İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/228 K.2025/40

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/228 Esas

KARAR NO: 2025/40

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ: 25/03/2024

KARAR TARİHİ: 28/01/2025

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

26/02/2024 tarihinde ---------- tarafından yapılan karşıt inceleme sırasında şirkete ait e-defter ve beratları istenmiş olup şirket muhasebe yetkilisi e-defter ve beratları kontrol ettiğinde e-defter berat ve dosyalarının bozuk hiç açılmadığını tespit ettiğini, şirket muhasebe yetkilisi tarafından, 04-05-06-07-08-09/2023 dönemlerine ait e- deftere ilişkin belgeler oluşturulmuş bir klasöre tutulup yedeklenmiş fakat e-defter ve beratları daha sonrasında bilsayar diskinde oluşan arızadan dolayı dosyalar bozulmuş kaydedilen diskin okunamadığını,

durum 26/02/2024 ---------- Veri Kurtarma Merkezine iletilmiş ve ilgili merkez tarafından yazılan Teknik Raporda da ‘’kurumumuza getirilen şirket cihazına bağlı olan ---------- seri numaralı ----------- marka sabit sürücüde işlem yapılmış olup veriler okuyucu kafa arızasından ve yüzeyinde mikro çizikler olduğundan kurtarılamamıştır’’ bilgisi yer aldığını, bu durum sebebiyle şirket'e ait 04-05-06-07-08-09/2023 aylarına ait e- defter ve berat dosyalarının zayi olduğu kanısının güçlendiği,

dolayısıyla ilgili bilgi ve belgelere ulaşmanın mümkün olmadığından bahisle zayi olduğu öğrenildiğini, şirket muhasebe yetkilisi, derhal kullanmış olduğu paket program ---------Ş. 'ye ulaşmış ve kendisine e-defter ve beratlarını yeniden oluşturması gerektiğini belirttiğini, yazılım şirketi bu konuyla ilgili Gelir idaresi Başkanlığıyla iletişime geçip oluşturulan beratların sistemden silinmesi sonra tekrardan e-defter oluşturulması gerektiğini belirttiğini,

bunun üzerine Şirket yetkilisi derhal Gelir İdaresi Başkanlığı ile iletişime geçip müvekkile ait e-defter ve berat dosyalarına ulaşmanın mümkün olmadığı ve belgelerin zayi olduğundan bahisle ilgili belgelerin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talep ettiklerini beyan etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, TTK 82/7 m. uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgelerin zayi olduğuna dair belge verilmesi istemine ilişkindir.TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için, tacire zayi belgesi verilebilmesi, tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyaanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.TTK'nın 64/3. maddesinin son cümlesi "Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları ----------- ile ------------ müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir." şeklindedir.

19 Ekim 2019 tarih ve --------- sayılı --------- yayınlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesi ile, elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir.Tebliğin 7.1. maddesinde "e-Defter tutanlar,

Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde,

söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir." düzenlemesi yapılmıştır.Tebliğ hükmü ile e-defter veya beratların ne şekilde zayi olduğunun kabul edileceği açıklanmıştır.

Buna göre e-defter veya beratlara ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi zayi olduğunun kabulü için yeterli olmayacak, aynı zamanda söz konusu e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örnekler de temin edilememiş olacaktır.Davacının e defter kullanımına geçtikten sonra,

tebliğin 4.4.1 maddesi uyarınca elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanmasının zorunlu olduğu, mahkememizce Gelir İdaresi Başkanlığı'na müzekkere yazılmış, davacının 01/01/2021 tarihinden itibaren e-defter mükellefi olduğu ve belirtilen dönemlere ait sistemlerinde ikincil bir kopyanın bulunmadığının belirtildiği,

08.10.2024 tarihli celsede davacı vekiline verilen kesin süre içerisinde beyanda bulunmadığı, davacının zayi belgesi talep ettiği defterlerin ikincil kopyalarını saklamak için gerekli tedbirleri almadığı, bu nedenle davacı bilgisayarındaki diskin donanımsal arızasından ötürü eldeki kayıtların da geri döndürülemez biçimde zayi olduğu anlaşılmış olup, davacının gerekli tüm dikkat ve özeni göstermiş, gerekli tüm tedbirleri almış olmasına rağmen iradesi dışında ziyaa olgusunun gerçekleştiğini ispat edemediği anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.