İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/368 K.2025/835

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından 11.02.2024 tarihinde ... 20. İcra Müdürlüğü'nün ... E. ve 15.02.2024 tarihinde ... 18. İcra Müdürlüğünün ...

E. sayılı dosyalarından ürün iadesi ve mahrum kalınan kâr iddiasına dayalı icra takipleri başlatıldığını, ancak taraflar arasında 1.556 adet lokuma ilişkin satış ilişkisi bulunmakla birlikte ürün teslimi 30.05.2023’te, faturanın 07.06.2023’te düzenlendiğini, delil tespitinin ise 15.11.2023 tarihinde yapıldığını, tespit sırasında yalnızca iki koli lokumun incelendiğini, geriye kalan 104 koliye ilişkin bozulma miktarı ve ürünlerin hangi aşamada zarar gördüğünün belirli olmadığını, takiplerin toplam ürün miktarı üzerinden kötü niyetle başlatıldığını, takip dayanağında bozulma oranı veya ek giderlere ilişkin belge bulunmadığını,

delil tespitinde hiçbir tarafa kusur yüklenmediğini, lokumların sıcaklık, nem ve muhafaza koşullarına son derece duyarlı olduğunu, bozulmanın teslimden aylar sonra ortaya çıkmış olmasının taşıma veya alıcı tarafından yapılan muhafaza hatalarına işaret ettiğini, ... teslim şekli gereği müvekkilin üretim ve depolama aşaması dışındaki süreçten sorumlu olmadığını, müvekkilin ürünlerinin ihracata konu olurken zorunlu teknik düzenleme ve sağlık sertifikası denetimlerinden geçtiğini, dolayısıyla ürünün piyasaya arz edildiği anda ayıpsız olduğunun kabulü gerektiğini,

bozulmanın hangi aşamada meydana geldiğinin ve kusurlu tarafın belirlenmesinin yargılama gerektirdiğini, davalı tarafından başlatılan takiplerin haksız ve dayanaksız olduğunu ileri sürerek icra takiplerinin durdurulması amacıyla ihtiyati tedbir talebinin kabulünü, ... 20. İcra Müdürlüğü ... E. ve ... 18. İcra Müdürlüğü ...

E. sayılı takipler yönünden borçlu olmadığının tespitine, bozulmanın oluştuğu aşamanın ve kusurlu tarafın belirlenmesine, davalı hakkında kötü niyet tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacının ... 20. İcra Dairesi ... E. ve ... 18. İcra Dairesi ...

E. sayılı takip dosyalarından borçlu olmadığının tespitini talep ettiğini, oysa müvekkilin satın aldığı lokumların son kullanma tarihinden önce bozulması üzerine delil tespiti yaptırıldığını, bilirkişi raporunun ve akabinde ayıp bildiriminin davacıya tebliğ edildiği hâlde davacının hiçbir beyanda bulunmadığını, tespitte lokumlarda kurtçuk, kelebek ve yabancı madde bulunduğunun saptandığını, bozulmanın hatalı paketleme ve aykırı ambalajlama nedeniyle oluştuğunu, TBK m. 219 uyarınca satıcının gizli ayıplardan sorumluluğunun kusura bağlı olmadığını,

somut olayda ayıbın gizli ayıp niteliğinde olup teslim anında fark edilmesinin objektif olarak mümkün olmadığını, oluşumunun zaman içinde gerçekleşen biyolojik süreçlerle uyumlu olduğunu, müvekkilin bu ayıp nedeniyle ticari kayba uğradığını, davacının mesleği gereği paketleme ve muhafaza koşullarını bilmesi gerektiğini ve bozulan ürünlerin saklama koşullarına uygun olmayan şekilde paketlendiğinin bilirkişi tarafından açıkça bildirildiğini ileri sürerek ispat yükünün ayıba karşı tekeffül hükümleri gereğince satıcı sıfatıyla davacı üzerinde bulunduğunu, müvekkilce gerekli tespit ve ihbarların süresinde yapıldığını,

davacının ise itiraz etmeyerek ayıbı zımnen kabul ettiğini, takiplerin bu nedenle başlatıldığını, müspet ve menfi zarar taleplerinin saklı tutulduğunu belirterek menfi tespit davasının haksız olduğunu, davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Ticari satımdan kaynaklı ... 20. İcra Müdürlüğünün ... Esas ve ... 18. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasından kaynaklı menfi tespit davasıdır. Mahkememizce tüm deliller toplanmış, gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmış, ... 20. İcra Dairesi'nin ...esas ve ... 18. İcra Dairesi'nin ...esas sayılı takip dosyası dosya arasına alınmış ve Mahkememizce 15/04/2025 tarihli ara karar ile dosyanın dosyanın gıda mühendisi, ziraat mühendisi ve SMM bilirkişiden oluşan üçlü heyete tevdi ile alacak ve dosya kapsamında rapor düzenlenmesinin istenilmesine rapor düzenlenmesine karar verilmiştir.

01/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda.

Takdir Sayın Mahkemenin olmak üzere yukarıda yapılan inceleme ve tespitler sonucunda ve raporumuz içinde açıklanan nedenlerle, Dava konusu lokumların ihracatının gerçekleşmiş olması ihracat işlemlerinde gerekli olan tüm belgelerin (... raporları da dahil) eksiksiz olduğunu, ürünler üzerinde herhangi bir kusurun bulunmadığını, taşıyıcının ürünleri sorunsuz bir şekilde teslim aldığını gösterdiği, Alıcı ülke olan ...'nin, ithalini gerçekleştirdiği ürünleri kendi mevzuatları dahilinde kontrol ettiği, numune alıp analiz ettiği, uygun olması durumunda ithaline izin verdiği,

aksi takdirde ithalat aşamasında uygunsuz bir durum ile karşılaşması durumunda derhal geri göndereceği, ancak herhangi bir geri göndermenin mevcut olduğu yönünde dosyada bir delil bulunmadığı, Tavsiye Edilen Tüketim Tarihinin (...), gıdanın etiketi üzerinde belirtilen koşullara uygun şekilde muhafaza cı de, kendine has özelli i koruduğu gösteren tarih olduğu, Lokum ambalajlarının üzerinde “Serin ve kuru yerde muhafaza edi ışığından uzak tutunuz” olarak belirti ... meydana gelen kurtlanma, kelebeklenmenin lokumların uygun olmayan koşullarda muhafaza edilmiş olabileceği kanaatini oluşturduğu, ....

D.İş keşfinde incelemesi yapılan ürünlerin, temsil etme ihracatı gerçekleşen tüm ürünler Güve oluşumu için uzun bir zaman dilimine ihtiyaç olmadığı, her ne kadar tav: edilen tüketim tarihi içerisinde bozulma gerçekleşmiş olsa da teslim ve ülkeye gi esnasında yapılan kontrollerde tespit edilmeyen güvenin uygun olmayan saklama koşulları nedeniyle oluştuğu, Davalı tarafın davacı taraf aleyhine başlatmış olduğu 2 adet icra takibinin, yukarıdaki kanaatimiz çerçevesinde.

Yerinde bulunmadığı, görüş ve kanaati bildirilmiştir.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlık bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Davacı tarafça davalı taraf arasında lokum satışına ilişkin ticari ilişki akdedildiği, satıma konu lokumlarda kurtlama, kelebeklenme ve yabancı madde oluşumu nedeniyle ayıp iddiası nedeniyle 17. Sulh Hukuk Mahkemesince delil tespiti yapıldığı ve ürün iadesi nedeniyle ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası ile mahrum kalınan kar bedeli nedeniyle ... 18. Müdürlüğü...Esas sayılı dosyasından takibe başlanıldığı, davacı tarafça işbu takip dosyaları nedeniyle ürünlerde ayıp bulunmaması nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemiyle iş bu davanın açıldığı, ... 17. Sulh Hukuk Mahkemesi ... D. İş sayılı dosyasının dosyamız arasına alındığı, ...Tebliği'nde düzenlemelere yer verildiği görülmüştür.

...Tebliği; Amaç başlıklı 1.maddesinde “Bu Tebliğin amacı; lokumun tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretilmesi, hazırlanması, işlenmesi, muhafaza edilmesi, depolanması, taşınması ve piyasaya arzına ilişkin özelliklerini belirlemektir.

Tanımlar başlıklı 4.maddesinin 1.fıkrası bendinde “Yabancı madde: Lokum üretiminde kullanılan ve katılmasına izin verilen maddelerin dışındaki çeşni maddelerine ait kabuk ve çekirdek de dahil her türlü maddeyi,” Ürün özellikleri başlıklı 5.maddesinin 1.fıkrasının a bendinde “Lokum üzerinde veya içinde yabancı madde bulunamaz. ” Yasal hükümleri geçmektedir.

Dava konusu emtiaların yurt dışı sevkiyatları, “ihracatçı/taşımacı/Tarım İl Müdürlüğü/Gümrük” kombinasyonunda işlevlerin yürütülmesi ile sağlanmaktadır. Bu kapsamda ve yasal mevzuata göre; ihracatçı firma çıkış öncesi Gümrük Çıkış Beyannamesi ekinde ilgili Gümrük İdaresine sunmak üzere, ihracat için gerekli belgeleri hazırlamakta, söz konusu ihracat belgelerinin hazırlanması aşamasında gıda ve yem maddeleri için, ihraç konusu malın sağlık koşullarına uygun olup olmadığını gösteren belge olan Sağlık Sertifikası ve analiz raporunu da temin etmektedir. Aksi takdirde İdare tarafından malın ihracatına müsaade edilmemektedir.

Bitkisel Gıda Ve Yemin İhracatında Sağlık Sertifikası Düzenlenmesi Ve İhracattan Geri Dönen Ürünler İçin Uygulama Yönetmeliği'nin Amaç başlıklı 1.fıkrasında “Bu Yönetmeliğin amacı; bitkisel gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemeler ile bitkisel yem ve yemlik maddelerin ihracat ve çıkış aşamalarında gıda ve yem güvenilirliğine yönelik, sağlık sertifikası düzenlenmesi, onaylanması ve ihracattan geri dönen ürünlerin yurtiçine girişinde uyulacak ve uygulanacak usul ve esasları belirlemektir.”

Tanımlar başlıklı 4.maddesinde “ğ) Muayene ve analiz raporu: Resmi prosedür ile gönderilen numunelerin laboratuvarca yapılan analizleri sonucunda düzenlenen, analiz sonuçlarını gösteren raporu, Sertifika: Gıda güvenilirliğine yönelik düzenlenen ve Ek-3'te yer alan Sağlık Sertifikası ” olarak tanımlanmaktadır.

Dolayısıyla ihraç edilecek ürünlerin yerinde kontrollerinin yapılması, mevzuata uygun olarak numune alınması, alınan numunelerin analizlerinin yapılması, analiz sonuçları mevzuata uygun çıkan ürünler için Sağlık Sertifikası düzenlenmesi yasal bir zorunluluk olmaktadır. İlgili şartları sağlayarak Sağlık Sertifikası düzenlenmiş bir ürünün özelliklerine göre araç/konteynir/konteynırlara yüklenerek ve mühürlenerek sevki mümkün olabilmektedir.

Dolayısıyla ülkemizden ihracatı gerçekleşen dava konusu ürün için Sağlık Sertifikasının ve Analiz Raporunun düzenlenmiş olması gerekmektedir. Dava dosyasında Sağlık Serti , Analiz Raporu bulunmamakla birlikte, ihracatın gerçekleşmiş olması bu belgelerin varlığını gösterdiği, gümrük işlemlerinin gerçekleşerek sevkine başlanması ürünler üzerinde herhangi bir kusurun bulunmadığını, taşıyıcının ürünleri sorunsuz bir şekilde teslim aldığını gösterdiği kanaatini oluşturmuştur.

Alıcı ülkenin, ithalini gerçekleştirdiği ürünleri kendi mevzuatları dahilinde kontrol ederek, numune alıp analiz ederek, uygun olması durumunda ithaline izin verdiği, aksi takdirde ithalat aşamasında uygunsuz bir durum ile karşılaşması durumunda derhal geri göndereceği değerlendirilirse, dava konusu olayda böyle bir durumla karşılaşılmadığı görülmektedir.

Somut uyuşmazlıkta, dava konusu lokumların 30.05.2023 tarihinde ödeme ve ürün tesliminin yapıldığı, İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesinde yapılan delil tespitinin ise 08.11.2023 tarihinde yapıldığı dava dosyasından anlaşılmaktadır. Ürün tesliminden yaklaşık 6 ay sonra delil tespiti yapılmıştır.

Tarım ve Orman Müdürlüğünün yayınladığı Gıda Etiketlerinde Raf Ömrü Bilgisinin Belirlenmesi Ve Belirtilmesi Hakkında Kılavuz'da;“Son Tüketim Tarihi (STT) STT, mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen ve bu nedenle insan sağlığı açısından kısa süre içerisinde tehlike oluşturması muhtemel olan gıdaların tüketilebileceği son tarihtir.

Diğer bir ifade ile etikette belirtilen ve yapısına uygun koşullarda depolandığı sürece gıdanın mikrobiyolojik ve duyusal kalitesinin en iyi durumda olduğu süredir. STT'si geçen gıda, mikrobiyolojik açıdan risk oluşturacak ve dolayısıyla insan sağlığını tehdit edecektir. Başta hayvansal kaynaklı gıdalar olmak üzere genellikle soğukta muhafaza edilen ve satışa sunulan, kolay bozulabilen gıdaların etiketlerinde STT belirtilmektedir.

Pastörize süt, peynir, yoğurt, tereyağı ve et ürünleri STT belirtilmesi gereken gıdalara örnek olarak verilebilir. STT'si geçen gıda, duyusal özelliklerinde değişiklik olmasa bile tüketilmemelidir.

Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) TETT, gıdanın etiketi üzerinde belirtilen koşullara uygun şekilde muhafaza edildiğinde, kendine has özelliklerini koruduğu süreyi gösteren TETT, STT'den farklı olarak gıdanın; tazelik, tat ve aroma gibi kalite kriterleri ve duyusal özelliklerine dayanılarak belirlenmektedir.

Uygun muhafaza koşullarında ve ambalaj bütünlüğü bozulmadığı sürece oda sıcaklığında kolay bozulmayan bakliyat, makarna, bitkisel sıvı yağlar, alkolsüz içecekler, çay, kahve vb. gıdalarda TETT kullanılır.” Olarak belirtilmiştir.

Uyuşmazlığa konu lokumların SKT yani son kullanma tarihinin 19.07.2024” şeklinde tarih basıldığı görülmüştür. Ambalajın üzerinde “Serin ve kuru yerde muhafaza ediniz. ... ışığından uzak tutunuz. Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) ve Parti No ambalaj üzerindedir.” Yazıldığı, görülmüştür.

Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT), gıdanın etiketi üzerinde belirtilen koşullara uygun şekilde muhafaza edildiğinde, kendine has özelliklerini koruduğu süreyi gösteren tarih olduğu dikkate alındığında, dava konusu ürünlerin gıda üzerinde belirtilen koşullar olan “Serin ve kuru yerde muhafaza ediniz. Güneş ışığından uzak tutunuz.” Koşullarını sağlayıp sağlayamadığı üzerinde durulması gerekmektedir....

Lokum Standartında lokumların ambalajlanması ile ilgili olarak “Lokum, lokumun özelliklerini koruyacak nitelikte, tat ve kokusuna tesir etmeyen, mevzuatına uygun kâğıt, selofan, alüminyum, plastik veya bunların birleşimlerinden yapılmış malzemelerle ambalâjlanır.

Küçük ambalâjlar daha büyük dış ambalâjlara konulabilir.” D.İş dosyasından alınan Bilirkişi raporundaki resimler incelendiğinde ...Lokum Standartında bahsedilen ambalaj materyallerine uygun olarak ambalajlama yapıldığının Bilirkişi Raporunda ürün ambalajları ile ilgili uygunsuz bir durumdan bahsedilmediği görülmüştür.

Lokumların ihracatının gerçekleşmiş olması ihracat işlemlerinde gerekli olan tüm belgelerin (analiz raporları da dahil) eksiksiz olması, ürünler üzerinde herhangi bir kusurun bulunmadığını, taşıyıcının ürünleri sorunsuz bir şekilde teslim aldığını gösterdiği, alıcı ülke olan İngiltere'nin, ithalini gerçekleştirdiği ürünleri kendi mevzuatları dahilinde kontrol ettiği, numune alıp analiz uygun olması durumunda ithaline izin verdiği, aksi takdirde ithalat aşamasında uygunsuz bir durum ile karşılaşması durumunda derhal geri göndereceği değerlendirilirse, dava konusu olayda böyle bir durumla karşılaşılmadığı görülmektedir.

Lokumlarda meydana gelen kurtlanma, kelebeklenmenin uygun olmayan koşullarda muhafaza edilmiş olabileceği bu hususların mahkememizce aldırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporuyla da sabit olduğu görülmekle; bu haliyle malların ayıplı olduğu ispat edilememiş olmakla; davanın kabulü ile; davacının ... 20. İcra Dairesi ...esas ve ...

18. İcra Dairesi ...esas sayılı takip dosyalarından dolaylı borçlu olmadığının tespitine, yasal şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdak,i şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸