İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/48 K.2025/226

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı firmanın hamil olarak elinde bulundurduğu çeklerin, keşideciler (...Ltd.Şti., ... Şti., ..., ... Ltd. Şti., ... Tic. Ltd. Şti.) tarafından keşide edilerek, ticari ilişki gereği ilgilisinden teslim alındığı; çek dökümünün, keşidecisi ...Tic. Ltd. Şti. olan,... (...) Şubesine ait, Çek No: ..., 15.11.2023 tarihli, 93.000 TL bedelli çek, keşidecisi ... Ltd. Şti. olan, ... Bankası ..

Şubesine ait, Çek No: ..., 20.11.2023 tarihli, 88.000 TL bedelli çek, keşidecisi ... olan, ...Bankası T.A.O ... Şubesi’ne (...) ait, Çek No: ..., 116.12.2023 tarihli, 150.000 TL bedelli çek, keşidecisi ... Şti. olan, ... Bankası ... Şubesine ait, Çek No: ..., 31.12.2023 tarihli, 113.000 TL bedelli çek, keşidecisi ... Ltd. Şti. olan, ...Bankası ...

Şubesine (...) ait, Çek No: ..., 31.12.2023 tarihli, 190.000 TL bedelli çek şeklinde olduğu; davaya konu çekler, davacı firmanın uhdesinde ve yetkili son hamil iken, davacı firmanın kargo işlemleri sırasında 28.09.2023 tarihinde çalındığı; davaya konu çekler hakkında ... Cumhuriyet Savcılığına 28.09.2023 tarihinde suç duyurusunda bulunulduğu; soruşturmanın ...

Cumhuriyet Başsavcılığının ...soruşturma nolu dosyasında devam ettiği; davaya konu çekler hakkında çek zayii ve iptal davası açılarak ödeme yasağı-tedbir kararı alındığı; davaya konu çeklerin, davalı tarafından kötü niyetli olarak ...

Bankası ...Şubesine ibraz edildiği; davalı firmanın, basiretli tacir gibi davranmadığı ve tabela firmalarına ciro yaptırarak hukuki koruma sağlamaya çalıştığı öne sürülerek davaya konu çeklerin, davalıdan istirdatına, davacı şirketin yetkili, son hamil olduğunun tespitine ve çeklerin davacıya teslimine, davaya konu çeklerin icra takibine konu edilmesi ve tahsil edilmesi durumunda; ödenen bedelin ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan tahsiline, davalının haksız ve hukuka aykırı icra takibi ve tahsilatı nedeniyle %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar-kötüniyet tazminatına hükmedilmesine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Kargo firmalarının taşıma sözleşmeleri uyarınca nakit para, çek, senet, altın vb. değerli madde ve taşların, döviz gibi kıymetli evrak ve maddelerin taşınması yasak gönderilerden olduğu; davalı şirketin, çekleri ticari ilişki içerisinde bulunduğu kişilerden aldığı; davalının çekin yetkili ve son hamil olduğu; davalının çek eline geçmeden önce üzerine düşen araştırmayı yaptığı ve bankalarla da iletişime geçtiği; davalının, çek hakkında ödeme yasağı olduğunu çeki bankaya ibraz ettiğinde öğrendiği; davalı kötü niyetli olmadığından veya ağır bir kusuru bulunmadığından çeki geri vermekle yükümlü olmadığı;

davalı çeki ibraz etmiş olmakla davalıya ödeme yapılmadığı ve çeke el konulduğu; davalının mağdur durumda olduğu; davaya konu çekin, ciro vasıtasıyla davacıdan davalıya geçmediği ve davacı ile davalının hiçbir ticari ilişkide bulunmadığı; davalının, gerçek bir ticari ilişkiye dayanarak söz konusu çeki ciro ile davraldığı öne sürülerek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacının dilekçesine konu ettiği ve lehtarı ve ilk cirantası olduğu 5 adet çekin davalı şirketten istirdadı istemine ilişkindir. Davacı yanca, davaya konu çalındığı iddia olunan çek suretleri, faturalar, cari hesap ekstreleri ve arabuluculuk son oturum tutanağı ibraz olunmuş; ... 2. ATM ...esas, ... CBS ... soruşturma sayılı dosyaların uyap kayıtları, davalı şirketin ticaret sicil kayıtları, çekte ciro silsilesinde adı geçen şirketlere ve taraf şirketlerine ait Ba/Bs formları celbedilmiştir.

... 2. ATM ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; dosyamız davacısı ... tarafından açılan Kıymetli Evrak İptali davasında yapılan yargılama sonunda ... tarih ...karar sayılı ilamı ile; keşidecisi ...Ltd. Şti olan, ... Bankası ... Şubesine ait, Çek No:..., 31.12.2023 tarihli, 113.000,00 TL bedelli, keşidecisi ...Tic. Ltd.Şti olan,...(...) Şubesine ait, Çek No:..., 15.11.2023 tarihli, 93.000,00 TL bedelli, keşidecisi ... Şti. olan, T.C. ...

Bankası ...(...) Şubesine ait, Çek No:..., 20.11.2023 tarihli, 88.000,00 TL bedelli, keşidecisi ... olan, ... Bankası T.A.O ... Şubesi(...)ne ait, Çek No:..., 16.12.2023 tarihli, 150.000,00 TL bedelli ve keşidecisi...Tic. Ltd. Şti. olan, ... Bankası ...

Şubesine(...) ait, Çek No:..., 31.12.2023 tarihli, 190.000,00 TL bedelli çeklerin ibraz edilmiş olması ve davacı tarafça ilgililere karşı istirdat davası açılmış olması karşısında dava konusuz kaldığından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına," kararı verildiği görülmüştür.

Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenmiş, 6102 sayılı TTK'nın 83. Maddesi hükmü de dikkate alınarak uyuşmazlığa konu alacağın dayanağı olan faturaların ve ödemelerin taraf şirketlerin ticari defterlerine yansıyış şeklini tespit noktasında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.

Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi 31/10/2024 tarihli raporunda; Çeklerdeki ciro silsilesinde davacı şirketten önceki cirantalar (...) ile davacı şirket arasında ticari ilişki olduğu ve davacı şirket tarafından bu cirantalara mal veya hizmet satıldığı; Çeklerdeki ciro silsilesinde davacı şirketten sonraki ciranta ... şirketi ile davacı şirket arasında, yine ... şirketi ile sonraki ciranta ... şirketi arasında bir ticari ilişki tespit edilemediği; bununla birlikte davalı şirket ile bir önceki ciranta ... şirketi arasında ticari ilişki olduğu ve davalı şirket tarafından ... şirketine mal veya hizmet satıldığı şeklinde görüş bildirmiştir.

Hukukumuzda, iyiniyetli hamilin korunması ilkesi esas olup, çekin kambiyo senedi niteliği gereği, tedavül güvenliğinin sağlanması büyük önem taşımaktadır. Aksi bir durum, çekin ticari hayattaki işlevini zedeleyecektir.

Bu ilke kendisini 6102 sayılı TTK'nın 792. Maddesinde "Çekin zıyaı veya çalınması hâlinde hamil, keşideciye veya cirantaya karşı istemde bulunamaz; meğerki çeki kötü niyetle iktisap etmiş olsun veya iktisabında ağır kusuru bulunsun." şeklinde hüküm ile göstermektedir.

Davacı, davalı elinde bulunan ve yetkili hamili olduğu olduğu iddia ettiği çeklerin, rızası dışında elinden çıktığından bahisle iadesini talep etttiği, Ancak, TTK'nın 792. maddesi, çekin zıyaı veya haksız elden çıkması hallerinde hamilin iyiniyetle iktisabı karşısında, ancak belirli şartların varlığı halinde çekin istirdadına olanak tanındığı, çeki elinde bulunduran kişinin (hamilin) çeki iktisap ederken kötü niyetli olduğunun veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğunun ispatlanması gerekmektedir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, somut olayda davalı hamilin çekleri iktisap ederken kötü niyetli olduğu veya iktisabında ağır kusurlu davrandığına dair dosya kapsamına yeterli ve inandırıcı bir delil sunulamadığı, yürütülen ceza soruşturma dosyasının incelenmesinde de buna ilişkin somut bir olguya rastlanmadığı, bilirkişi raporundaki tespitlere göre dava konusu çeklerin davalı tarafça ticari ilişkiler çerçevesinde iktisap edildiğinin anlaşıldığı, çeklerin ciro silsilelerinde bir kopukluk bulunmadığı, mahkememizce yapılan değerlendirmede, TTK'nın 792. maddesinde öngörülen "kötü niyet" veya "ağır kusur" şartlarının gerçekleşmediği kanaatine varılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.