İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/317 K.2024/873

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/317 Esas

KARAR NO: 2024/873

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ: 22/04/2022

KARAR TARİHİ: 26/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 15.09.2019 tarihinde sürücü ---------- sevk ve idaresindeki ---------- plakalı --------- firmasına ait yolcu otobüsü ile --------- ili istikametinden ---------- ili istikametine seyri sırasında Km.

16+245’e geldiğinde direksiyon hakimiyetini kaybederek gidişe göre yolun sağından yoldan çıkıp 85 metre ilerledikten sonra şarampolde sağa yan yatıp devrilmesi neticesinde tek taraflı, ölümlü, yaralanmalı trafik kazası meydana geldiği, bu kazanın sonucunda ---------- plakalı araçta yolcu olarak bulunan müvekkili ...’in yaralandığı, belinde 4 adet kırık meydana geldiği, söz konusu kaza sebebiyle müvekkilde sair yaralanmalar da mevcut olduğu, ---------- Üniversitesi Hastanesi ve --------- Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tedavi gördüğü,

müvekkilin söz konusu kaza nedeniyle maddi tazminatın tahsili talebi ile açmış olduğu ---------- E. Sayılı dosyası kapsamında --------- sayılı Adli Tıp Mütalaası tanzim edildiği, rapora göre; ...'in tüm vücut engellilik oranının %19 olduğu, iyileşme (iş göremezlik) süresinin olay tarihinden itibaren 1,5 aya kadar uzayabileceği mütalaa olunduğu, kazanın oluşumunda ----------- sevk ve idaresindeki ------------ plakalı araçta yolcu olarak bulunan müvekkili ...’in herhangi bir kusurunun bulunmadığı,

--------- plakalı aracın, ----------Ş.'ye ait ------------ numaralı Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası ile sigortalı olup, bu poliçede Kişi Başına Sakatlanma/Ölüm hali 175.000,00-TL tutar ile teminat altına alındığı, davalı/borçlu ...nin, ----------- numaralı poliçede bulunan koltuk ferdi kaza teminatı gereği müvekkilinin ...' in yaralanması nedeniyle 175.000,00-TL teminatın %19 maluliyet oranına tekabül eden 33.250,00-TL'si ile sorumlu olup ---------- İcra Dairesinin ---------- E. sayılı dosyasına yapılmış olan itirazın iptali ile,

takibin asıl alacak ve tüm ferileri yönünden devamına karar verilmesi gerektiği, izah edilen nedenlerle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, ----------- İcra Dairesi'nin--------- E. Sayılı takip dosyasına davalı/borçlu tarafından borcun tamamına, işlemiş faize, faiz oranına ve tüm ferilerine yapılmış olan haksız itirazın iptali ile itirazla duran takibin asıl alacak ve tüm ferileri yönünden devamına, davalı/borçlu itirazında haksız olması sebebiyle, alacak da likit olduğundan, borçlu aleyhine %100 icra inkâr tazminatına hükmedilmesine,

yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesi” arz ve talep edilmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Dava konusu talebin zamanaşımına uğradığı, Yargıtay kararları gereği haksız davanın reddi gerektiği, kaza tarihi 15.09.2019 olup söz konusu poliçeden kaynaklanan alacaklarda 2 yıllık zamanaşımı sebebiyle haksız davanın reddi gerektiği, kabul anlamına gelmemekle birlikte başvuru şartı yerine gelmediği, söz konusu taleplerin, davacının koltuk poliçesi kapsamında bedeni zarara uğramasından kaynaklı %19 Erişkinler İçin Eng. Değ. Hk.

Yö. göre hesaplanarak ödeme emri gönderilmiş olup, kendilerince itiraz edilmesinin haklı olduğu, şöyle ki; söz konusu poliçe özel olup maluliyet belirlemesi karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası genel şartları göre yapılması gerekmekte ve davacının taleplerinin reddi gerektiği, müvekkil şirkete başvuru şartı gerçekleşmemiş olup müvekkil şirket tarafından evrak istenmiş ancak davacı tarafça ısrarla sunulmadığı, müvekkil şirketin sorumluluğunun, teminat limiti ve ilgili genel şartlardaki maluliyet oranı ile sınırlı olduğu, müvekkil şirketin temerrüde düşmediği,

izah edilen sebeplerle ve sair hususlar hakkındaki beyan hakları saklı kalmak kaydıyla, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davacıya tahmiline karar verilmesi” arz ve talep edilmiştir.Mahkememizce alınan 08/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda bilirkişi.

Davacının Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Poliçesi kapsamında maluliyetinin maluliyet cetvelinden hangisi kapsamında kaldığının belirlenmesi yönünden;Davacı ...'in travma sonucu 4 lomber vertebrasında transver proses kırığı mevcut olup, bu araz, Daimi Maluliyet Cetvelinde bulunmamaktadır.

Maluliyet Cetvelindeki maluluiyetlerin herhangi birinin kapsamında olmaması halinde tedavi edilen organın işlev ve önem derecelerine göre cetvelde yazılı oranlar nazara alınarak kıyasen belirlenmesi yönünden. Davacı ...'in travma sonucu 4 lomber vertebrasındaki transver proses kırıklarının kaynamış olsa bile ağrı ve postür bozukluklarına neden olabileceği beklenen ihtimallerdir.

Bu kırıklar kıyaasen, maluliyet cetvelindeki "Amudi fikarinin bariz inhına ile müterafik hareketsizliği " (bel kemiğinin belirgin bir eğilme nedeniyle hareketsizliği) bulgusu kapsamında değerlendirilebilir. Engellilik oranı olan %19'un bu madde kapsamında maluliyet yüzdesi olarak tespiti makuldür. Yönündeki görüş ve kanaatlerini rapor olarak mahkememize sunmuştur. Mahkememizce alınan 28/12/2023 tarihli bilirkişi raporunda bilirkişi.

Ölümlü/Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağında, ----------- plakalı aracın sürücüsü ---------, 2918 S.K.TK’ nın 56/1-A (şerit izleme ve değiştirme kurallarına uymamak) maddesini ihlal ettiği, kanaati belirtilmiş olup, belirtilen kanaate uyulmuştur. Sürücü ---------- 15.09.2019 tarihinde saat:6.30 da takoğraf raporuna göre hız ihlali yaptığı tespit edilmiş olup, 51/2-A maddesinden cezai işlem uygulandığı belirtilmiştir.---------- plakalı aracın sürücüsü ----------.

Karayolları Trafik Kanununun 47. maddesinin d) fıkrası ile 52. maddesinin b) fıkrasını ihlal ederek.

Karayolunda araç ile seyir halindeyken, Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere uymak, ani gelişebilecek trafik olgusu içindeki olaylara karşı dikkatli ve tedbirli olmak, aracın hızını, kullandığı aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak zorunda olduğu halde.

Dosyada mevcut Ölümlü/Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağına göre; sevk ve idaresindeki --------- plakalı ---------- firmasına ait yolcu otobüsü ile 15.09.2019 günü saat:06.45 sıralarında, ---------- İli, ---------- İlçesinde, ---------- Karayolunu takiben --------- İli istikametinden ----------- istikametine seyir halindeyken yolun 16+245 Km.sine geldiği esnada direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu gidişe göre yolun sağından yoldan çıkıp 85 m. ilerledikten sonra şarampolde sağa yan yatıp devrilmesi sonucu dava konusu Trafik kazasının meydana, bu şekilde aracının hızını o andaki trafik ve yol durumuna uydurmadığı,

mahal şartlarını da dikkate alarak hızını tedbir alabilecek düzeye düşürüp kontrollü şekilde seyrine özen göstermediği, yolda seyrini dikkatsiz ve tedbirsiz sürdürmesi sonucu, dikkat ve özen sorumluluklarına uymamak suretiyle, direksiyon hakimiyetini kaybederek gidişe göre yolun sağından yoldan çıkmak suretiyle kazaya sebebiyet verdiği anlaşıldığından, meydana gelen trafik kazasında %100 (YÜZDE YÜZ) ORANINDA KUSURLU OLDUĞU değerlendirilmiştir.

Davacı yolcu ...’in ve diğer yolcuların;

Trafik kazasının meydana gelmesinde, Trafik kuralı olarak uymak zorunda iken ihlal ettiği Karayolları Trafik Kanununun ilgili maddeleri bulunmadığından; meydana gelen trafik kazasında KUSURLARININ OLMADIĞI değerlendirilmiştir. ------------ plakalı araçta yolcu olarak bulunan Davacı yolcu ...’in ve diğer yolcuların emniyet kemeri takma zorunluluğu açısından irdeleme ve sonuç.

Karayolları Trafik Kanununun 78. maddesine göre; belirli sürücülerin ve yolcuların, araçların sürülmesi sırasında koruyucu tertibat kullanmaları zorunludur.

Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 150.maddesinin b) fıkrasına göre; (…), M2 ve M3 sınıfı minibüs ve otobüslerin bütün koltuklarında bu Yönetmeliğin eki (1) sayılı cetvelde yer alan "Emniyet Kemeri"nin, ayrıca taksilerde en az 1 adet, şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan ve bu madde kapsamında emniyet kemeri bulundurulması ve kullanılması zorunlu olan araçlarda ise toplam koltuk sayısının en az 1/10’u kadar sayıda bu Yönetmeliğin eki (1) sayılı cetvelde yer alan “Çocuk Bağlama Sistemi Sisteminin” bulundurulması ve kullanılması zorunludur.

Sürücü ve yolcuların, sayılan araçlar ile seyir halindeyken, kendi güvenlikleri açısından, emniyet kemeri takma zorunluluk ve yükümlülükleri bulunmaktadır. Türk Borçlar Kanunu’nun Haksız Fiillerden Doğan Borç İlişkileri başlıklı bölümündeki, “MADDE 51- Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. Tazminatın irat biçiminde ödenmesine hükmedilirse, borçlu güvence göstermekle yükümlüdür.

MADDE 52- Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Zarara hafif kusuruyla sebep olan tazminat yükümlüsü, tazminatı ödediğinde yoksulluğa düşecek olur ve hakkaniyet de gerektirirse hâkim, tazminatı indirebilir.” şeklinde hüküm yer almaktadır.

TBK 52.maddesi uygulaması yönünden, dosya kapsamına bakıldığında; ---------- plakalı araçta yolcu olarak bulunan Davacı yolcu ...’in ve diğer yolcuların, emniyet kemeri takma zorunluluğu açısından, dosyada “TESPİT EDİLEMEDİĞİNİN BELİRTİLDİĞİ yönündeki görüş ve kanaatlerini rapor olarak mahkememize sunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Eldeki dava, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasına dayalı bedensel zarara ilişkin tazminat davasıdır.---------İcra Müdürlüğü'nün --------- Esas sayılı icra dosyası işbu dosya arasına alınmıştır.İcra takibine yapılan itirazın iptali 2004 sy. İİK md. 67'de düzenlenmiştir.

Buna göre; "(1)Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.(2) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;

diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.(3) İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.İşbu davanın yasal bir yıllık süresinde açıldığı anlaşılmakla esastan incelemeye geçilmiştir.

Davada aktif ve pasif taraf husumetinin sağlandığı anlaşılmış olup taraflar arasında bu hususta çekişme yoktur.7155 sayılı Kanun’un 20. Maddesi ile eklenen 5/A maddesi uyarınca arabuluculuk başvurusunda bulunulmuştur.

Arabuluculuk son tutanağında icra dosya borcunun ödenmesi hususunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin arabuluculuk son tutanağı dosya arasına alınmıştır.15.09.2019 tarihinde davalı tarafından sigortalanan ---------- plakalı otobüsün geçirdiği tek taraflı trafik kazasında otobüste yolcu konumunda bulunan davacı yaralanmıştır.Olay tarihinde geçerli olan Karayolları Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası poliçesi dosya arasına alınmıştır.

Otobüs işletmecilerinin yaptırmak zorunda oldukları üç sigorta türünden ikisi, Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası ile Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası, birer “sorumluluk sigortası” türü olup, bununla sigortacı, sigorta ettiren (araç sahibi-işleten) yararına onun hukuki sorumluluğunu belli bir miktarla sınırlı olarak üzerine almaktadır.

Sorumluluk sigortaları bir başka yönden “zarar sigortası” türü olup, üçüncü kişiler bir zarara uğradıklarında sigortacının ödeyeceği tazminat, sigorta poliçesinde yazılı olan tutarın tamamı değil, ölümlerde destekten yoksun kalanların hesaplanacak olan maddi zararlarının; bedensel zararlarda sakatlık oranlarına, işgöremezlik sürelerine ve kazanç kayıplarına göre hesaplanacak maddi zararların kusura karşılık olan tutarlarıdır.

Başka bir deyişle, mali sorumluluk sigortalarında, zarar gören kişilerin malvarlıklarındaki eksilme giderilmeye çalışılmaktadır.

Bunlara kısaca “mal sigortaları “da denilmektedir.Buna karşılık Zorunlu Koltuk Sigortası, sigorta ettiren (otobüs işletenleri) yararına ve onun hukuki sorumluluğunu üstlenen bir sorumluluk ve zarar sigortası değil, ferdi kaza sigortaları arasında yer alan bir “can sigortası” türü olup, sigorta bedeli, hesaplanacak zarar tutarına göre değil, sigorta poliçesinde belirtilen miktar üzerinden ödenmektedir. Çünkü, kaza (can) sigortası, bir tutar (meblâğ) sigortasıdır.

Tutar (meblâğ) sigortasında, kişilerin kazaya uğramaları durumunda, somut zarar ne olursa olsun, sigorta poliçesinde yer alan tutar, kazaya uğrayan kişiye veya yakınlarına eksiksiz ödenir. Başka bir deyişle, sigortacının ödeyeceği tutar, sigorta poliçesinde yazılı “sigorta bedeli”dir. Şöyle de diyebiliriz: Tutar (meblâğ) sigortasında amaç, belirli bir zararın (tazmini) giderilmesi değil, önceden poliçede belirlenmiş bir paranın ödenmesidir.

Ancak, aşağıdaki bölümlerde açıklayacağımız üzere, ölümlerde poliçedeki tutarın tamamı haksahiplerine ödenir ise de, bedensel zararlarda sakatlık oranı ve zararın derecesine göre ödeme yapılır.Somut olayda yolculuğun başlangıcından bitimine kadar yalnız yolculuk ve hareket sırasında değil, mola ve duraklamalar dahil, otobüs dışında da uğranılan her türlü zararlar sigorta güvencesi kapsamında olduğundan meydana gelen kazanın poliçe kapsamında olduğu hususunda mahkememizce bir tereddüt bulunmamaktadır.Mahkememizce Karayolları Zorunlu Koltuk Ferdi Sigortası Genel Şartları A.3.2.

Maddesinde yer alan tabloya karşılık gelen arızası olup olmadığı, var ise hangi arızası olduğu hususlarının tespiti için dosya ATK'ya tevdii edilmiş, 26.04.2024 tarihli ---------- Kurulu tarafından düzenlenen rapor ile davacının belirtilen tabloya uygun yaralanmasının bulunmadığı, maluliyet oranının ise %19 oranında olduğu belirtilmiştir.

Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları B.1.1. maddesi 1 inci fıkrasında: “İşbu poliçe ile temin edilen bir kaza, sigortalının derhal veya kaza tarihinden itibaren iki sene zarfında daimi surette maluliyetine sebebiyet verdiği takdirde tıbbi tedavinin sona ermesini ve daimi maluliyetin kat'i surette tesbitini müteakip, daimi maluliyet sigorta bedeli aşağıda münderiç nisbetler dahilinde kendisine ödenir." denildikten sonra, Genel Şartların A.3.2 maddesinde (37) satırdan oluşan bir tabloya yer verilmiş, daha sonrasında yer alan fıkrada ise.

"Yukarıdaki cetvelde zikredilmemiş bulunan maluliyetlerin nisbeti, daha az vahim olsalar bile, bunların ehemmiyet derecelerine göre ve cetvelde yazılı nisbetlere kıyasen tayin olunur." denilmiştir. Davacının maluliyetinin; poliçe genel şartlarında ve klozlarında düzenlenmiş olan maluliyet cetvelinden hangisi kapsamında kaldığı belirlenmelidir.

Şayet maluliyeti cetvelde belirtilen maluliyetlerden herhangi biri kapsamında değilse bunun organın işlev ve önem derecelerine göre cetvelde yazılı oranlara göre kıyasen belirlenmesi gerekmektedir.

ATK tarafından tespit edilen sakatlık oranının Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartların A.3.2 maddesinde yer alan cetvellerden hangisinin kapsamında kaldığının maluliyetin önem derecesi dikkate alınarak cetvelde yazılı oranlara göre kıyasen belirlenmesi gerekmektedir. Mahkememizce kısayen belirlenmenin yapılması amacıyla dosya alanında uzman ----------- tevdii edilmiş ve 07.02.2023 tarihli rapor dosya arasına alınmıştır.

Mezkur raporun denetime ve hükme esas almaya elverişli olduğu anlaşıldığından rapordaki saptamalara itibar edilerek davacının yaralanmasının Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartların A.3.2 maddesinde yer alan cetvellerden "bel kemiğinin belirgin bir eğilme nedeniyle hareketsizliği" kapsamında olduğu, karşılığının ise teminat limitinin %30'u olduğu, kaza tarihi itibariyle teminat limitinin 175.000,00 TL olduğu ve %30'unun 52.500,00 TL olduğu, davacı tarafça ise 33.250,00 TL talep edildiği,

taleple bağlılık ve icra takibi ile sıkı sıkıya bağlılık kuralı gereğince 33.250,00 TL üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir.Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası bir meblağ sigortası olduğundan alacak likittir. Bu sebeple davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.