İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/413 K.2024/815

BİRLEŞEN DOSYA DA (.... ATM'nin ... ESAS); DAVA:İstirdat

DAVA TARİHİ:11/04/2023

KARAR TARİHİ:19/11/2024

Dava ve birleşen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.

ASILDAVADA /

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkil banka müşterileri tarafından tahsil olunmak üzere müvekkil banka'ya teslim edilmiş bir kısım çek ve senedin ... kargo firması tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini, dava konusu çekin keşidecisi ... olduğunu, lehdarının ...

A.Ş. tarafından Bankaya tahsile verilen 15/02/2023 keşide tarihli 60.000 TL bedelli düzenleme yeri ... olan çekin taşınması işini gerçekleştiren ... kargo tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini ve akabinde Müvekkil bankaca 08/11/2022 tarihli tutanak tutulduğunu, mezkur çekin Banka nezdinde iken taşıma esnasında kaybolduğunu ve bütün aramalara rağmen bulunamadığını, çekin iptali amacıyla ... ... Hukuk Mahkemesi ...

Esas sayılı dosyası nezdinde çek iptal davası açıldığını, çekin irade dışı elden çıkması nedeniyle kötü niyetli kişilerin çek bedelini tahsil etmelerinin önüne geçmek amacıyla da ödemeden men kararı alındığını, mezkur çekin de aralarında bulunduğu çek ve senetlerin ... kargo tarafından taşındığı esnada çalınmış olmaları sebebiyle yapılan suç duyurusu tahtında ... Cumhuriyet Başsavcılığının ...

Soruşturma no'su ile soruşturma başlatıldığını, mezkur soruşturma kapsamında söz konusu çeklerin ibrazı halinde çekleri ibraz eden şüpheli şahıslar ile ilgili kolluk kuvvetlerine bildirimde bulunulması ve çek asıllarının el konulmak suretiyle Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesi yönünde karar verildiğini, Davalı ...'in çekin yetkili hamili olmadığını ve çeki çalmak suretiyle ele geçirdiğini, fazlaya dair her türlü hak, alacak, dava ve talep hakları saklı kalmak kaydı ile dava konusu çekin İcra Takibine konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini,

huzurdaki dava açılmadan evvel davalı tarafça icra takibi başlatılmışsa söz konusu icra takibinin durdurulması ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, talebin kabul görmemesi halinde icra dosyasına yapılmış/yapılacak olan ödemelerin mahkemece nihai karar verilinceye kadar davalıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, huzurdaki davanın kabulü ile takibe konu edilen çekin iadesine ve istirdatına karar verilmesini,

davaya konu çekin icra takibine konu edilmemesi veyahut huzurdaki dava açılmadan evvel davalı tarafça icra takibi başlatılmışsa söz konusu icra takibinin durdurulması ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönündeki ihtiyati tedbir taleplerinin kabul edilmemesi halinde fazlaya ilişkin her türlü talep hakklarının saklı olmak kaydıyla icra dosyasına haciz tehdidi nedeniyle ödenmek zorunda kalınabilecek tutarların tüm fer'ileriyle birlikte ödeme gününden başlayacak ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle.

Çek istirdat davalarında yetkili mahkemelerin genel yetki kuralı uyarınca davalının dava açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemeleri olduğunu, müvekkilin yerleşim yerinin .../İstanbul olduğundan yetkili mahkemeler de İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, bu nedenle mahkemenin yetkisine itiraz ettiklerinin, yetkisizlik kararı verilmesini, Davacının müvekkil hakkında bir haber paylaşmış ise de ilgili haberin hiçbir gerçeklik payı bulunmamakta olduğunu, ilgili haberde müvekkilin daha evvel kargo firmasında çalıştığını, 13 ayrı suç kaydı vs bulunduğu iddia edildiğini, oysa müvekkilin daha önce kargo firmasında hiç çalışmadığını,

tek bir sabıkası dahi bulunmadığını, davalının ilgili olayın gerçekleştiği tarihte de Denizli'de değil İstanbul'da olduğunu, haberde adı geçen ... isimli şahısla müvekkilin hiçbir tanışıklığının bulunmadığını, müvekkilin tutuklu olmadığını, söz konusu olayla bir ilgisinin bulunmadığının anlaşılması üzerine serbest bırakıldığını, Denizli Cumhuriyet Başsavcılığının ...

Soruşturma numaralı dosyası ile yürütülen soruşturmada hırsızlık suçunun faillerinin tespit edildiğini ve müvekkilin soruşturma konusu olayla uzaktan yakından bir ilgisinin bulunmadığının tespit edilerek müvekkil hakkında koruşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, davanın reddine karar verilmesini , davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞENİSTANBUL 8. ASLİYETİCARETMAHKEMES İ'NİN ... ESASSAYILIDAVADOSYASIND A/

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili banka müşterileri tarafından tahsil olunmak üzere müvekkili bankaya teslim edilmiş bir kısım çek ve senedin ... kargo firması tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini, senetlerin iptali için ...

Asliye Ticaret Mahkemesine senet iptali davası açıldığını ancak dava konusu senetlerin tahsili için icra takibine başlandığını, davalının bu senetlerin yetkili hamili olmayıp bu kambiyo senetlerini ne suretle ele geçirdiğinin bilinmediğini, bu senetlerin bankaya teslim edildiği tarihte yetkili hamilinin davalı olmadığını, müvekkili banka olduğunu, senetlerin ... kargo tarafından kaybedilmesinden sonra kötüniyetli kişilerce ciro edildiğini,

haksız bir şekilde başlatılmış olan icra takibine istinaden senetler tahtında herhangi bir borcu söz konusu olmayan müvekkili banka müşterilerinin haciz tehdidi altında borcu ödeme yükümlülüğü doğmayacağı gibi dava sonuçlanıncaya kadar mezkur senetlerin yetkili hamili olmayan bir kimseye (davalıya) haciz tehdidi altında ödeme yapılması ve bu kimsenin sebepsiz zenginleşmesi riskinin ödüne geçilmesi amacıyla ....

İcra Dairesinin 2023/936 esas sayılı dosyasına, uygun görülecek bir miktarla karar verilinceye kadar dosya alacaklılarına ödenmemesi, icra takibinin durdurulması ve varsa hacizlerin kaldırılması için ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, neticeten davanın kabulü ile takibe konu edilen senetlerin iadesine ve istirdadına karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Çek istirdat davalarında yetkili mahkemelerin genel yetki kuralı uyarınca davalının dava açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemeleri olduğunu, müvekkilinin yerleşim yeri Göktürk- Eyüpsultan/ İstanbul olduğundan yetkili mahkemelerin de İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, bu nedenle mahkemenin yetkisine itiraz ettiklerini ve yetkisizlik kararı verilmesini talep ettiklerini, dava konusu bononun müvekkiline ciro yoluyla geçtiğinden müvekkilinin söz konusu olaydan bir bilgisi bulunmadığını, bu nedenle iyi niyetli olduğunu, müvekkiliyle ilgili paylaşılan haberlerin gerçekleri yansıtmadığını,

bu yalan haberler dışında herhangi bir delil sunulmadığını beyanla öncelikle yetkisizlik kararı verilmesini, akabinde davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini vekaleten talep ettiği anlaşılmıştır.

GEREKÇE /

Asıl dava, .. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 27/04/2023 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı yetkisizlik kararı üzerine mahkememize tevzi edilmiştir.

Birleşen dava, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/10/2023 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı yetkisizlik kararı üzerine mahkememize tevzi edilmiş, mahkememizin ... Esasına kaydedilmiş, 22/11/2023 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı birleştirme kararı ile mahkememizin iş bu dosyası ile birleştirilmiştir.

Asıl Dava; Bir adet çek istirdat istemine ilişkindir.

Birleşen Dava; 3 adet bono istirdat istemine ilişkindir.

Taraf delilleri toplanmış, ... CBS'nin ... soruşturma dosyasının uyap kayıtları, banka kayıtları celp edilmiş, dava konusu çekin ibraz bilgileri sorulmuş, Mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Davalı tarafça, cevap dilekçeleri ile, sonrasında ve 2. celse sonunda ara kararla verilen 2 haftalık kesin süre içerisinde asıl ve birleşen dosyalarda dava konusu çek ve senetlerin kendisine geçişine ilişkin tüm kayıt ve belgeler sunulmamış, dosyamıza bu kapsamda bir belge delil sunulmamıştır.

Bankacı bilirkişi ...'tan alınan 29/06/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

Davaya konu kayıp çek ile ilgili yapılan incelemeden görüldüğü üzere dava konusu 60.000,00TL'lik çekin ...

A.Ş. tarafından tahsil için bankaya verildiği dava konusu çekin keşideci ... olduğu düzenleme yeri ... olan 15.02.2023 keşide tarihli 60.000,00TL bedelli çekin son ciroso ... olduğu davacı bankaya tahsile verildiği banka kayıtlarından anlaşıldığını, davacı banka tarafından dava konusu olan çek ile ilgili savcılıkta suç duyurusu yapılan ve ödemeden men kararı olan dava konusu 60.000,00TL'lik çekin ne suretle davalı elinde bulunduğu ve davalı tarafından bankaya tahsile verildiğiyapılan incelemelerden anlaşılamadığı davalı ...'in davaya konusu olan 60.000,00 TL'lık çekin yetkili hamili olmadığı,

takdirinin mahkemeye ait olduğunu, Davaya Konu Olan 3 Adet Senet; -Borçlusu ... senet lehtarı .... Ltd. Şti. olan son hamil ... tarafından ... ... Şubesine tahsile verilen 27.10.2022 tanzim 26.01.2023 vade tarihli 5.000,00TL bedelli senet, -Borçlusu ... senet lehtar! .... Ltd. Şti. olan son hamil ... tarafından ... ... Şubesine tahsile verilen 27.10.2022 tanzim 26.02.2023 vade tarihli 5.000,00TL bedelli senet, -Borçlusu ... senet lehtarı .... Ltd.

Şti. olan son hamil ... tarafından ... ... Şubesine tahsile verilen 27.10.2022 tanzim 26.03.2023 vade tarihli 5.000,00TL bedelli senet, senetlerin taşınması işini gerçekleştiren ... kargo tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini ve akabinde davacı banka tarafından 01.11.2022 tarihli tutanak tutulduğunu, senetlerin iptali amacıyla ... Asliye Ticaret Mahkemesi ...

E. sayılı dosyası nezdinde Senet iptali davası açıldığı ve ödemeden men kararı alındığı görüldüğünü, senet iptal davasına konu senetlerin davalı ... tarafından .... İcra Müdürlüğünün 2023/926E. takibe konulduğu görüldüğünü, Sonuç: Mahkemece incelenmesi istenen hususlarda yapılan inceleme tespit ve değerlendirmeler sonucunda, davaya konu kayıp çek ile ilgili yapılan incelemeden görüldüğü üzere dava konusu 60.000,00TL.lık çekin ...

A.Ş. tarafından tahsil için bankaya verildiği dava konusu çekin keşideci ... olduğu düzenleme yeri ... olan 15.02.2023 keşide tarihli 60.000,00TL bedelli çekin son ciroso ... olduğu davacı bankaya tahsile verildiği banka kayıtlarından anlaşıldığını, davalı ...'in davaya konusu olan 60.000,00TL'lik çekin yetkili hamili olmadığı hususunun takdirinin mahkemeye ait olduğunu, davaya konu kayıp senetler ile ilgili yapılan incelemeden görüldüğü üzere dava konusu olan.

Borçlusu ... senet lehtarı .... Ltd. Şti. olan son hamil ... tarafından ... ... Şubesine tahsile verilen 27.10.2022 tanzim 26.01.2023 vade tarihli 5.000,00TL bedelli senet, Borçlusu ... senet lehtarı .... Ltd, Şti. olan son hamil ... tarafından ... ... Şubesine tahsile verilen 27.10.2022 tanzim 26.02.2023 vade tarihli 5.000,00TL bedelli senet, Borçlusu ... senet lehtarı .... Ltd. Şti. olan son hamil ... tarafından ... ... Şubesine tahsile verilen 27.10.

2022 tanzim 26.03.2023 vade tarihli 5.000,00TL bedelli senet, yukarıda dökümü yapılan senetlerin bankaya teslim edildiği tarihte yetkili hamilin davalı olmadığı senet borçlusunun ... senet Lehtarının ... Ltd. ŞTİ. Son hamil ... olduğu ve ... tarafından ... ...

Şubesine tahsile verildiğini, senetteki son Kaşeninde ... olduğu görüldüğünü, davalı ...'in davaya konu senetlerin yetkili hamili olmadığı takdirinin mahkemeye ait olduğunu, davalı tarafından tahsile verilen ÇEK ve Takibe konu senetlerin davalının eline nasıl geçtiği anlaşılamamakla birlikte ... tarafından ibraz edilen/icra takibi başlatılan çek ve senetlerde ciranta döngüsü; ... Firması, ...

Firması, ..., ... olarak görüldüğünü, bu çek ve senetlerin davalı Onucan Bildik ile bağlantısı taraflarınca anlaşılamadığından değerlendirme yapılamadığını, hukuki değerlendirme ve nihai değerlendirme mahkemeye ait olduğunu, tarafların diğer taleplerinin Mahkemenin takdirlerinde olduğu bildirilmiştir.

İddia, savunma, dosya kapsamında toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Buna göre;

Asıl dava konusu çekin "Keşidecisi ... olan, Hamiline düzenlenmiş olan ... Şubesine ait keşide yeri ... olan 15/02/2023 keşide tarihli 60.000 TL bedelli" çek olduğu, çekin son cirantasının ... olduğu, çekin ... A.Ş. tarafından tahsil için davacı bankaya verildiği, davacı banka tarafından çekin iptali amacıyla ... ... Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası nezdinde çek iptal davası açıldığı, çek ile ilgili ödemen men kararı alındığı, ayrıca ...

Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturma dosyası ile soruşturma başlatıldığı, dava konusu çekin kargo taşıması sırasında kaybolduğuna dair davacı banka tarafından 08.11.2022 tarihli tutanak tutulduğu, dava konusu çekin ne suretle davalı elinde bulunduğuna dair herhangi bir belge ve delil bulunmadığı. Birleşen dava konusu olan 3 adet bononun "Borçlusu ..., lehdarı ...

Ltd.Şti olan, 17/10/2022 tanzim, 26/01/2023 vade tarihli 5,000,00 TL bedelli bono, Borçlusu ..., lehdarı ... Ltd.Şti olan, 17/10/2022 tanzim, 26/02/2023 vade tarihli 5,000,00 TL bedelli bono, Borçlusu ..., lehdarı ...

Ltd.Şti olan, 17/10/2022 tanzim, 26/03/2023 vade tarihli 5,000,00 TL bedelli bono" bonolar olduğu, son hamillerinin ... olduğu, ... tarafından tahsil için davacı bankaya verildikleri, bonolardaki son kaşeninde ... kaşesi olduğu, davacı banka tarafından bonoların kargo taşıması sırasında kaybolduğuna dair 01.11.2022 tarihli tutanaklar tutulduğu, bonoların iptali amacıyla ... Asliye Ticaret Mahkemesi ...

E. sayılı dosyası nezdinde kıymetli evrak iptali davası açıldığı ve bonolar ile ilgili ödemeden men kararı alındığı, dava konusu bonoların davalı ... tarafından .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takip dosyası ile takibe konulduğu, dava konusu bonoların ne suretle davalı elinde bulunduğuna dair herhangi bir belge ve delil bulunmadığı.

Dava ve birleşen dava konusu çek ve bonoların davalının eline nasıl geçtiği anlaşılamamakla birlikte ... tarafından ibraz edilen/icra takibi başlatılan bu çek ve bonolardaki ciranta döngüsünün ... Firması, ... Firması, ..., ... şeklinde olduğu anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nun 790. maddesine göre; Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Aynı yasanın 792. maddesine göre; Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Somut olayda asıl ve birleşen dava konusu çek ve bonolarda ciro zincirinde şeklen bir kopukluk olmasa da, dava konusu çek ve bonolar müşterileri tarafından davacı bankaya tahsil için verilmiş ve kargo yoluyla taşınmaları esnasında bu çek ve bonolar çalınmış, ortadan kaybolmuştur. Davalı tarafça dava konusu çek ve bonoların kendisine geçişine, yetkili hamil olduğuna dair hususları ispatlar herhangi bir belge delil sunulmamıştır.

Ayrıca davalı hakkında benzer nitelikte çok fazla istirdat davası ve ceza soruşturması ve davaları bulunmaktadır. Bu nedenler ile davalı tarafın dava ve birleşen dava konusu çek ve bonoları iktisabında kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğu, bu çek ve bonoların yetkili hamili olmadığı, yetkili hamilin davacı banka olduğu değerlendirilerek asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

HÜKÜM / Yukarıda açıklanan nedenlerle;

A- ASIL DAVA DOSYASINDA

1) DAVACI TARAFÇA AÇILAN DAVANIN KABULÜ İLE; Dava konusu " Keşidecisi ... olan, Hamiline düzenlenmiş olan ... Şubesine ait keşide yeri ... olan 15/02/2023 keşide tarihli 60.000 TL bedelli çek" çekin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

2)Alınması gerekli 4.098,60-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından peşin yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.918,70TL harcın, davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA; davacı tarafından peşin yatırılan 179,90-TL harcın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

3)Asıl davada davacı tarafından yapılan 179,90-TL başvurma harcı, 446,75-TL posta ve müzekkere gideri ve 5.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.626,65-TL yargılama giderinin, davalı taraftan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE,

4)Asıl dosya davalısı tarafından yapılan yargılama giderinin, kendisi üzerinde BIRAKILMASINA,

5)Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi AAÜT gereğince belirlenen 30.000,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE,

6)6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,

B- BİRLEŞEN MAHKEMEMİZİN ... ESAS SAYILI DAVA DOSYASINDA

1) DAVACI TARAFÇA AÇILAN DAVANIN KABULÜ İLE; Dava ve .... İcra Müdürlüğünün 2023/936 esas sayılı icra takip dosyası konusu "Borçlusu ..., lehdarı ... Ltd.Şti olan, 17/10/2022 tanzim, 26/01/2023 vade tarihli 5,000,00 TL bedelli bono, Borçlusu ..., lehdarı ... Ltd.Şti olan, 17/10/2022 tanzim, 26/02/2023 vade tarihli 5,000,00 TL bedelli bono, Borçlusu ..., lehdarı ... Ltd.Şti olan, 17/10/2022 tanzim, 26/03/2023 vade tarihli 5,000,00 TL bedelli bono" 3 adet bononun davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

2)Alınması gerekli 1.024,65-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından peşin yatırılan 256,17-TL harcın mahsubu ile bakiye 768,48-TL harcın, davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, davacı tarafından peşin yatırılan 256,17-TL harcın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

3)Birleşen davada davacı tarafından yapılan 179,90-TL başvurma harcı, 129,50-TL posta ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 309,40-TL yargılama giderinin, davalı taraftan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE,

4)Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi AAÜT gereğince belirlenen 15.000,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE,

5)6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın ilgilisine İADESİNE,

Dair, asıl ve birleşen davacı vekillerinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.19/11/2024

Katip ...  e-imzalıdır

Hakim ..  e-imzalıdır

TASHİH ŞERHİ

Mahkememiz gerekçeli kararının hüküm fıkrasının B. Maddesinde yer alan birleşen dosya numarasının sehven ... esas yazıldığı, doğrusunun ... esas numarası olduğu anlaşılmakla;

Mahkememiz gerekçeli kararının hüküm fıkrasının B. Maddesinde yer alan "B- BİRLEŞEN MAHKEMEMİZİN ... ESAS SAYILI DAVA DOSYASINDA" ibaresinin, "B- BİRLEŞEN MAHKEMEMİZİN ... ESAS SAYILI DAVA DOSYASINDA" şeklinde TASHİHİNE,

Katip ... ·  e-imzalıdır Hakim ... ·  e-imzalıdır