İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/289 K.2025/97

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'in, ... Bankası .../... Şubesi'ne ait 32.000-TL tutarındaki ... seri numaralı çekin zilyedi iken müvekkilinin 25.10.2023 tarihinde cüzdanını kaybettiğini, cüzdanının içinde de çekin kaybolduğunu, çekin kaybolduğunun fark edilmesinden sonra müvekkili tarafından ...

Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunulduğunu ve muhatap bankaya gerekli talimatın verildiğini, ancak çeki eline geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesi halen söz konusu olduğundan .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas numarası ile çek iptali davası açıldığını, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas numaralı dosyaya ... A.Ş. tarafından gelen yazı cevabında çekin ...

A.Ş. tarafından tahsil amacıyla Bankalararası Takas Odası Merkezi aracılığı ile sorgulama yapılıp muhatap banka ... Bankası Tarafından tahsil edildiği tespit olunmakla; istirdat davası açma zorunluluklarının hasıl olduğunu, sözü edilen, ... Bankası .../...

Şubesi'ne ait 32.000-TL tutarındaki ... seri numaralı çekin, müvekkilinin zilyedinde iken rızası dışında elinden çıktığını, dava konusu çekin, davalı tarafından kötü niyetle iktisap edildiğini, işbu dava da davalı fakting şirketi ve yerleşim yeri de İstanbul olduğu için İstanbul Bankacılık İhtisas Asliye Ticaret Mahkemeleri görevli ve yetkili olduğundan, dava bu husus göz önüne alınarak ikame edildiğini belirterek davanın kabulü ile dava konusu edilen ... Bankası .../...

Şubesi'ne ait 32.000-TL tutarındaki ... seri numaralı çekin davalıdan istirdadına ve müvekkile iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ... A.Ş. ile dava dışı ... ... Tekstil İthalat ve İhracat Limited Şirketi arasında 15.08.2023 tarihli Genel Faktoring Sözleşmesi imzalandığını, Faktoring sözleşmesine istinaden müşteri dava dışı ... ...

Tekstil İthalat ve İhracat Limited Şirketi tarafından 17.10.2023 tarihli alacak bildirim formları ile tevsik edildiğini, alacakları müvekkili şirket tarafından temlik alındığını, alacağın temliki ile ... seri numaralı çekin müvekkili şirkete ciro edildiğini, yapılan faktoring işlemiyle ... seri numaralı çekin meşru ve yetkili hamili müvekkili şirket olduğunu, müvekkili şirkete yukarıda açıklandığı gibi Faktoring Kanununa uygun bir şekilde çeki temlik aldığını, davacı şirket ile faktoring sözleşmesindeki dava dışı şirketin ve çek üzerinden kaşesi, cirosu olan bütün şirketlerin ticari defterlerinin incelenmesi gerektiğini,

davacının çekin icra takibine konu edilemeyeceğine ve kötü niyetli olduklarına ilişkin iddialarının hukuki bir temelinin bulunmamakta olduğunu, davacı şirketin iddialarında haklı olsa dahi faktoring şirketi olan müvekkili şirketten talepte bulunmasının kanuna aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Eldeki dava, çek istirdatı davasıdır.

Bilirkişi tarafından düzenlenen 04/12/2024 tarihli bilirkişi raporuna göre; dava konusu; ... .../... Şubesine ait ... no.lu 31.03.2024 keşide tarihli 32.000,00 TL bedelli çekin dava dışı ... tarafından hamiline keşide edilmiş olduğunu, çekin arkasındaki ciro silsilesine göre. A... Hırd. Plas. Kim. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... ... Tekstil İth. Ve İhr. Ltd. Şti. cirosu ile davalı ... A.Ş. ne verilmiş olduğunu, davalı ... A.Ş. ile dava dışı ... Tekstil İth. Ve İhr. Ltd.

Şti. arasında akdedilmiş olan 15.08.2023 tarihli Faktoring Sözleşmesi kapsamında; davalı faktoring şirketine temlik edilen fatura borçlusunun dava dışı ... Kimya San. ve Tic. Ltd.

Şti. olduğu, fatura karşılığında davalı şirkete teslim edilen dava konusu 31.03.2024 tarihli 32.000,00 TL tutarlı çekin arka yüzünde fatura borçlusu şirket cirosu ile ... ... firmasına verildiği ve bu firma tarafından davalı faktöring şirketine teslim edildiğini, buna göre dava konusu çekin faktoring işlemine konu edildiğini, böylece faktoring sözleşmesi çerçevesinde dava konusu çekin düzgün ciro silsilesi ile davalı faktöring şirketine ulaştığının anlaşıldığını, davalı şirketin ticari defter ve kayıtlarında tespit edildiği üzere;

davalı şirketin, faktoring sözleşmesi kapsamında dava dışı ... ... firmasından temlik almış olduğu fatura karşılığında, davalı şirkete teslim edilen dava konusu 31.03.2024 tarihli 32.000,00 TL bedelli çekin 17.10.2023 tarihinde Portföye giriş kaydının yapılmış olduğunu, Faktoring sözleşmesi çerçevesinde;

dava konusu çeke ait faktöring işlemine istinaden, davalı faktöring şirketi tarafından dava dışı ... ... firması hesabına 17.10.2023 tarihinde 76.500,00 TL ödeme yapılmış olduğunu, dava konusu 31.03.2024 tarihli 32.000,00 TL bedelli çekin 02.04.2024 tarihinde davalı şirket tarafından tahsil edilmiş olduğunu, davalı şirket tarafından incelemeye sunulan belgelerden; factoring işlemine konu edilen, davalı şirket tarafından temlik alınan 17.10.2023 tarih ... no.lu 97.020.- TL tutarlı faturanın Merkezi Fatura Kaydı Sistemine işlenmiş olduğunu, faturanın durumu hakkında.

“GIB den Doğrulandı” ve “Refaktoring Yok” tespitleri ile fatura kontrolünün yapılmış olduğunun görüldüğünü, dava konusu 31.03.2024 tarihli 32.000,00 TL bedelli çekin; “... sistemi üzerinden otomatik onay ile faktöring müşterisinin ve ödeme aracı olarak alınan çek keşidecisinin mali durumu hakkında istihbarat çalışması tamamlanarak çekin teslim alınmış olduğu” davalı şirket tarafından beyan edilmiş olup, dava konusu çek hakkında KİOS sistemi üzerinden istihbarat çalışması yapılarak olumlu sonuç alınmış olduğunun görüldüğünü, davacının çek istirdadı talebi hususunda,

davalı factoring şirketinin kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket edip etmediğine ilişkin dosyadaki delillerin nihai takdirin Mahkemeye ait olduğunu belirtmiştir.

İstanbul Bam 14.Hukuk Dairesi 2021/1609 E., 2024/1603 K. Sayılı ilamında "Bu açıklamalar ışığında somut olayın değerlendirilmesinde; davacının çekte ciranta olarak yer almadığı, davacının hak sahibi olduğunu gösterir bir kaydın bulunmadığı, bu haliyle davacının yetkili hamil olduğunu ispatlayamadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca davalı ile dava dışı ... ... Tic. Ltd. Şti.a arasında düzenlenen 20.09.2017 tarihli faktoring sözleşmesi kapsamında dava konusu çekin dava dışı ... Tic.

Ltd. Şti. tarafından davalı faktoring şirketine ciro edildiği anlaşılmaktadır. Sözleşme ekinde dava dışı ... İnşaat Tic. Ltd.

Şti. ile yine dava dışı ... arasında ticari satıma konu edilen 19.09.2017 tarihli faturanın düzenlenmiş olduğu, buna göre davalının, dava konusu çeki faturasıyla birlikte ve faktoring mevzuatına uygun olarak iktisap ettiği, davacının zararına olarak ve çekin zayi edildiğini bilerek davacıya zarar vermek amacıyla hareket ettiğine dair somut bir olgunun ispat edilemediği kanaatine varılmıştır.

Bu nedenlerle, ilk derece mahkemesi tarafından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. " gerekçesi ile davalı faktoring şirketinin çeki faturasıyla birlikte faktoring mevzuatına uygun olarak iktisap etmesi ve davacıya zarar vermek amacıyla hareket ettiğinin ispat edilememesi nedeniyle davanın reddine ilişkin verilen karara yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.''

Öte yandan, 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre, "Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez." düzenlemesi bulunmaktadır.

Maddenin 3. Fıkrasında ise, "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." düzenlemesi bulunmaktadır,

04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 8/1 madesinde ise "Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının çekte ciranta olarak yer almadığı, davacının hak sahibi olduğunu gösterir bir kaydın bulunmadığı, bu haliyle davacının yetkili hamil olduğunu ispatlayamadığı, davalının dava konusu çekte hamil konumunda olduğu, ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı ve davalı faktoring şirketinin çeki sözleşme kapsamında faktoring mevzuatına uygun olarak fatura karşılığı iktisap ettiği, davacı tarafın davalı hamilin çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu kanıtlayamadığı gözetilerek davacının davalıdan çekin istirdatını isteyemeyeceği kanaatiyle davacının davasının reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır