldığını, davaya konu çekin davalı ...

A.Ş. tarafından ...Bankası'ndan karşılığının sorgulandığını, davalı yukarıda detayları belirtilen çekin yetkili hamili olmadığını, çeki ne suretle ele geçirdiğinin de bilinmediğini ancak çekin kötü niyetli kişilerce ele geçirildiğinin açıkça ortaya çıktığını, müvekkili banka müşterisinin mezkur çekin bedelini tahsil edemediğini, tahsil edemediği gibi bir taraftan da kambiyo senetlerine mahsus icra takibi tehdidi altında bu çekin bedelini ödemeye zorlanabileceğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava konusu çekin icra takibine konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini,

dava açılmadan evvel davalı tarafça icra takibi başlatılmışsa söz konusu icra takibinin durdurulmasını ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davanın kabulü ile takibe konu edilen çekin iadesine ve istirdatına karar verilmesini, icra dosyasına haciz tehdidi nedeniyle ödenmek zorunda kalınabilecek tutarların tüm fer'ileriyle birlikte ödeme gününden başlayacak ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkili olmayan mahkemede açıldığını, HMK'nın 6. maddesi gereğince yetkili mahkemenin müvekkilinin yerleşim yeri adresi olduğunu ve dolayısıyla İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacı tarafın açtığı davada müvekkilinin yetkili hamil olmadığı iddiasının doğruyu yansıtmadığını ve bu iddiaların bir dayanağının bulunmadığını, hiç bir kargo şirketinin hiç bir surette davacıdan kambiyo senedini taşımak için devralamayacağını, müvekkili tarafından çekin bankaya ibrazı sırasında ...

C. Başsavcılığı'nın...soruşturma numaralı dosyasından gönderilen müzekkere sebebiyle söz konusu çeke el konulduğunu ve çek aslının soruşturma dosyasına gönderildiğini, davacının, hamilin kötü niyetle çeki iktisap ettiğini kanıtlamadıkça şahsi def'ileri hamile karşı ileri süremeyeceğini, ayrıca davacı tarafça ...

13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde hasımsız olarak açılan kıymetli evrak iptali davasında alınan ödeme yasağı kararının maddi hukuk bakımından müvekkili şirket hakkında kesin hüküm oluşturmayacağını, öncelikle davanın yetkisiz mahkemede açılmış olması nedeniyle usulden reddine, müvekkili şirketin tamamen iyi niyetli olarak dava konusu çeke sahip olması ve çeklerin yasal hamili olması sebebiyle davanın esastan reddine, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;davacının müşterisinden tahsil amacıyla davacıya teslim edilen çekin taşıma esnasında kaybedildiği/çalındığı iddiasıyla çekin hamili davalıdan çekin istirdatı talepli davada çekin istirdatı şartlarının oluşup oluşmadığından ibaret olduğu görüldü.

DELİLLER

... Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosu'na müzekkere yazılarak ... Soruşturma sayılı dosyası celp edilmiştir. ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak ...Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çekin istirdatı istemine ilişkindir.

TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.''

Çek istirdatı davalarında davacının; çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.

Davacı bankaya tahsil amaçlı verilen çekin başkaca pek çok sayıda çek ile birlikte çalındığı ,soruşturmaların tamamlanmadığı anlaşılmaktadır.Tahsil cirosu, senedin asıl hamil adına tahsilini sağlama amacını güden ve bu konuda verilen yetkiyi kapsayan bir ciro olup, senetten doğan hakları ancak bu amaçla kullanır. Senedi tahsil cirosuyla devralan, ödememe halinde senedi, tahsil halinde ise senet bedelini asıl hamile teslim etmek yükümlülüğündedir. Bu nedenle kaybı halinde iptal davası ,geri alınması için istirdat dava açma hakkı mevcuttur.

Dava konusu çekin bankaya ciro eden ...Tic. A.Ş'den sonra davalıya ciro edildiği, çekin arka yüzünde lehtar cirosundan sonra sırasıyla ... ve ...Ltd.Şti. ve en son ödeme için ibraz eden davalının cirosunun olduğu ,dava dışı fatura alacaklısı ve çeki davalıya ciro eden ...Ltd. Şti. Arasında 10.12.2021 tarihinde faktoring sözleşmesi akdedildiği, bu kapsamda ...Ltd. Şti. tarafından İbrahim Yavaş adına düzenlenen 30.12.2022 tarihli, ... nolu, KDV Dahil 238.491,00-TL tutarındaki e-arşiv fatura ve dava konusu çek davalıya temlik edilmiştir.

6361 sayılı yasanın 9/2. maddesi; faktoring şirketinin, BDDK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile yine BDDK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamayacaklarını ve tahsilini üstlenemeyeceklerini öngörmektedir.

Bu nedenle faktoring şirketleri ancak gerçek ve fatura ile tevsik olunan mal veya hizmet satışına dayalı olan alacakları devralabilirler.

Dolayısıyla faktoring işlemleri bakımından mal veya hizmet satışının sadece fatura ile tevsik edilmesi yeterli olmayıp, faktoring şirketince faturaya konu mal veya hizmet satışının fiktif nitelikte olup olmadığı, işlem taraflarının ve faturanın güvenilirliği, ilgililerin mali durumları konularında araştırma ve istihbarat çalışması yapılması gerektiği, ayrıca temlik alınan alacağı temsil eden kambiyo senedinin fatura tutarı ile uyumlu olup olmadığına bakılarak açık uyumsuzluk halinde işlem yapılmaktan kaçınılması,

senedi düzenleyen ve sair ilgililer açısından da borcun varlığı bakımından teyit işlemleri yapıldıktan sonra ve ancak tüm bu araştırma ve soruşturma sonucunda olumlu bir sonuca varılması halinde faktoring işlemi yapılması gerekmektedir.

Fatura borçlusu ...'ın vergi kaydını 31.12.2022 tarihinde sildirdiği, davalının faktoring borçlusu ve fatura alacaklısı olan; ...Ltd. Şti.'nin vergi kaydının 06.07.2023 tarihinde ... olarak resen terkin ettirildiği, davalıya fatura ve çekin teslimi ise 05.01.2023 tarihinde yapıldığı anlaşılmaktadır. Davalı temlik aldığı tarihte fatura borçlusunun vergi kaydının terkin olduğunu görebilecek durumdadır.

Fatura borçlusu İbrahim Yavaş'ın davacının elinden dava konusu çek ile birlikte çıkan başka çeklere ilişkin de faktoring işleminde temlik alınan alacakların fatura borçlusu olduğu, faturanın düzenlenmesinden bir gün sonra vergi kaydının terkin ettirildiği, alacağı temlik eden davalı faktoring şirketi tarafından yeterli istihbarat yapılmadan çekin davalı tarafından ağır kusurlu olarak iktisap edildiği sonucuna varılmaktadır.

(Benzer mahiyette İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi... esas, ... karar sayılı kararı)

Açıklanan nedenlerle ;davalının dava konusu çeki ağır kusurlu olarak iktisap ettiği belirlenmekle davanın kabulüne ... Bankası A.Ş/... Şubesine ait ... seri numaralı, keşidecisi ...Ltd. Şti. olan, 15.03.2023 keşide tarihli, 200.000,00 TL tutarlı çekin davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır