İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/29 K.2024/303

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR

ESAS NO

2022/29 Esas

KARAR NO: 2024/303

DAVA

Alacak (Fikir Ve Sanat Eseri İle İlgili Sözleşmeden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 04/02/2022

KARAR TARİHİ: 05/12/2024

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkili ile davalı ---- yayınlanacak olan ------ programının yönetmenlik ve kurgu- montaj işlemlerinin yapılması konusunda Davalı yapımcı ile sözlü olarak anlaşıldığını, buna istinaden Müvekkil mezkur televizyon programının, 67 bölümünün ve tanıtım filmlerinin ------- genel yönetmenliği ile kurgu- montaj yönetmenliğini yaptığını, bölümler ve tanıtım filmleri, davalı yapımcının hem -------- kanalında hem de --------- yayınlandığını, eserin meydana getirilmesinde Müvekkilinin, hem genel yönetmen hem de kurgu- montaj yönetmeni olarak görev yaptığını,

keza bölümlerin ve tanıtım filmlerinin teslimine ilişkin olarak hem ----------- kanalı çalışanları hem de davalı ile birçok yazışma yapıldığını, müvekkilinin teslim ettiği bölüm ve tanıtım filmleri uygun bulunmuş olup ilgili mecralarda yayınlandığını, ayrıca yayını yapılan mezkur televizyon programı 5846 sayılı Kanun uyarınca da eser mahiyetinde olduğunu, Müvekkilinin davalı yapımcıdan yönetmenlik ve kurgu- montaj ücretlerini talep etmesine mukabil Davalı tarafça çeşitli bahaneler gösterilerek,

herhangi bir ödeme yapılmadığını, Her bölümü yaklaşık 1 saat süren (montaj ve kurgu sonrasında) ve bu bölümlere ilişkin oluşturulan 1 dakikalık tanıtım filmlerinin; genel ve kurgu- montaj yönetmenliği işleri karşılığında Müvekkilin toplam ücretinin tespit edilerek, Davalıdan tahsilini talep ettiklerini, Müvekkilinin aradaki anlaşma uyarınca;

eser kapsamındaki televizyon programı için yaptığı görevler karşılığında Davalıdan ücret talep edebileceğini, davalı ile dava açılmadan önce çeşitli müzakerelerde bulunulmuş olup, bu görüşmeler sırasında kendisi Müvekkile borcu olduğunu kabul ettiğini, dava açmadan önce ödeme yapılması halinde Davalı, 50.000 TL ödeme yapmayı kabul ettiğini, buna ilişkin ----- yazışmalarını ve hazırlanan Protokolü sunduklarını,Müvekkilin alacağı ücret konusunda;

bölüm başı genel yönetmenlik için 3.500 TL (bölüm için 3.000 TL- teaser için 500 TL), kurgu- montaj yönetmenliği için ise 2.800 TL (bölüm için 2.500 TL- teaser için 300 TL) olacağı hususunda sözlü olarak anlaşıldığını,ücretlerin belirlenmesinde müvekkilinin meslekteki tecrübesi, konumu, daha önce yaptığı işler, günün ekonomik koşullarının etkili olduğunu, müvekkilin ücretlerinin tarafımızca belirtilen miktar tutarında olduğu konusunda araştırma yapılması gerekmektedir.

Bu anlamda genel yönetmenlik ve kurgu- montaj yönetmenliği ücretlerinin tespiti için belirttiğimiz meslek odası ve/ veya sendikalara ve sayın mahkemenin re'sen talepte bulunacağı diğer meslek kuruluşlarına müzekkere yazılmasını talep ederiz. Sonuç olarak bölüm başı ücret tespiti yapıldıktan sonra Müvekkilin görev yaptığı 67 bölüm ve tanıtım filmi üzerinden hesap yapılarak, Davalıdan tahsili ile Müvekkile ödenmesi gerektiğini.

Bu nedenlerle; fazla ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla alacağının şimdilik. Bölüm ve tanıtım filmleri ----------- 25.000 TL genel yönetmenlik ücretinin dava tarihinden itibaren en yüksek banka mevduat faizi ile Davalıdan tahsiline, Bölüm ve tanıtım filmleri (teaser) için 25.000 TL kurgu- montaj yönetmenlik ücretinin dava tarihinden itibaren en yüksek banka mevduat faizi ile Davalıdan tahsiline, karar verilmesi talep edilmiştir.

ISLAH

21/10/2024 tarihli ıslah dilekçesinde ise 234.500,00TL Genel yönetmenlik ücret alacağının 25.000,00TL'lik kısmına dava tarihinden (04.02.2022) itibaren, kalan 209.500,00TL için ıslah tarihinden itibaren en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 174.890,00TL Kurgu-montaj yönetmenlik ücret alacağının 25.000,00TL'lik kısmına dava tarihinden (04.02.2022) itibaren, kalan 149.890,00TL için ıslah tarihinden itibaren en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Davacının dava dilekçesinde ileri sürmüş olduğu tüm iddialara ve taleplerine itiraz ettiklerini, hak düşürücü süre ve zaman aşımı defiini ileri sürdüklerini, davacının eser sahibi olmadığını, dava konusu edilen tüm talepler 5846 sayılı kanundan kaynaklanmadığını, davacının taleplerinin içeriğini göz önünde bulundurulduğunda ----- vermiş olduğu ve -------- kararı onanan dosya da davacının talepleri ile aynı yönde bulunan bir dosyanın görevli mahkemesinin Asliye Hukuk Mahkemesi'nin olduğuna hükmedildiğini, somut olayda, davacı tarafça,

müvekkilinin yüklenici yönetmen ve teknik ekip ve malzeme tedarikçisi olarak kamu spot filminin yaparak bir eser meydana geldiğini, bu nedenlerle müvekkilinin eser sözleşmesi uyarınca yükümlülüğünü yerine getirmesine rağmen davalılar tarafından ödenmeyen eser bedelinin öncelikle tespit edilmesini ve tespit sonrası belirlenen bedelden davalı tarafından müvekkiline avans olarak ödenen -------- düşülerek kalan tutarın davalılar tarafından müştereken ve müteselsilen tahsili istemi ile davası açıldığını, uyuşmazlığın TBK hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerektiğini,

davacının programın ve montajın yönetmenliğini yaptığını iddia ettiği ------- programının yönetmeni ve yapımcısının müvekkili olduğunu, söz konusu programın---- bir çok yerinde gerek yöresel gerekse ulusal olarak kültür ve turizm tanıtımları içeren bir program olup, --------- bir çok yerine gidilerek meydana getirilmiş olduğunu, müvekkili ile davacı arasında yazılı olarak bir sözleşme bulunduğunu, davacının dava dilekçesinde yapımı genel yönetmenliğini ve montaj yönetmenliğini yaptığını iddia etmekte ise davacının bu iddiasına itiraz ettiklerini, iddianın tamamen gerçek dışı olduğunu,

davacı yapımını müvekkilinin yaptığı eserin hiçbir aşamasında genel ve montaj yönetmenliğini yapmadığını, davacının dava dosyasına sunduğu tüm------------- yazışmalarına itiraz ettiklerini, davacının müvekkilinden eserden kaynaklanan mali hak talep etmesi için eser sahibi olması gerektiğini, davacının eser sahibi olmadığını, eser üzerinden mali hakların tüm tasarruf hakkının müvekkiline ait olduğunu, eserin meydana getirilmesi, oluşturulması,

yayımı ve yayınlanması aşamasında davacının hiçbir katkısı bulunmadığını, müvekkili ile dava dışı --------- arasında, eserin kanalda yayınlanması için müvekkili kanaldan herhangi bir ücret almadığını, kanal ile müvekkili arasında yapılan anlaşma uyarınca yapımın yayınlanması aşamasında reklam geliri olması durumunda, reklam geliri kanal ile müvekkil arasında paylaşılacağını, müvekkilinin eserin yapımından ve yayınlanmasından herhangi bir gelir elde etmediğini, İsticvap talebinde bulunduklarını ve davacının yönetmenliğini yaptığını iddia ettiği --------- kaç tanesinde sete ya da şehir dışına geldiğinin sorulmasının gerektiğini,

iddiaların tamamen soyut ve mesnetsiz olduğunu, yapım aşamasında hiçbir zaman sete gelmemiş, senaryoya dahil olmadığını, davacı ile müvekkili arasında asli ilişkinin davacının müvekkilinin yapmış olduğu bir kaç yapımda montaj işlemi gerçekleştirmesi olduğunu, müvekkilinin yapımının montaj işlemini gerçekleştirdiğini, dava dilekçesinde ileri sürülen bölüm başı ücretlerinin afaki olduğunu, taraflar arasında bu şekilde bir anlaşma bulunmadığını, rakamların fahiş olduğunu, davacının müvekkiline montaj hususunda katkıda bulunmuş ve davacıya bunun karşılığında ücretin ödendiğini,

davacının 06.03.2021 tarihli müvekkile göndermiş olduğu mesajla ücreti aldığını beyan ettiğini, davacıya 06.03.2021 tarihi itibariyle iş karşılığı olan tüm hak ve alacakları olan bedelin ödendiğini, davacının müvekkile atmış olduğu mesajla 12.710 TL bedel aldığını kabul etmiş olduğunu,beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın -------logosu ile yayın yapan televizyon kanalında yayınlanan ve yapımcısı davalı olan ------ bölümünde davacının yönetmen ve montajlama işini üstlenip üstlenmediği bu nedenle davacıdan ücret talep edip edemeyeceği, bu ücretlerin ne kadar olduğu, davalı tarafından davacıya kısmi ödeme yapılıp yapılmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.

Davalı tanığı------ talimat ile alınan ifadesinde, "Davacıyı tanımıyorum, davalı benim arkadaşımdır, kendisi televizyon programı yapmaktadır, kendisi yaklaşık 2 sene önce --------- yapmaya gelmişti, yaklaşık 8 bölüm çekildi, çekimler yaklaşık 3 gün sürdü, daha sonradan 1 gün daha çekim yapıldı, toplamda 4 gün -------- çekim yaptı, ben kalabalık bir ekip bekliyordum, ancak sadece kendisi ve kız arkadaşı geldi, çekimi kız arkadaşı yapıyordu, kendisi de sunum spikerliği yapıyordu, kendisine kurgu ve montajı nasıl yaptığını sorduğumda onları kendisinin yaptığını söyledi, kendisinin stüdyosu vardır,

ben davacıyı davalının yanında çalışırken görmedim, daha öncesinde davalı ------ program yapıyordu, o zamanlarda da yine kız arkadaşı ile birlikte gidiyordu, benim olaya ilişkin bilgim ve görgüm bundan ibarettir, tanıklık ücreti talep etmiyorum, " şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür. Davacı Tanığı------. “Ben Davacı İle Aynı Büroda Çalışmaktayım. Ben asansör işi ile uğraşırım. Davacı ile ofis kirasını bölüştüğümüz için aynı bürodayız.

Davacının yanında davalıyı zaman zaman ofiste gördüm ve bu şekilde tanıdım. Davacı bana davalı için bir programın montajını yaptığını söyledi. İyi bir iş aldığını anlattı. Sabah erken saatlerden gece geç saatlere kadar bu program ile ilgili çalıştığını bizzat görüyordum. Kaç bölüm için çalıştığına dair kesin bilgim yoktur. Programın adını da bilmiyorum. Ancak davacıdan duyduğuma göre ------- kanalında yayınlanacak bir gezi programı olduğunu biliyorum.

Davacıya zaman zaman davalıdan bu iş için ücretini alıp almadığını soruyordum. Ancak henüz almadığını söylüyordu. Kendisine davalının ücretini ödemeyebileceğini söylememe rağmen çalışmalarına devam etti. Daha sonra araya pandemi dönemi girdi. Pandemi sonrası davacı parasını alamadığını bu nedenle işi bıraktığını söyledi.

Hatta davalıyla uzlaşmak için bir araya geldiklerini ve davacının parasının ödenmesini davalı tarafın kabul etmesine rağmen yinede ödemediğini biliyorum” şeklinde, beyanda bulunduğu görülmüştür.

Davacı Tanığı------- “Ben kurgu uzmanıyım. ------- bağlı bir kurgu şirketinde çalışmaktayım. 10 yıldan buyana davacı ile de zaman zaman çalıştım. Bu nedenle dava konusu programın kurgu ve montaj işlerini davacının yaptığını biliyorum. Programın adı ---------olup kaç bölüm için davacının kurgu ve montaj yaptığını kesin olarak bilmiyorum.

Ancak gözünden ameliyat olduğu için ve kurgu sırasında 3 ayrı ekrana bakmamız gerektiğinden gözünün bandajı alınır alınmaz yoğun bir şekilde çalışmaya başladığını gördüm. Zira programın yayın gününe yetiştirilmesi gereklidir. Ancak çalışmasının karşılığında davacının ücretini alamadığını bir takım kısmi ödemeler yapıldığını daha sonra pandemi bahane edilerek kalan ücretinin ödenmediğini davacıdan duydum. Davalıya da davacının yanına gidip geldiği için tanıdım.

Ancak benim yanımda ödemeler konusunda konuşmadılar. Davacıdan o tarihte bölüm başına 1.500,00 TL üzerinden anlaştıklarını duydum. Bugün bu ücret bölüm başına 4.500,00 TL olmuştur. Dava konusu program youtube üzerinden de yayınlandı. Bu yayınlarda davacının adı kurgu yönetmeni ve yönetmen olarak geçmektedir. Davalı yalnızca programın çekimlerini yapıp davacıya gönderdi. Davacı kurgu ve montaj işlerinin yanı sıra youtube yüklenme işlerini de kendisi yaptı.

Bunlar ayrı ayrı işlerdir. Ancak tarafların anlaşmalarına bağlı olarak ücretler belirlenir. Biz genellikle kendi işimizde kurguyu yapıp program sahibine göndeririz. ------- yükleme işini de onlar yapar. Bilgim bundan ibarettir” şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.----- verilen cevabi yazı ile.

“Genel Yönetmenlik meslek tanıtım faaliyet alanında olmamakla beraber -------- olarak çalışan bir kişi için araştırma neticesinde 2021 yılı için tecrübesi ve projenin büyüklüğüne göre alabileceği net emsal ücret karşılığının aylık 6.000-TL-7.000-TL olduğunun bildirildiği görülmüştür.

Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır. Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre;

1-Davaya konu -----isimli programın FSEK 5. Maddesi kapsamında sinema eserlerinden olduğu, 24.11.2019 ile 14.03.2021 tarihleri arasında yayınlanmış olan --- bölümde davacının ------olarak çalıştığı, davalı -----olduğu,

2- Davacı ve davalı arasında ------ için şifahi sözleşmenin mevcut olduğu,

3- Ancak taleple bağlılık ilkesi gereğince davacının yönetmenlik ve kurgu yönetmenliği için hak etmiş olduğu üzere aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır. ;

4- A) Bölüm başına yönetmenlik ücreti 3.500-TL sından hesaplandığında; 24.11.2019 ile 14.03.2021 tarihleri arasında yayınlanmış olan -------- bölüm için davacının yönetmenlik ücretinin

67 bölüm X 3.500-TL = 234.500-TL olduğu,

B- Bölüm başına kurgu yönetmenliği ücreti 3.500-TL sından hesaplandığında; 24.11.2019 ile 14.03.2021 tarihleri arasında yayınlanmış olan 67 bölüm için davacının kurgu yönetmenliği ücretinin

67 bölüm X 2.800-TL = 187.600-TL olarak hesaplanmıştır. Sözkonusu tutardan davalı tarafından davacıya ödenmiş olan 12.710-TL nın mahsubu ile 174.890-TL bakiye alacağı olduğu," yönünde görüş bildirilmiştir.

GEREKÇE

Dava, eser üzerindeki yönetmenlik ve kurgu yönetmenliğinden kaynaklı hak dolayısıyla oluşan alacaktan kaynaklı alacak davasıdır.

Davacı taraf, yapımcısı davalı olan ------- isimli programın yönetmeni ve kurgu yönetmeni olduğunu, programın hazırlanarak 67 bölüm halinde çekimlerinin yapıldığını, bu iş karşılığı kendisine ödenmesi gereken yönetmenlik ve kurgu yönetmenliği bedellerinin ödenmediğini iddia ederek bu bedellerin ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, davalı taraf ise davacının yükümlülüklerini yerine getirmediğini, eserlerin meydana getirilmesinde katkısının bulunmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Bu beyanlar karşısında taraflar arasında sözleşmenin bulunduğunu, bu sözleşme gereği alacağın varlığını ve miktarını ispat yükü davacı üzerinde, alacağın varlığının ispatı karşısında borcun sona erdiğini ispat yükü davalı üzerindedir.Bu açıklamalardan sonra dava konusu somut olayda, davacı tarafça dosyaya sunulan hard disk incelendiğinde 1 saat süreli------ bölümlük program çekiminin yapıldığı, hard disk kayıtlarında çekim süreçlerini içeren görüntülerin yer aldığı, bu hazırlanan bölümlerin davacı tarafça davalı tarafa mail olarak ve telegram programı üzerinden gönderildiği,

bu bölümlerin jeneriğinde yönetmen ve kurgu yönetmeni olarak davacı ----- isminin yazılı olduğu, yine yargılama sırasında beyanları alınan tanıklar --------uzun süreler dava konusu programların montaj işlerini yaptığı ve bu iş karşılığı kendisine ödenmesi gereken ücretlerin ödenmediği yönündeki beyanları, yine dosya içerisine sunulan basılı jenerik görsellerinde yönetmen olarak davacının adının yazılı olduğu bu haliyle davacı tarafın davalı ile --------- isimli program üzerinde ortak eser sahibi olduğu,

yine dinlenen tanıkların anlatımları ve program jeneriklerinde davacının kurgu yönetmeni olarak isminin bulunması dolayısıyla davacının eserde kurgu yönetmeni olarak da emeğinin bulunduğu ve bu hizmet dolayısıyla da ücret talep hakkının bulunduğu kabul edilmiştir.

Bu tespitlerden sonra davcı tarafın davalı taraftan varsa alacağının belirlenmesi yönünden tarafların davacının eser sahipliği ve sunduğu hizmet dolayısıyla alacağını ispatlar yazılı bir anlaşma bulunmadığı, ancak taraflar arasında ------ yazışmaları ve davacı tarafın dava dilekçesinde belirttiği yönetmenlik ücreti olarak bölüm başına 3.500,00-TL kurgu yönetmenliği için bölüm başına 2.800,00-TL yönündeki talebinin yapılan emsal araştırmasının altında olmasına karşın davacının talebi ve kabulü doğrultusunda olduğu, bu haliyle davacının ödenen ücreti ile de uyumlu olduğu kabul edilerek bu miktarlar yönünden davacının talepte bulunabileceği, bölüm başına yönetmenlik ücreti olarak 3.500,00-TL'den toplam 234.500,00-TL, kurgu yönetmenliği için

67 bölüm X 2.800-TL = 187.600,00-TL olduğu, davalı tarafından davacı tarafa ödenen bedelin tarafların kabulündeki 12.710,00-TL nın mahsubu ile bakiye 174.890,00-TL alacak yönünden davacı tarafın talep hakkı bulunduğu kabul edilmiş ve davanın bu miktarlar yönünden ıslah talebi de nazara alınarak kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.