İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/594 K.2025/548

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin 28/06/2024 tarihli makbuzunda ... Şirketi ile aralarındaki ticari ilişki gereği keşideci şirketten...keşide tarihli 400.000-TL bedelli ... çek numaralı ... Bankası A.Ş....Şubesine ait çeki teslim aldığını, işbu çekin yetkili hamili müvekkilinin uhdesinde iken müvekkilinin bilgisi dışında ve rızası hilafında 05/07/2024 tarihinde kaybolduğunu, buna ilişkin olarak müvekkili tarafından ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'na başvurulduğunu .... numaralı dosyası ile soruşturma başlatıldığını, aynı zamanda, müvekkili tarafından çekin vadesi gelmeden durum fark edildiğini herhangi bir mağduriyete sebep olunmaması adına söz konusu çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıkması sebebiyle ödeme yasağı talepli olarak ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ...

E. sayılı dosyası ile 08/07/2024 tarihinde hasımsız olarak kıymetli evrak iptali davası ikame edildiğini,06/08/2024 tarihinde ödeme yasağı kararı verildiğini ve bu kararın bankaya bildirildiğini, mahkememizin ... D.İş sayılı dosyasından verilen İhtiyati Haciz kararına istinaden ... 32. İcra Müdürlüğünün ...

E. sayılı dosyası ile Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yoluyla başlatılan icra takibine ilişkin ödeme emri 30/09/2024 tarihinde müvekkiline tebliğ edildiğini, müvekkili çeki iktisabından sonra bankaya ibraz etmek üzere kaşeleyip ciro etmiş ise de çeki ele geçiren 3. kişiler lehdar cirosunda tahrifat yaparak sahte kaşe ve sahte imza ile çeki piyasaya sürdüklerini, müvekkili şahıs firmasının "...." ünvanı ile kayıtlı olduğunu çekin arka yüzünde lehdar kısmında bulunan kaşenin "Terzi Makine" adına düzenlendiğini, kaşedeki adres de müvekkili şahıs firmasının adresi olmadığını,

kaşe üzerinde yer alan imzanın da müvekkiline ait olmadığını belirterek dava konusu çek ile ilgili olarak icra takibinde bulunulması ve davalı tarafından çek bedelinin tahsili durumunda müvekkilinin telafisi mümkün olmayan zararı söz konusu olacağından, bu zarara sebebiyet vermemek açısından davanın devamı süresince, teminatsız olarak aksi halde uygun görülecek teminat karşılığı ödeme yasağı kararı verilmesini, icra takibinin tedbiren durdurulmasını, keşideci tarafından icra dosyasına ödeme yapılması halinde tahsilatın davalıya ödenmemesi hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini ...

Bankası A.Ş.... Şubesi, Keşide yeri ..., keşidecisi ... Şirketi olan ... çek numaralı, 30/08/2024 keşide tarihli 400.000-TL bedelli çekin davalı taraftan istirdatına, müvekkilinin haklı hamil olduğunun tespitini ve çekin müvekkiline teslimine, çek tahsil olunmuş ise bedelinin davacı taraftan istirdadına, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin de davalı tarafa yükletilmesine dair karar

verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle. Davacı tarafından dava konusu çek ile ilgili olarak ödemeden men kararı alındığı belirtildiğini ancak Yargıtayın yerleşik içtihatlarında açıkça ortaya koyulduğu üzere ödemeden men kararı alınmış olması ihtiyati haciz kararı alınmasına ve icra takibi yapılmasına engel teşkil etmediğini, verilen ödemeden men kararı çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmediğini,.

Borçlunun dava dilekçesi ekinde ve delil listesinde İİK Madde 169 uyarınca bir belge bulunmadığını borçlunun itirazının yerinde olmadığını, karşı taraf icra takibine konu olan çeklerden dolayı bir borcu olmadığını dile getirdiğini, Müvekkili şirket ... A.Ş.

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında yetkili olarak faktoring hizmeti verdiğini, bu hizmet kapsamında müşterilerin faturalı alacaklarını ve bu alacaklarına istinaden verilen kıymetli evrakları hizmet bedeli karşılığında temlik ve teslim alarak bedel ödemesi yaptığını, davacı tarafından ikame edilen davada çeklerin iptalinin de talep edildiğini çek iptali davasının meşru hamilin açabileceği dava olduğunu,

dava tarafın açmış olduğu çek iptali davasında taraf sıfatı bulunmadığını ve talebin reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek davacı tarafın haksız ve mesnetsiz davanın öncelikle usulden reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Bilirkişi ...tarafından düzenlenen 24/07/2025 tarihli bilirkişi raporuna göre; "...incelemeye konu olan çek arkasındaki ... adına atılı şüpheli ciro imzasıyla kendisinin imza örnekleri arasındaki tam ve açık farklılıklar nedeniyle , ... adına atılı şüpheli ciro imzasıyla kendisinin imza örnekleri arasındaki tam ve açık farklılıklar nedeniyle , ...'nin eli ürünü olmadığı sonucuna varılmıştır. Çekin birinci ciro bölümünde ve tümünde herhangi bir tahrifat ya da değiştirme bulgusuna rastlanmamıştır..." sonuç ve mütalaa edildiği görüldü.

... 32.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı dosyası UYAP üzerinden incelendi; Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, ''...'' ödeme emri düzenlendiği, takip dayanağı kıymetli evrakın ...keşide tarihli, ... Seri Numaralı, 400.000,00 TL bedelli çek olduğu anlaşıldı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Huzurdaki dava, davaya konu çek üzerindeki lehdara atfen atılan imzanın sahte olduğu iddiasıyla TTK’nın 792. maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkindir.

TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

Davacı tarafça dava konusu edilen çekin rızası hilafında elinden çıktığı ve sahte ciro ile piyasaya sürüldüğü iddiasına ilişkin yapılan inceleme de, davacının çekin iptaline ilişkin ... 7.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında ödeme yasağı kararı verildiği,, ... 10.İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında mahkememiz davasına konu çeke ilişkin imzaya itirazda bulunulduğu, ... Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosu'nun ... CBS Sorusturma dosyası ile mahkememiz dosyasına konu çeke ilişkin suç duyurusunda bulunulduğu, şüphelisinin meçhul olduğu kaybolmuş veya hata sonucu bulunmuş eşya suçuna ilişkin takipsizlik kararı verildiği, çeke ilişkin ... 32.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı dosyasında icra takibi yapıldığı anlaşıldı.

Davacının imzaya ilişkin iddiasına dair mahkememiz dosyasında alınan bilirkişi raporu ile davaya konu çek üzerindeki imzanın davacı lehtara ait olmadığının tespit edildiği, imzaya ilişkin iddiaların yerinde olduğu, davalı tarafın faktoring şirketi olduğu.

6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez. Anılı Kanun'un 9/3 maddesinde.

"Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğer ki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmüne yer verilmiş olup Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 maddesi.

"Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir.

İstihbarat çalışmasının; a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,

c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur.’' şeklinde düzenlenmiş olup faktoring şirketlerinin gerekli istihbarat çalışmasını nasıl yapacağı ve çalışma

usulleri açıkça düzenlemiştir. İş bu belirtilen mevzuat hükümlerinde öngörüldüğü üzere, faktoring şirketleri ancak sahih ve fatura ile tevsik olunan mal veya hizmet satışına dayalı alacakları devralabilecekleri, faktoring işlemi bakımından mal veya hizmet satışının sadece fatura ile tevsik olunması yeterli olmayıp faktoring şirketince faturaya konu mal veya hizmet satışının doğru nitelikte olup olmadığı,

işlem taraflarının ve faturanın güvenilirliği, ilgililerin mali durumları konularında araştırma ve istihbarat çalışması yapılması gerektiği, ayrıca temlik alınan alacağı temsil eden kambiyo senedinin fatura tutarı ile uyumlu olup olmadığına bakılarak açık uyumsuzluk halinde işlem yapılmaktan kaçınılması, senedi düzenleyen ve sair ilgililer açısından da borcun varlığı bakımından teyit işlemleri yapıldıktan sonra ve ancak tüm bu araştırma ve soruşturma sonucunda olumlu bir sonuca varılması halinde faktoring işlemi yapılmasının öngörüldüğü,

bu şekilde belirtilen usul-esaslar çerçevesinde bir inceleme-araştırma yapılmaksızın faktoring işlemi yapılması halinde, mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle oluşan sonuçlar bakımından ağır kusurlu kabul edilmeleri gerekeceği, kaldı ki, kambiyo senedin faktoring sözleşmesinin teminatı olarak verildiği hususları da gözetilmekle usulüne uygun şekilde gerekli istihbaratlar yapılara çekin kazanımının sağlanıldığının açık olmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne, ...

32.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibine konu ... Bankası A.Ş,...Şb'si, ... seri numaralı 30/08/2024 keşide tarihli, 400.000,00 TL bedelli, keşidecisi ...Şirketi olan çekin davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.