İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/847 K.2024/86

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin savunma sanayi ve bilişim alanlarında faaliyette bulunan bir şirket olduğunu, müvekkili şirketin faaliyetleri sırasında iki adet çeki, tedarik yaptığı ...Ticaret ve Sanayi Ltd Şti. namına ciro ederek, ... Kargo şirketinin ... ve ...

Şubelerine 28.03.2022 ve 30.03.2022 tarihlerinde teslim ederek gönderimini yapmak istediklerini, bu iki çekin göndericiye ulaşmaması üzerine kargo şubesi ile irtibata geçtiklerini ancak bu kargonun kendilerindeyken kaybolduğu bilgisinin verildiğini, bu durum hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, zayi edilen çeklere, kötü niyetli üçüncü kişilerin haksız şekilde yararlanarak sebepsiz zenginleşmesine mahal vermemek ve müvekkilinin mağdur olmaması adına ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına ve çeklerin kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesi amacıyla....

Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı davasının açıldığını, teminat karşılığında ilgili çeke ödeme yasağı konulduğunu, kaybolan bu çekleri ele geçiren kişiler tarafından, müvekkil şirketçe ciro edilen ... Ltd.

Şti. şirketinin kaşesi yapılarak ve bu şirket yetkilisi adına sahte imza yapılarak şeklen geçerli bir ciro silsilesi varmış gibi bir izlenim uyandırılarak nihayetinde davalı Faktoring şirketine verildiğini, davaya konu edilen çeklerin davalı faktoring şirketi tarafından bankaya ibraz edildiğini, çeklere ödeme yasağı konulduğu bilinmesine rağmen bilinçli olarak icra takibine ve hacze konu edildiğini, müvekkili şirket tarafından haciz baskısı ile icra takiplerine ilişkin ödemeleri yapmak zorunda kaldıklarını,

müvekkilinin borçlu olmadığı halde icra tehdidi altında ortadan kaybolmuş çekler nedeni ile aralarında ticari ilişki bulunmayan davalı firmaya ödeme yaptığını beyanla işbu ödemelerin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesi talebi ile dava ettikleri anlaşıldı.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına davacı tarafından kısmi ödeme yapıldığını, yüksek miktarlı ödemenin başka bir dosya borçlusu tarafından yapıldığını, diğer icra takip dosyası olan ...

Esas sayılı dosyasında davacı yanın taraf olmadığını, bu nedenle dosyaya da herhangi bir ödeme yapmadığını, müvekkili faktoring şirketinin alacağı teşvik eden belgelere binaen faktoring işlemi yaptığını ve dava konusu çekleri usulüne uygun olarak ciro yolu ile tevdi aldığını, dava konusu çekler üzerinde müvekkilinin cirosu bulunduğunu, müvekkilinin çekin yetkili hamil olduğunu, çeklerin ciro yolu ile müvekkiline geçtiğini, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığını, ayrıca müvekkilinin çekin çalındığına veya kaybolduğuna ilişkin suç duyurusundan haberdar olmasının da mümkün olmadığını,

müvekkilinin borçlunun zararına hareket etmesi gibi bir durum söz konusu olmayacağından iyi niyetli hamil olan müvekkili yönünden davanın reddi gerektiğini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılması talebi ile davanın reddini talep ettikleri anlaşıldı.

DELİLLER VE GEREKÇE

.... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası, .... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyası, Faktoring Sözleşmesi, fatura, çek tevdi bordrosu, çek fotokopisi ve dayanılan diğer deliller celp edilip incelenmiş, tüm deliller toplanmıştır.

Dava, icra takibi nedeniyle yapılan ödemelerin istirdatı talebine ilişkidir.

Dava konusu çeklerden ... ... Şubesine ait 31.05.2022 tarihli ... seri nolu, keşidecisi ...... A.Ş., lehtarı ... ...Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, olan 79.975,00 TL tutarlı çekin arak yüzünde sırasıyla lehtar ...... Ltd.Şti., davacı ...... Ltd.Şti., ......Ltd.Şti., ...ve son hamil ve ibraz den davalı ... olduğu, işbu çeke istinaden davalının davacı ve diğer çek borçluları hakkında .... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosya ile icra takibi yapıldığı, 08.06.2022 tarihinde ......Ltd.Şti. tarafından 79.975,00 TL ödeme yapıldığı, aynı tarihte davacı borçlu tarafından 22.007,51TL ödeme yapıldığı görülmüştür.

Dava konusu çeklerden ... Çukurambar Şubesine ait ,25.05.2022 tarihli, 2012430 seri nolu , keşidecisi .... Ve Tic. A.Ş. Olan, lehtarı ... İnşaat Ltd.Şti., olan, 69.166,75 TL tutarlı çekin arka yüzünde sırasıyla lehtar ... İnşaat Ltd.Şti., ... ...Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi,...... Ltd.Şti., ......Ltd.Şti., ...ve son hamil ve ibraz den davalı ... olduğu, işbu çeke istinaden davalının çek borçluları ... İnşaat Ltd.Şti., ... hakkında .... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosya ile icra takibi yapıldığı, takip borçlularından ... İnş.Ltd.Şti., tarafından 14.06.2022 tarihinde 94.983,50 TL ve 170,70 TL ödeme yapıldığı, davacının takipte taraf gösterilmediği, görülmüştür.

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... sayılı ilamı ile; '' davalı tarafın faktoring şirketi olduğu, cevap dilekçesinde faktoring işlemi ile davaya konu senetlerin ciro yolu ile tevdii alındığının belirtildiği, bu durumda Faktoring Mevzuatı incelenmeden uyuşmazlığın çözüme kavuşmasının mümkün olmadığı, yukarıda anılan HSK kararı uyarınca Faktoring mevzuatına ilişkin uyuşmazlıkların finans mahkemelerinde görülmesi gerektiği, bu nedenle mahkememizin görevsiz olduğu, görevli mahkemenin davanın açıldığı tarih itibari ile yürürlükte olan HSK kararı ile belirlenen İstanbul 6, 7, 8 ve 9 numaralı Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu'' gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verildiği kararın kesinleşmesi üzerine mahkememize tevzii edilen dosyanın yukarıda verilen esası aldığı görüldü.

Davacının şikayeti üzerine...Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası incelendiğinde. Çekte cirosu bulunan ... alınan ifadesinde; ... Otomosyon isimli şirketi tanımadığını, hamallık yapmakta olduğunu, kendisinin çekle herhangi bir işinin olamayacağını, hayatında çeki ilk defa duyduğunu, atılı suçlamaları kabul etmediğini beyan etmiştir.

Çekte cirosu bulunan ... alınan ifadesinde; ... isimli bir arkadaşı olduğunu, bu arkadaşının bir hafta kadar önce kalp krizi geçirmesi sonucu vefat ettiğini, dosya içerisinde ismi geçen müşteki şirketi tanımadığını, bu şahısları ve şirket yetkililerini ... isimli arkadaşının bildiğini, ... iş elbisesi dikim işi üzerine tekstil işi ile uğraştığını, tam tarih olarak hatırlamamakla kış ayında ...'nın çeki kendisine imzalatarak karşılığında mal alacağını, ... ile ortak iş yaptıklarını, ancak çek sahtemi değil mi onu bilmediğini, işleri arkadaşı ... takip ettiğini, dosyada ismi geçen diğer şahıs ... isimli şahsı tanıyıp bilmediğini,

atılı bulunan suçlamayı kabul etmediğini beyan etmiştir.

Mahkememizce alınan alınan bilirkişi raporunda sonuç olarak.

Davalı tarafın dava konusu döneme ait elektronik mühürlü ticari defterlerinin açılış-kapanış tasdiklerinin yasal süresi içinde usulen uygun olarak Gelirler İdaresi GİB bilgi sistemine yüklendiği, davalı taraf defterlerinin sahipleri lehine delil olma özelliğini haiz olduğu davacının ticari defterleri farklı bir ilde olduğu için incelenmediği, Faktöring işlemine konu çeklere karşılık dava dışı ciranta ...'a firmasına faktoring şirketi tarafından ödeme yapıldığı, Dava dışı ciranta ...'ın;

ciranta ...'ya düzenlemiş olduğu 25.03.2022 tarihli ... nolu 168.480,00 TL tutarlı faturanın içeriği incelendiğinde, dava konusu 69.166,75 TL çek ve 76.392,12 TL toplam 145.558 TL tutarındaki çeklerin tam karşılığı olmasa da fatura içeriğindeki işçilik bedelinin çek tutar toplamından fazla olduğu, Dava konusu çeklere karşılık verildiği iddia edilen 168.480,00 TL tutarında faturanın dava dışı ciranta ... firması tarafından düzenlenen e-arşiv faturasının gelirler idaresi e-belge bilgi sistemine yüklenmediğinin tetkik edildiği, yani faturanın vergi dairesine beyanı doğrulanamadığı,

ancak e-arşiv fatura içeriğindeki 1.300 adet iş elbisesi teslimine ilişkin irsaliye veya e-arşiv fatura içeriğinde irsaliye yerine geçer ifadesinin, e-arşiv fatura çıktısı üzerinde malın teslim alanın imzası araştırılarak tetkik edilmedi in dava dışı ciranta ...'ya tesliminin yapılan araştırmalarda tespit edilemediği ,... ....ŞTİ' nin ciranta ....LTD.ŞTİ arasında herhangi bir ticari ilişki olup olmadığı hususunda davacının ticari defterlerinin incelenmesi gerektiği, mütalaa edildiği anlaşıldı.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.

6102 sayılı TTK. 686/2 . madde (TTK.nun 598/2. Maddesindeki) “poliçe hamilin elinden herhangi bir surette çıkmış bulunursa...”ibaresi, poliçenin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak senedi çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin sahte ciro ile devretmesi halinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan; eş söyleyişle, kötüniyetli ve ağır kusurlu bulunmayan (yeni) hamil korunur. (Poroy-Tekinalp, Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, Genişletilmiş 15.baskı, s. 154 vd.)(bkz.HGK.13.06.2012 trh 2012/...-... E. ve 2012/... K.)

6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi gereğince, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.

6102 sayılı TTK'nın 801. maddesi gereğince, çeki ödeyecek muhatap banka için dahi ciro imzalarının geçerliliğinin araştırılması zorunluluk değilken hamilin bu yönde bir yükümlülüğünün bulunduğu ileri sürülemez.( Yargıtay 11. HD. 19.10.2015 tarih 2015/... E. ve 2015/... K.)

6102 sayılı TTK'nın 818 yollaması ile TTK. 677. Maddesi ise, “Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez.” Şeklinde düzenlenmiştir.

6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesinde; "Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz." hükmü düzenlenmiştir.

6361 Sayılı Yasa'nın 9/3 maddesinde; "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri halinde kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendisi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez, meğer ki faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun " hükmü düzenlenmiştir.

04/02/2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 22/2. maddesine göre; Birinci fıkrada belirtilen hususlara ilave olarak faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler düzenlemesi uyarınca, faktoring şirketlerinin devir aldığı alacak, bir kambiyo senedinden kaynaklansa bile, alacağı doğuran temel ilişkiye ait fatura veya benzeri belgelerle bunu tevsik etmeleri gerekmektedir.

Davalı tarafın yükümlülüğü 6361 sayılı yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun temliki sağlamak ve çekin ciro silsilesinin TTK 801. maddesine uygunluğunu denetlemektir.

Mahkememizce toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; tüm dosya kapsamına göre alınan bilirkişi raporu dosya kapsamına göre yeterli görülmüştür. Davacının cirantası olduğu çekleri dava dışı ...Ticaret ve Sanayi Ltd Şti.'ye ciro edrek kargo ile gönderdiğini, çeklerin kargo şirketinde kaybolduğunu, ...Ticaret ve Sanayi Ltd Şti.'nin imzasının taklit edildiğini, çekler hakkında .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı dosyasından ödeme yasağı konulduğunu, davacının kötü niyetli olarak çekleri takibe koyduğunu, davalıya borçlu olmadığı iddia edilmiş ise de, davacının kendi imzasına herhangi bir itirazı bulunmadığı TTK 790. Maddesi gereğince, davaya konu çekteki ciro silsilesi müteselsil ve birbirini takip ettiği, şeklen düzgün olduğu, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı,

kambiyo senetlerinde imzaların bağımsızlığı kuralı mevcut olup, herkesin kendi imzasından sorumlu olduğu, davacı cirantanın imzası nedeniyle çek bedelinden sorumlu olduğu, kaldı ki davalının, dava dışı ...ile imzalanan Faktoring Sözleşmesi’ne istinaden, 6361 sayılı Kanununu ve Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Yönetmeliği kapsamında, yükümlülüğünü yerine getirdiği, ciro silsilesi şeklen düzgün olan davaya konu çeki, fatura ile tevsik edilen alacağa karşılık olarak çek tevdi bordrosu ile temlik aldığı, yasaların kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirdiği,

her ne kadar bilirkişi raporunda fatura konusu malın tesliminin ispata muhtaç olduğu belirilmiş ise de davacının temlik alınan faturanın tarafı olmadığı, Faktoring müşterisinin ...l Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyasından alınan ifadesinde imzasını kabul ettiği, davacı yanca, davalının çekin iktisabında kötü niyetli olduğu, bile bile borçlunun zararına hareket ettiği iddiasının kanıtlanamadığı, (İstanbul BAM 16.HD., 05/03/2021 T.,...., İstanbul 44.HD.

22/09/2022 T., 2022/1109 E.-2022/1287 K.,03/03/2022 T.,....) anlaşıldığından davacının davasının reddine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır