İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/734 K.2024/387

Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirket ile davalı arasında 13/04/2020 tarihli Sermaye Piyasası Araçlarının Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi imzalandığını, davalının VİOP nezdinde gerçekleştirdiği işlemlerden dolayı teminatın tamamını kaybettiğini ve eksi bakiyeye düştüğünü, yapılan çağrılara rağmen teminat eksikliğinin tamamlanmadığını ve borcunu ödemediğini, davalının eksi bakiye ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi üzerine .... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasından başlatılan takibe davalı tarafça itiraz edildiğini, yapılan itirazın haksız olduğunu belirterek, davalı tarafından icra takibine karşı yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, davalı aleyhine % 20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, görevli mahkemenin tüketici mahkemeleri olduğunu, dava konusu sözleşmenin e-posta yoluyla müvekkiline iletildiğini, tarafların ıslak imzasının alınmadığını ve sözleşmenin risklerinin mevzuata uygun bir şekilde müvekkiline bildirilmediğini, TBK md. 20 kapsamında genel işlem koşulları taşıyan ve hukuka aykırı bir sözleşme bulunduğunu, 21/12/2021 tarihinde BİST tarafından vadeli işlem ve opsiyon piyasasında işlem gören dolar/TL vadeli işlem sözleşmelerinde uygulanan yüzde 10 üst fiyat limiti oranının %80'e çıkarıldığını,

ani yükselmenin hiçbir makul ve ekonomik gerekçesi olmadığı gibi mevzuat kapsamında da yeri olmadığını, davacı şirketin müvekkili dahil birçok yatırımcının 20/12/2021-21/12/2021 tarihleri arasındaki emir ve taleplerini yerine getirmediği için SPK tarafından idari para cezası alındığını, davacı şirketin bilgi işlem altyapısında 21/12/2021 tarihinde meydana gelen kesintiler nedeniyle müşterilerin vadeli işlem ve opsiyon piyasasında işlem gerçekleştiremediğini ve bu nedenle davacı hakkında 640.442,00-TL tutarında idari para cezası düzenlendiğini, davacı şirket tarafından müvekkiline usule uygun teminat tamamlama çağrısı yapmadığını belirterek,

davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava dosyası öncelikle .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne tevzi edilmiş olup, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 04/11/2022 tarihli, ... sayılı sayılı kararıyla dava dosyasının konusu itibariyle İstanbul 6., 7., 8., ve 9. Asliye Ticaret Finans İhtisas Mahkemelerine gönderilmesine karar verilmiş olup, Mahkememize tevzi edilen dosyanın yargılamasına mahkememizce devam olunmuştur.

Dava, davalı ile davacı aracı şirket arasında akdedilen sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık çerçeve sözleşmesi dayalı olarak, yapılan borsa işlemleri neticesinde davalı kayıplarının teminatını aşması nedeniyle ...Anonim Şirketi'ne davacı şirket tarafından yapılan ödemelerin davalı tarafça geri ödenmediğinden bahisle, davacı tarafça .... İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin bulunmaktadır.

Mahkememizce 13/04/2020 tarihli sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık çerçeve sözleşmesi ile ekleri, risk bildirim formları, hesap ekstreleri, ...Anonim Şirketi kayıtları, teminat tamamlama ve hesap ekstresine ilişkin e-mail bildirimleri, türev araçlar işlem sonuç formları, türev piyasalar teminat durum raporları, .... İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyası vs. dosyamız arasına alınmış, SPK uzmanı bilirkişiden rapor temin edilmiştir.

....

İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinden, alacaklı davacı şirket tarafından, 04/02/2022 tarihinde davalı borçlu aleyhine 13/04/2020 tarihli sözleşmeye dayalı 550.943,76-TL asıl alacak ve 11.368,05-TL diğer faiz olmak üzere toplam 550.943,76-TL alacağın; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak, tahsilde tekerrür olmamak, takip tarihinden itibaren fiili ödeme tarihine kadar asıl alacağa işleyecek yıllık %17,25 ticari temerrüt faizi ve değişen oranlardaki faizi, icra giderleri, avukatlı ücreti ile birlikte ve kısmi ödemelerin öncelikle faiz ve masraflara mahsup edileceği kaydıyla ilamsız icra takibi başlatıldığı,

ödeme emrinin borçluya 10/03/2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu tarafından 17/03/2022 tarihinde takibe itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.

SPK uzmanı bilirkişi ... tarafından düzenlenerek mahkememiz dosyasına sunulan 13/04/2023 tarihli rapor ile; taraflar arasındaki sermaye piyasası araçları alım satım aracılığı çerçeve sözleşmesi, türev araçların alım satımına aracılık çerçeve sözleşmesi ve yurt dışı piyasalarda alım satım işlem aracılığı sözleşmesinin 13/04/2020 tarihinde 88.255.106,70 numaralı IP

üzerinden elektronik ortamda imzalandığı, davalı borçlu müşteri ...'nun 20/12/2021 tarihi itibariyle dayanak varlığı ABD doları olan 2.464.872,60 TL tutarında toplam 132 adet vadeli işlem sözleşmesinde açık uzun pozisyon bulunduğu, Dolar/TL kurundaki ani düşüş dolayısıyla sözleşme fiyatlarının düştüğü ve teminatı eksiğinin meydana geldiği,

kaybın mevcut teminattan fazla olması nedeniyle teminatının tamamını kaybettiğini, 21/12/2021 tarihinde davalı müşteri ...'nun Viop açık pozisyonlarının -788.652,60 TL zararda kapatıldığını, Nakit Hesabı bakiyesinin -539.591,43 TL borçlu olduğunu, ... vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası düzenlemeleri uyarınca müşterinin açık pozisyonlarından kaynaklanan teminat borcunun ödenmesi sorumluluğunun çerçevesinde sözleşmede de belirtildiği üzere müşteriye ait müşteri tarafından teminat ödeme borcunun yerine getirilmediği durumda ise teminat borcunun ödenmesinden aracı kurumun sorumlu olduğu,

davalı borculu meşterinin eksik teminat borcunu ödeme yükümlüğünü yerine getirmemesi dolayısıyla davacı alacaklı GCM yatırım tarafından müşterinin Takasbank nezdindeki teminat hesabına yatırıldığı hususları tespit edilmiştir.

Mahkememizce tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmiştir.

Buna göre; taraflar arasında düzenlenen Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri Çerçeve Sözleşmesi, Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi içeriği ve hükümleri, 6502 sayılı kanunun 3. maddesindeki tüketici tanımı, somut olayda taraflar arasındaki Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi uyarınca yapılan işlemlerin SPK mevzuatına tabi işlemlerden olup, davalı ...'nun da, söz konusu işlemleri yapmak üzere ...A.

Ş. bünyesinde yatırım hesabı açarak, amacının aracı kurum üzerinden döviz ve borsada işlem gören hisse senetlerine yatırım yaparak kâr elde etmek olması, bir işlemin tüketici işlemi olarak nitelendirilebilmesi için işlemi yapan taraflardan birinin ticari veya mesleki olmayan amaçla (kâr elde etme amacı olmaksızın) hareket etmiş olmasının gerekmesi,

buna göre tarafların amacı ve aralarındaki sözleşmenin niteliği gözetildiğinde 6102 Sayılı TTK'nın 4. ve 5. maddeleri gereğince açılan davada Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olması karşısında Mahkememizin davaya bakmaya görevli olduğu anlaşılmıştır(benzer yönde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16/05/2018 tarih ve 2017/11-22 E,, 2018/1102 K. Sayılı kararı). Yine davalı tarafça icra takibinde icra müdürlüğünün yetkisine itiraz edilmişse de. 2004 Sayılı İİK'nın 50. maddesinde.

"Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur. Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca yetkili icra müdürlüğünün belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. 6098 Sayılı TBK'nun 89/1. maddesine göre de, para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilecektir.

Talep dayanağı para borcu olup, borcun götürülecek borçlardan olmasından dolayı TBK'nın 89/1. ve HMK'nın 10. maddeleri uyarınca alacaklının kendi yerleşim yeri icra dairesinde ve HMK'nın 6. maddesi uyarınca da borçlunun yerleşim yeri icra dairesinde talepte bulunulabilecektir. Ayrıca, İİK'nın 50. maddesi uyarınca sözleşmenin yapıldığı yer icra müdürlükleri de yetkilidir.

Alacaklının yerleşim yeri olan Sarıyer ilçesinin İstanbul Ticaret Mahkemelerinin yetki sınırları içerisinde kaldığı anlaşılmaktadır. Bu nedenlerle davalı borçlunun, icra müdürlüğünün yetkisine yönelik itirazının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

Sermaye piyasasında faaliyet gösteren aracı kurum olan davacı şirket ile davalı müşterisi arasında akdedilen sermaye piyasası işlem sözleşmeleri ve sermaye piyasası faaliyetleri çerçeve sözleşmesine dayalı olarak davalı tarafın, vadeli işlem opsiyon borsasında işlem yaptığı, bu kapsamda davalının yaptığı işlemler ve aldığı yatırım pozisyonları nedeniyle zarar oluştuğu, davacı kurumun, davalı müşterisine hesabındaki pozisyonların o andaki fiyatlarına göre zarar miktarını;

bu meblağın şirketlerine ödenmesi gerektiğini ve ödenmediği takdirde pozisyonların satılacağını ve buna göre oluşacak bakiyenin davalı tarafından şirketlerine ödenmesi gerekeceğinin bildirdiği anlaşılmaktadır. Davalı gibi yatırımcıların oluşan teminat eksiğini veya teminat eksiğini aşan hesap açığını kapatmaları ve bunun için teminat tamamlama çağrısı üzerine ödemek zorunda oldukları tutarı aracı kuruma ödemeleri gerekmektedir.

Ancak aracı kurumun teminat eksiğini veya hesap açığını kapatma yükümlülüğü İstanbul ...Anonim Şirketi'ne karşı devam etmektedir.

Bu kapsamda eldeki dosyada teminatın tamamlanmaması üzerine önceki borç bakiyesi ile birlikte toplam 539.575,71-TL açık tutarın, 22/12/2021 tarihinde İstanbul ...Anonim Şirketi'ne kendi hesabından ödenmesi sebebiyle davacının, davalıdan rücuen alacak talebinde bulunduğu, borcun ödenmemesi üzerine alacaklı davacı şirket tarafından, 04/02/2022 tarihinde davalı borçlu aleyhine 539.575,71-TL asıl alacak, 11.368,05-TL faiz olmak üzere toplam 550.943,76-TL alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlatıldığı,

ancak borçlu vekili tarafından 17/03/2022 tarihinde borca, yetkiye, faize, faiz oranlarına ve tüm ferilere itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.

Mahkememiz dosyası davalısı tarafından davacı aracı kuruma herhangi bir borcu bulunmadığı belirtilerek icra takibine itiraz edilmişse de, dosya kapsamında toplanan deliller ve bilirkişi ... tarafından düzenlenen 26/02/2024 tarihli bilirkişi raporu ile davalının, davacı aracı kuruma raporda belirtilen miktar kadar borcunun bulunduğu anlaşılmıştır. Davalı borçlu, söz konusu borcun ödendiğine ilişkin herhangi bir delili dosyaya sunmuş da değildir.

Bu itibarla davalı borçlunun, icra takibine itirazında haksız olduğu anlaşılmakla, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2004 sayılı İcra İflas Kanunu 67/2. maddesi icra inkâr tazminatını düzenlemektedir. Bu maddeye göre, borçlu itirazında haksız görülürse davacı tarafından açıkça talep edilmiş olması şartıyla icra inkâr tazminatına hükmedilecektir. Borçlunun itirazında haklı veya haksız olması ise alacağın likit(belirli) olup olmamasına bağlıdır. Eğer alacak likit(belirli) ise borçlu itirazında haksızdır; alacak likit(belirli) değilse borçlu itirazında haklıdır.

Borçlunun inkâr tazminatına mahküm edilebilmesi için onun ödeme emrine kötü niyetle itiraz etmiş olması şart değildir. İtirazının haksızlığına karar verilen borçlu, iyi niyetle itiraz etmiş olsa bile, icra inkâr tazminatına mahküm edilecektir. Eldeki dosyada, davacı alacaklı şirket tarafından taraflar arasındaki yatırım sözleşmesine dayalı alacak isteminde bulunulmuş, aynı zamanda borcun ödenmesi için davalıya farklı zaman dilimlerinde bildirimlerde de bulunmuştur.

Bu durumda davalı/borçlu alacağın miktarını bilmektedir, yani icra takibi başlatıldığı sırada ne kadar bir borç miktarını alacaklıya vermesi gerektiğini bilmektedir. Bu itibarla alacak likit(belirli) bulunmaktadır. Bu nedenle kabul edilen alacak miktarı üzerinden davacı tarafın icra inkâr tazminatı talebinin de kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.

Tüm bu nedenlerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır