İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/43 K.2024/294

Mahkememizde görülmekte olan asıl ve birleşen dosyalarda Alacak davalarının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

ASIL DAVA YÖNÜNDEN

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında "25 işçiyle Kurye Kargo İşleme Hizmeti" alımına ilişkin sözleşme imzalanmış ve bu işe ilişkin taahhüt kapsamında dava dışı ... firması tarafından ... ... ...

Şubesince düzenlenen 30/12/2013 tarih ... nolu 26.842,00-TL değerindeki teminat mektubunun müvekkili şirkete teslim edilmiş olduğunu, sonraki süreçte ... firması iflas ederek taahhüdünü sözleşme hükümlerine ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirmediği sebebiyle firma işçilerinin açmış oldukları işçilik alacakları davaları sebebiyle müvekkili şirket tarafından asıl işveren sıfatı ile ödemeler yapılmış olduğunu, bu sebeplerle ... ... - ...

Şubesi ile yazışmalara geçilerek ... PTT Başmüdürlüğü 01/10/2018 tarih ve ... sayılı yazıları ile ... ... ...

Şubesince düzenlenen 30/12/2013 tarih ... nolu 26.842,00-TL değerindeki teminat mektubunun nakde çevrilmesi ve müvekkili şirket hesabına yatırılması ilgili bankadan talep edilmiş olduğunu, bu nedenle, taraflarınca, anılan sözleşmeler kapsamında davalı banka tarafından düzenlenerek müvekkili şirkete teslim edilen yukarıda belirtilmiş olan teminat mektubunun nakde çevrilmesini teminen davalı bankaya talepte bulunulmuş olduğunu, talep esnasında, dava dilekçeleri eki delilleri de bankaya ibraz edilerek teminat mektubuna ilişkin riskin doğduğu hususu somutlaştırılmak suretiyle mektup bedelinin tamamının nakde çevrilmesi talep edilmiş olduğunu,

davalı bankanın dava konusu teminat mektubu ile garanti ettiği risk doğmuş olup, bu nedenle teminat mektubunun nakde çevrilmesi gerektiği açık olduğunu, ancak davalı banka tarafından talepleri reddedildiğinden işbu davanın açılması zorunluluğu doğduğunu, iş akitleri sona eren ayrım ve dağıtım işçileri tarafından işçilik alacaklarının ödenmesi talebiyle açılan davalar ve arabuluculuk görüşmeleri neticesinde işçilik alacaklarının yasa gereği ödenmiş olduğunu, her bir işçi için ayrı ayrı iş davaları, icra dosyaları ve arabuluculuk ile ödenmek zorunda kalınan meblağlar belirtilmiş olduğunu,

davalı bankanın müvekkili şirkete vermiş olduğu taahhüdünü yerine getirmemiş olduğunu, ... firmasının iflas etmesini, ... firmasının işçilerine müvekkili şirketçe iş akdinden kaynaklı olarak yapılmış olan ödemeleri dikkate almayarak bunun teminat konusu işle alakalı olmadığı iddia ederek girişimlerinin reddedildiğini, davalı bankanın yüklenmiş olduğu asli borcunu ifa etmekten kaçınmış lehtar ile muhatap arasındaki çekişmeyi sorgulamış olduğunu, halbuki davalı bankanın böyle bir sorgulama görevi ve yetkisi olmadığını,

Türk Hukukunda teminat mektupları garanti sözleşmesi kapmasında sayılmakta ve Borçlar Kanunun 128. maddesinde başkasının filini taahhüt olarak kabul edilmekte olduğunu, dolayısıyla davalı bankanın dava dışı ... firmasına teminat mektubu vermekle, mektup tutarı kadar rizikoyu üstelenmiş olduğunu, bu nedenlerle bankaya usulüne uygun olarak teminat mektuplarının nakde çevrilmesi talebiyle başvurulmasına rağmen davalı bankanın bu talebi reddetme hakkı bulunmadığını, yukarıda açıklanan nedenlerle; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile ... ... ...

Şubesince düzenlenen 30/12/2013 tarih ... nolu 26.842,00-TL değerindeki teminat mektubunun nakde çevrilmesi suretiyle; talep tarihi olan 01/10/2018 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı bankadan tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ile dava ettiği görüldü.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, teminat mektubunun 01/10/2018 tarihinde sebeplerinin somutlaştırılarak tazmininin talep edildiği ileri sürülmüş olup haksız davanın reddini talep ettiklerini, davaya konu teminat mektubunun “kargo kurye işleme hizmetleri” işi için verilmiş olup, davacının geniş yorumlaması ile iş akdinden kaynaklı alacakları teminat mektubu kapsamında talep etmesinin hukuka uygun olmadığını,

davacı tarafından dava dışı ... ile arasındaki sözleşme ve şartnamelerde işçilik alacakları ile ilgili maddelerin bulunduğu ileri sürülmüş olmakla ilgili sözleşmeler incelendiğinde sözleşme ve şartnamelerde işçilik alacakları ile ilgili herhangi bir hüküm bulunmadığı görüleceğini, müvekkili bankanın işçilik alacaklarını ödemeyi taahhüt etmesi hayatın olağan akışına aykırı olup davacı tarafından mektup konusu iş genişletilmeye çalışıldığından davacının haksız taleplerini kabul etmediklerini, kesinlikle davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla;

davacı tarafından dava dilekçesinde bir kısım dosya bilgileri verilmiş olup ilgili dosyaların davaya konu teminat mektubuna dair iş ile ilgili olup olmadığının tespiti gerektiğini, işbu dava ile aynı konuda olan ve müvekkili banka lehine sonuçlanan emsal nitelikli kararlar bulunmakta olduğunu, davacı tarafça talep edilen faizi kabul etmediklerini, davanın ... ...San. Ve Tic. Ltd. Şti’ye ve dolayısıyla....

İcra Ve İflas Müdürlüğü ... iflas sayılı dosya gereğince iflas masasına ihbarını talep ettiklerini, yukarıda açıklanan nedenlerle; zamanaşımı itirazları nedeniyle davanın esasa girilmeksizin reddini, davanın dava dışı ... ...San. Ve Tic. LTD. ŞTİ’ye ve dolayısıyla....

İcra ve İflas Müdürlüğü ... iflas sayılı dosya gereğince iflas masasına ihbar edilmesini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.

BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile ... Turz. Teks. İnş. ve Oto San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında 67 işçi ile posta dağıtım hizmeti alımına ilişkin sözleşmeler imzalanmış ve bu işlere ilişkin taahhüt kapsamında dava dışı ... firması tarafından ... .... ...

Şubesince düzenlenen 26/03/2014 tarih, ... nolu, 61.708-TL değerindeki teminat mektubunun müvekkili şirkete teslim edildiğini, sonraki süreçte ... firması iflas ederek taahhüdünü sözleşme hükümlerine ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirmediği sebebiyle firma işçilerinin açmış oldukları işçilik alacakları davalı sebebiyle müvekkili şirket tarafından asıl işveren sıfatı ile ödemeler yapıldığını, bu sebeplerle ... .... ... Şubesi ile yazışmalara geçilerek ...

Başmüdürlüğü 01/10/2018 tarih ve ... sayılı yazıları ile teminat mektubunun nakde çevrilmesi ve müvekkili şirket hesabına yatırılması ilgili bankadan talep edildiğini, bu nedenle taraflarınca anılan sözleşmeler kapsamında davalı banka tarafından düzenlenerek müvekkili şirkete teslim edilen teminat mektubunun nakde çevrilmesini teminen davalı bankaya talepte bulunulduğunu, talep esnasında dava dilekçesi eki delilleri de bankaya ibraz edilerek teminat mektubuna ilişkin riskin doğduğu hususu somutlaştırılmak suretiyle mektup bedelinin tamamının nakde çevrilmesinin talep edildiğini,

davalı bankanın dava konusu teminat mektubu ile garanti ettiği risk doğmuş olup, bu nedenle teminat mektubunun nakde çevrilmesi gerektiğinin açık olduğunu, ancak davalı banka tarafından talepleri reddedildiğinden işbu davanın açılması zorunluluğu doğduğunu, ... .... ...

Şubesince düzenlenen, 26/03/2014 tarih, ... nolu 61.708 TL değerindeki teminat mektubunun nakde çevrilmesi suretiyle, talep tarihi olan 01/10/2018 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı bankadan tahsiline, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile dava ettiği görüldü.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, teminat mektubunun 01/10/2018 tarihinde sebeplerinin somutlaştırılarak tazmininin talep edildiği ileri sürüldüğünden haksız davanın reddini talep ettiklerini, davaya konu teminat mektubu Posta Dağıtım Hizmetleri işi için verilmiş olup, davacının geniş yorumlaması ile iş akdinden kaynaklı alacakları teminat mektubu kapsamında talep etmesinin hukuka uygun olmadığını,

davacı tarafından dava dışı ... ile arasındaki sözleşme ve şartnamelerde işçilik alacakları ile ilgili maddelerin bulunduğu ileri sürülmüş olmakla ilgili sözleşmeler incelendiğinde sözleşme ve şartnamelerde işçilik alacakları ile ilgili herhangi bir hüküm bulunmadığının görüleceğini, müvekkili bankanın işçilik alacaklarını ödemeyi taahhüt etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olup davacı tarafından mektup konusu iş genişletilmeye çalışıldığından davacının haksız taleplerini kabul etmediklerini, kesinlikle davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla,

davacı tarafından dava dilekçesinde bir kısım dosya bilgileri verilmiş olup ilgili dosyaların davaya konu teminat mektubuna dair iş ile ilgili olup olmadığının tespiti gerektiğini, işbu dava ile aynı konuda olan ve müvekkili banka lehine sonuçlanan emsal nitelikli kararlar bulunduğunu, davacı tarafça talep edilen faizi kabul etmediklerini, davanın ... ...San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ve dolayısıyla .... İcra ve İflas Müdürlüğü ...

İflas sayılı dosya gereğince iflas masasına ihbarını talep ettiklerini, davanın reddine, yargılama giderlerinin ve vekillik ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.

DELİLLER VE GEREKÇE

Teminat Mektubu fotokopileri, sözleşmeler, yazışmalar ve dayanılan diğer deliller celp edilip incelenmiş, ve tüm deliller toplanmıştır.

Asıl ve birleşen dosya davacı, asıl ve birleşen dosya davalı banka tarafından düzenlenen, banka teminat mektuplarının paraya çevrilmesi istemi ile dava açmıştır.

Asıl ve birleşen dosya davacı muhatap ile dava dışı lehtar (edimi garanti edilen müflis .... Ve Tic. Ltd.Şti.) arasındaki hizmet alım sözleşmesi kapsamında, asıl dosyada dava konusu edilen ... A.Ş. ... Şubesince düzenlenen 30/12/2023 tarihli ve ... nolu, 26.842-TL. tutarlı, birleşen dosyada dava konusu edilen ... A.Ş. ... Şubesince düzenlenen 26/03/2024 tarihli ve ... nolu, 61.708-TL. tutarlı kesin teminat mektuplarının asıl ve birleşen dosya davalı (garanti veren banka) tarafından verildiği, asıl ve birleşen dosya davacı muhatabın mektubun tazmini istemi ile asıl ve birleşen dosya davalı bankaya başvurduğu, asıl ve birleşen dosya davalı bankanın tazmin talebinin, mektup konusu işten kaynaklanıp kaynaklanmadığının belli olmadığı gerekçesi ile reddettiği anlaşılmaktadır.

Teminat mektubu, borçlunun alacaklıya karşı üzerine aldığı bir edimi yerine getirmemesi halinde, belirli bir miktar parayı alacaklının ilk talebinde ona derhal ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğine dair banka tarafından verilen teminattır.

İlk talepte ödeme kayıtlı teminat mektuplarının ayırıcı özelliği, mektup metninde, lehtarın edimini garanti eden bankanın, teminat mektubunda belirtilen riskin meydana gelmesi, bir başka deyişle garanti kapsamında yer alan edimin hiç ya da tamamı ile yerine getirilmemesi sebebiyle muhatabın tazmin talebinin gerçekleşmesi halinde, protesto düzenlenmesine,

mahkeme kararına, herhangi bir ihtar ya da ihbara, lehtarın yazılı ya da sözlü onayına ihtiyaç duyulmaksızın, ayrıca talebin hukukiliği araştırılmaksızın, tazmin talebinin kabulünü engelleyen def'iler ileri sürülmeksizin, lehtar ile muhatap arasındaki hukuki ilişki münasebetiyle ortaya çıkan uyuşmazlık dikkate alınmaksızın, muhataba veya temsilcisine, teminat mektubunda açık bir süre belirtilmediği takdirde derhal ve gecikmeksizin,

teminat mektubu bedelini talep tarihi ile ödeme tarihi arasında geçen süre için işleyecek gecikme faizi ile birlikte nakden ve tamamen ödeyeceği şeklindeki taahhütlerine veya aynı anlama gelen benzer ifadelerine yer verilmesidir.

Somut olayda, asıl dosyada davalı banka tarafından, davacı idareye hitaben tanzim edilen 30/12/2023 tarihli teminat mektubunda, " … yüklenici ... ...San. Ve Tic. Ltd.Şti.nin; ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerini yerine getirmek üzere vermek zorunda olduğu kesin teminat mektubu tutarı 26.842-TL.’nı ...

A.Ş. garanti ettiğinden, yüklenici taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine göre kısmen veya tamamen yerine getirmediği taktirde, protesto çekmeye, hüküm ve adı geçenin geçenin iznini almaya gerek kalmaksızın ve ... ...San. Ve Tic.

Ltd.Şti. ile idareniz arasında ortaya çıkacak her hangi bir uyuşmazlık ve bunun akıbeti ve kanuni sonuçları dikkate alınmaksızın, yukarıda yazılı tutarı, ilk yazılı talebiniz üzerine derhal ve gecikmesizin idarenize nakden ve tamamen, talep tarihinden ödeme tarihine kadar geçen sürelere ait kanuni faizi ile birlikte ödeneceğini…. taahhüt ve beyan ederiz. Bu teminat mektubu süresizdir.";

Birleşen dosyada davalı banka tarafından davacı idareye hitaben tanzim edilen 26/03/2014 tarihli teminat mektubunda," … yüklenici ... ...San. Ve Tic. Ltd.Şti.nin; ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerini yerine getirmek üzere vermek zorunda olduğu kesin teminat mektubu tutarı 61.708-TL.’nı ...

A.Ş. garanti ettiğinden, yüklenici taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine göre kısman veya tamamen yerine getirmediği taktirde, protesto çekmeye, hüküm ve adı geçenin geçenin iznini almaya gerek kalmaksızın ve ... ...San. Ve Tic.

Ltd.Şti. ile idareniz arasında ortaya çıkacak her hangi bir uyuşmazlık ve bunun akıbeti ve kanuni sonuçları dikkate alınmaksızın, yukarıda yazılı tutarı, ilk yazılı talebiniz üzerine derhal ve gecikmesizin idarenize nakden ve tamamen, talep tarihinden ödeme tarihine kadar geçen sürelere ait kanuni faizi ile birlikte ödeneceğini…. taahhüt ve beyan ederiz.

Bu teminat mektubu süresizdir." ibarelerinin yer aldığı, iş bu teminat mektuplarının, Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatları ile garanti sözleşmesi olarak kabul edildiği, asıl ve birleşen dava konusu kesin teminat mektuplarının "ilk talepte ödeme kayıtlı teminat mektubu" vasfında olduğu ve teminat mektubunda yer alan "...yüklenici; taahhüdünü anılan Kanunlar ile ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine göre kısmen veya tamamen yerine getirmediği takdirde…" ibaresinin bir şart oluşturmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Tarafları ve konusu aynı olan .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin, 11/10/2019 T. 2019/...60 E.- 2019/... K. sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verildiği, ilgili kararın, ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi’nin 16/04/2021 T. 2020/457 E.-2021/729 K. sayılı, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen kararının Yargıtay 11.HD. , 18/01/2023 T., 2021/5773 E.- 2023/343 K. nolu ilamı ile onanmasına karar verildiği görüldü.

Mahkememizce toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, asıl ve birleşen dosya davacı ile asıl ve birleşen dosya davalı yüklenici ... ...San. Ve Tic. Ltd.Şti. arasında imzalanan sözleşmenin 11. Maddesi gereğince, asıl ve birleşen dosyada davacı idareye verilmek üzere asıl ve birleşen dosya davalı banka ...

Şubesi tarafından düzenlenen kesin teminat mektuplarının 01/10/2018 tarihinde, “...teminat mektubu ile garanti edilen riskin gerçekleştiği...” nedeniyle, asıl ve birleşen dosya davacı tarafından tazmini talebinde bulunulduğu, asıl ve birleşen dosya davalı banka tarafından, 17/10/2018 tarihinde “…tazmin yazınızda işçilik hak ve alacaklarının teminat mektubu konusu işlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı anlaşılmadığı gibi, belirttiğiniz işçilik hak ve alacakları mektup kapsamında değildir, tazmin talebiniz uygun bulunmamışır…” gerekçesi ile tazmin talebinin yerine getirilmediği anlaşılmış ise de,

ilk yazılı talepte ödeme kayıtlı teminat mektuplarının özelliğinin, garantör bankanın muhataba, tazmin talebi karşısında bu talebi derhal yerine getirmeyi ve yerine getirirken riskin gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda esasa dair bir inceleme yaparak ödeme yapmaktan kaçınamayacağı yükümlülüğünü getirmekte olup, banka teminat mektupları garanti akdi niteliğindedir (Yargıtay 19. HD. 26/06/2019 T. 2017/... E.-2019/...

K.) ve bunun doğal sonucu teminat mektubu veren banka asıl borcu yüklenmiş olur, banka teminat mektubu ilk talepte kaydını içermekte olup, muhatap bankadan ödeme talebinde bulunduğunda, banka sadece şekli manada bir inceleme yapabilecek olup, riskin gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda esasa dair inceleme yapamayacağı gibi, riskin gerçekleştiğinin ispatını da isteyemeyeceği (Tekinalp,Ünal,Banka Hukukunun Esasları,s.516),

teminat mektubu lehtarı ile muhatabı arasındaki sözleşmenin ifa edilip edilmediği ya da gerektiği şekilde ifa edilip edilmediği gibi sözleşmenin taraflarınca ileri sürülebilecek def'i ve itirazları ileri sürerek ödeme yapmaktan kaçınamayacağı kanaati oluştuğundan, asıl ve birleşen dosyada davacının davasının kabulü ile asıl dosyada 26.842-TL. teminat mektubu bedelinin, birleşen dosyada 61.708-TL. teminat mektubu bedelinin, 01/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte asıl ve birleşen dosyada davalıdan alınarak asıl ve birleşen dosyada davacıya verilmesine, karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır