İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/85 K.2024/173

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/85 Esas

KARAR NO: 2024/173

DAVA

Marka (Maddi Tazminat İstemli)

DAVA TARİHİ:06/04/2022

KARAR TARİHİ:11/06/2024

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin ------ tescil numarası ile ---- şekil markasının ve ----- markasının sahibi olduğunu; davalının ------ adresinde geçici konaklama ve yiyecek, içecek hizmetleri alanında müvekkiline ait ------- tarihinden itibaren markasal olarak kullanarak hizmet verdiğini; davalının ------ markasını müvekkilinin markası ile iltibas ve iktibas oluşturacak şekilde markasal olarak kullanmasının marka hakkına tecavüz teşkil ettiğini;

davalının ayrıca internet siteleri başta olmak üzere birçok internet sitesi aracılığıyla da iletişim bilgilerini paylaştığını, reklam yaptığını, rezervasyon ve satış işlemi yaptığını; bu suretle müvekkiline ait -----markasını markasal olarak kullandığını; davalının ----- ibaresine göre daha büyük puntolarla yazmak suretiyle ----- ibaresini ön plana çıkardığını, esaslı unsur ve dominant unsur olarak sunarak müşterilerin hafızalarında bu şekilde yer edinmeye çalıştığını;

davalının -----markasını müvekkilinin markası ile iltibas ve iktibas oluşturacak şekilde kullandığını öğrenmeleri üzerine -----dosyası üzerinden delil tespitinin talep edildiğini; bilişim ve marka uzmanı bilirkişiden alınan raporlarda davalının ---- ibaresini işletmesinde ve birçok internet sitesinde iltibas ve iktibas oluşturacak şekilde kullandığının tespit edildiğini; davalının ilk tecavüz tarihinin tüm deliller tespit edildiğinde kesin olarak belirlenebileceğini,-------sayılı dosyasından alınan marka uzmanı bilirkişi raporunda yer alan vergi levhasına göre de başlama tarihinin ---- olarak yazdığını;

-----kararlarında da belirtildiği üzere ---- ibaresinin yanına getirilen --------- kelimelerin herkes tarafından kullanılabilen nitelik belirten kelimeler olduğundan marka olarak kabul edilmediğini, dolayısı ile markalardaki ----- ibaresinin kullanımının başlı başına tecavüz sebebi olarak gösterildiğini; fer iki tarafın da -----sınıfta yer alan özellikle geçici konaklama ve yiyecek-içecek sağlanması hizmetlerinde faaliyet gösterip aynı alıcı kitlesine hitap ettiğini;

her iki markayı gören ortalama seviyedeki tüketicinin zihninde aynı algının oluşacağını, markalar arasında bağlantı kurulacağını, davalı kullanımının müvekkilinin şubesi, serisi olarak algılanacağını belirterek haksız rekabetin ve marka hakkına tecavüzün tespitine ve men’ine, SMK m.151/2-c kapsamında davalının lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde markayı kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeli olarak şimdilik 30.000 TL maddi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkiline ait ------ numaralı markanın ----- Sınıf yönünden tescilli olduğunu ve -------hizmetlerinin sağlanması yani otelcilik hizmeti yönünden kullanıldığını; tüketicilerin kalacakları oteli tercih ederken daha dikkatli davranacaklarını; müvekkiline ait -----ibareli markanın esaslı unsurunun markanın tamamı olan ---- olduğunu; buna karşın, davacıya ait markaların esaslı unsurun sadece----- ibaresi olduğunu; müvekkilinin sadece ------- ibaresini kullanmamış yanına -----kelimesini ekleyerek tüketici nezdinde farklılık yaratmış olup ---------- tüketici nezdinde görsel benzerliği ortadan kaldırdığını;

potansiyel tüketicinin her iki işareti gördüğünde iki işletmeyi birbiri ile ilişkilendirmeyeceğini, karıştırmayacağını, diğer bir anlatımla görsel açıdan davacı markası ile müvekkili kullanımlarının benzemediğini; davacı markalarının yazılışı ve telaffuzu ------ iken, müvekkili kullanımları ve tescilli markasının yazılışının -------- okunuşunun ------ olduğunu; telaffuzların her ne kadar ilk bölümleri aynı olsa da, son bölümde yapılan ekleme ve yazılışlarındaki farklılık nedeniyle belirgin bir görsel ve işitsel farklılık yaratıldığını; markalar arasında kavramsal benzerliğin de olmadığını;

taraf markaları arasında, potansiyel tüketici göz önünde bulundurulduğunda her ne kadar tescil sınıfları aynı/benzer olsa da herhangi bir şekilde görsel, işitsel, kavramsal bir benzerlik söz konusu olmadığını; davacının müvekkili şirketin kurulup alan adı ve arkasından tescil ettirilen markasını eylemli olarak kullanmaya başladığı 12.06.2015 tarihinden tespit talebinin yapıldığı 16.10.2010 tarihine kadar aradan 5 yılın üzerinde bir süre geçtiği halde herhangi bir şekilde bahsi geçen kullanıma itiraz etmediğini, karşı koymadığını;

kaldı ki, 5 yıldan fazla zaman geçtikten sonra açılan tespit davasından sonra bile davacının derhal harekete geçmediğini, 1.5 sene gibi uzun bir süre geçtikten sonra işbu davayı açtığını; bu bakımdan davacının sessiz kalma yoluyla işbu davayı açmakta hak kaybına uğradığını; davacının işbu davayı açmakta kötü niyetli olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalının konaklama hizmetleri için kullandığı----- markasının davacı adına tescilli ----- markaları ile benzer olup olmadığı, markaların karıştırılma ihtimalinin bulunup bulunmadığı, davalının kullanımlarının davacının marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil edip etmediği, davacının bu nedenle maddi tazminat talep edip edemeyeceği, tazminat tutarının ne kadar olacağı, davacının sessiz kalma nedeniyle hak kaybına uğrayıp uğramadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.

Davacı vekilinin talep artırım dilekçesi ile maddi tazminat ----- arttırdıkları beyan etmiştir.------ yazı cevabı ile davalı şirketin ----- tarihinde tescil edildiği, davacı şirketin ise ------ tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.Dosyaya----- kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ---- tescil numaralı -----tescil numaralı --------- markasının ------markasının 18/08/2014 tarihinde davacı adına,---- tescil numaralı --------adına tescil edildiği anlaşılmıştır. ------- sayılı dosyasında yapılan tespitte alınan rapor ile,

Aleyhine tespit istenen ----------- otel işletmesinde bulunan tabela, duvar paneli, kredi kartı slibi, oda kapısı ile iş yerinde kullanılan --------kullanımların ---- olduğu, aleyhine tespit istenenin bu kullanımlarına karşın tespit isteyen adına tescilli markaların -------- şeklinde olduğu,

aleyhine tespit istenen adına tescilli markalarda münhasır veya asli unsur olarak yer alan ---- karşı tarafın-------şeklindeki kullanımları arasında ------ibaresinin asli unsur olarak yer alması nedeniyle benzerlik bulunduğu gibi karşı tarafa ait iş yerinde sunulan geçici konaklama hizmetlerinin---------------markalarının kapsamında bulunduğu da tespit edilmiştir.

Buna karşılık aleyhine tespit istenen şirketin kullanımına gerekçe olarak gösterilen ve şirket yetkilisi adına tescilli marka ise ---- sayı ile tescilli ---- markası olup, bu markanın kapsamında da karşı tarafın sunduğu geçici konaklama hizmetleri bulunmaktadır.

Aleyhine tespit istenen şirket yetkilisi adına tescilli markanın varlığı da dikkate alındığında karşı tarafa ait otel işletmesinde tespit edilen kullanımların tespit isteyen adına tescilli --------sayılı -----markalarından doğan haklara tecavüz teşkil -------- etmediği hususu, iş bu tespit davasında konusu olmayıp tespit isteyen firmanın açacağı ve taraflar adına tescilli markalar dahil uyuşmazlıktaki tüm olguların ele alınacağı esas davada tartışılması gereken bir konu olduğundan,

bu husus herhangi bir değerlendirmede bulunmadığına dair görüş bildirmiştir.Dava dilekçesinde yazılı olan -------- hesapları üzerinde ve tespit dosyası ile dava dosyası üzerinde inceleme yapılarak, davalının---------- markasını hangi tarihten bu yana kullandığı, hangi mal ve hizmetler için kullandığı, bu kullanımların davacının -------markaları ile iltibasa neden olup olmadığına dair marka uzmanı ve bilişim uzmanından oluşan heyet raporunda özetle.

Davalı kullanımları bakımından,------ sitesinde yapılan incelemede. Sitede yer alan firma iletişim bilgilerinde; o Adresinin ----olduğu, Site tescil bilgilerinde.

Alan adının -------- firması adına kayıt edildiği, Alan adının -----tarihinde kayıt edildiği ve kayıt süresinin ---- tarihinde son bulacağı, Sitenin -------- tarihleri arasında ----- adet arşiv kaydı olduğu, Sitede ------ tarihli ilk arşiv kaydı itibariyle site içeriğinde ---- logosunun ve sitenin alan adında ---- ilk tescil tarihi itibariyle ----ibaresinin yer aldığı tespit edilmiştir.

Bu bakımdan ---- internet sitesinde------ibaresinin ------------hizmetleri, yani ------- sınıfta yer alan konaklama hizmetleri için kullanıldığı; söz konusu alan adı------- tarihinde tahsis edilmiş olmakla birlikte fiilen aktif kullanımının ---- tarihinde olduğu görülmektedir. ---------olduğu, Hesapta -------- ibaresinin yer aldığı, Hesabın ---- tarihinde oluşturulduğu, Hesapta firma; o Adresinin ----- İletişim numarasının ------ bilgisinin--------logosunun ve hesap içeriğinde ------ kullanıldığı tespit edilmiştir.

Bu bakımdan, söz konusu -------- ibaresinin otelcilik hizmetleri, yani ------- sınıfta yer alan ---------- ----- tarihi itibariyle kullanılmaya başlanmış olduğu görülmektedir. ----- yer alan hesapta yapılan incelemede. Hesap adının ------- ibaresinin yer aldığı, Hesabın----- tarihinde oluşturulduğu, Hesapta---- logosunun ve hesap içeriğinde ----- ibaresinin kullanıldığı tespit edilmiştir.

Davacı tarafından belirtilen sitelerde yapılan incelemede;-------- yer alan otel bilgisinde; -----olduğu, ---- olduğu-----fotoğrafın yer aldığı tespit edilmiştir. ----- adresinde yer alan otel bilgisinde;----olduğu, ------yer aldığı tespit edilmiştir.-----bilgisinde; -------olduğu, ------ aldığı tespit edilmiştir. ------ olduğu, ---- fotoğrafın yer aldığı tespit edilmiştir. ------adresinde yer alan otel bilgisinde; ----- olduğu, ---- olduğu, ---- adresinde yer alan otel bilgisinde;---- olduğu,------ olduğu,---- fotoğrafın yer aldığı tespit edilmiştir.

Davacının---- markaları---------için tescilli olup davalının ----- kapsamındaki kullanımlarının bu kapsamda kaldığı; bunun yanı sıra, davacı tescillerinde bulunan ------- geçici konaklama hizmetleri, yani ---------- benzer olduğu; bu bakımdan SMK m.7/2-b anlamında hizmetler arasında ayniyet ve benzerlik şartının gerçekleşmiş olduğu, Esas unsuru ------ şekil unsurlarının markanın genelindeki algıya etki etmediği davalı kullanımlarına konu işaret ile davacının tescilli------------ markaları karşılaştırıldığında, işaretler arasında benzerlik şartının gerçekleşmiş olduğu,

Benzer işaretlerin aynı ve benzer hizmetlerde kullanılması sonucunda, SMK m.7/2-b anlamında ilişkilendirme ihtimali de dahil karıştırma ihtimalinin yaşanacağı; keza, ---- konaklama ile yiyecek/içecek sağlanması hizmetlerinde tescilli davacıya ait ----- markasının varlığı karşısında, yine aynı hizmetlerde kullanılan ------ markasını gören tüketicinin bu markalar ve marka sahipleri arasında ekonomik olarak bir ilişki olduğunu düşünmesinin, davalı kullanımına konu işaretin davacı markasının serisi olduğunu düşünmesinin ihtimalinin söz konusu olduğu;

davacının davalı kullanımlarından hangi tarih itibariyle haberdar olduğunun kesin tespiti tarafımızca mümkün olmamakla birlikte, davalının ----- şeklinde alan adında, sosyal medya hesaplarında kullanımlarına başladığı -----esinden, davacının bu kullanıma karşı yargı yoluyla eyleme geçtiği D.İŞ dosyası kapsamında tespit talebinin yapıldığı ------tarihine kadar ------- içtihatlarında göz önünde bulundurduğu 5 senelik sürenin geçmemiş olduğu, bu bakımdan sessiz kalma yoluyla hak kaybının söz konusu olmadığına dair görüş bildirmişlerdir.

Davalı tarafça kullanıldığı iddia edilen davacı tarafa ait markanın 2016 yılından dava tarihine kadar geçen dönemi kapsar lisans bedelinin belirlenmesi hususunda muhasip bilirkişiden rapor aldırılmış olup alınan raporda özetle;

---- --------Net satış ------Lisans bedeli -----Bedeli Tutarı-------şeklinde görüş bildirmiştir. --------kime ait olduğu sorulmuş olup yazı cevabı ile----davalı adına tahsis edildiği anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

6769 sayılı SMK'nın 7/2, 29, 149,150 ve 151. Maddeleri ile TTK'nın 54 vd. Maddeleri.

GEREKÇE

Dava, marka hakkına tecavüz ve haksız rekabetten kaynaklı tecavüzün tespiti, tecavüzün giderilmesi ve maddi tazminat davasıdır. Davacı taraf dava konusu somut olayda; davacı taraf, davalı tarafın ------ ibareli markayı kendisinin tescilli ürünü ile aynı emtia sınıfında kullandığını, bu haliyle kendisi adına tescilli marka ola------ tescil numaralı ------- markası yönünden marka hakkına tecavüzde bulunduğunu, bu eylemlerin aynı zamanda TTK'nın 54. Vd.

Maddeleri gereği haksız rekabet oluşturduğunu, bu sebeple marka hakkına tecavüz ile haksız rekabetin tespiti, tecavüzün durdurulması, sonuçlarının giderilmesi ve maddi tazminat talebinde bulunmuştur.

Sınai Mülkiyet Kanununun 29. Maddesinin yollamasıyla SMK'nun 7/2-b maddesinde tescilli bir marka ile aynı veya benzer olan ve tescilli markanın kapsadığı mal veya hizmetleri kapsayan ve bu nedenle halk tarafından tescilli marka ile ilişkilendirilme ihtimali de dahil karıştırılma ihtimali bulunan herhangi bir işaretin kullanılması marka hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır.

Yine Sınai Mülkiyet Kanununun 149. maddesinde marka hakkına tecavüz edilen marka sahibinin fiili tecavüzün olup olmadığının tespitini, muhtemel tecavüzün durdurulmasını, tecavüz fiillerinin durdurulmasını, tecavüzün kaldırılmasını, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabileceği düzenlenmiştir.Markaların karıştırılma (iltibas) tehlikesi, iki ayrı marka karşısında bulunan kişilerin, bu markaların benzerliği sebebiyle, sunulan mal veya hizmetlerin aynı işletmeye veya ekonomik olarak bağlantı içerisinde bulunan işletmelere ait olduğunu düşünmeleri veya düşünme ihtimalleridir.

Diğer bir tanıma göre karıştırılma ihtimali, bir -tescilsiz- işaretin veya tescil edilmiş bir markanın daha önce tescil edilmiş bir marka ile şekil, görünüş, ses, genel izlenim vs. sebeple ya aynı ya da benzer olduğu için önce tescil edilmiş marka olduğu zannını uyandırması tehlikesidir

Yapılacak incelemede karıştırılma (iltibas) ihtimalinin araştırılmasına ilk önce markalar arasında ayniyet ya da benzerlik bulunup bulunmadığından başlanması gerekir. Bunun için de ilk önce markalar arasında ayniyet veya benzerlik ve daha sonra mal ve/veya hizmetler arasında ayniyet veya benzerlik olup olmadığı araştırılmalıdır.

Burada iltibas tehlikesinin belirlenmesinde, benzerliğin vasat düzeydeki tüketicilerin ilk bakışta ürün veya hizmetin karıştırılmasına sebep olması veya karıştırma tehlikesinin bulunması ölçütü esas alınır. Ancak özel alıcı grubu olan hedef kitle de somut olayda nazara alınabilir.Haksız rekabet ise Türk Ticaret Kanununun 54 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiştir.

TTK'nun 55/4.maddesine göre başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemleri almak haksız rekabet olarak sayılmıştır. Haksız rekabetten söz edebilmek için kusur, zarar, illiyet bağı unsurlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Yine haksız rekabeti düzenleyen Türk Borçlar Kanununun 57. maddesinin hükmünün temeli kişilik haklarına tecavüzü düzenleyen Türk Medeni Kanununun 24. maddesine dayanır.

Haksız rekabet hükümlerinin düzenlenme sebeplerinin başında, başkalarının emeğinden haksız bir şekilde yararlanmanın önüne geçmek yatar., Bir başkasının uzun uğraşlar sonucunda elde ettiği kazanımlardan ve değerlerden hiç bir emek ve çaba sarf edilmeden yararlanılması haksız rekabetin en önemli örneklerinden biridir.Bu açıklamalardan sonra dava konusu somut uyuşmazlık incelendiğinde; ------ markasının -------Sınıfta davacı adına tescilli olduğu ve markaların halen koruma altında bulunduğu, ---- markasının -----adına tescilli olduğu, yine ------ alan adının halen davalı adına kayıtlı olduğu,

davalı tarafın ----- adresindeki otel işletmesinin işletme adı olarak kullandığı, ----- sınıftaki geçici konaklama hizmetleri için kullanıldığı; söz konusu alan adı -----tarihinde tahsis edilmiş olmakla birlikte fiilen aktif

kullanımının------- tarihinde olduğu, yine sosyal medya hesapları üzerinden davalı tarafça

------ibaresinin otelcilik hizmetlerinin tanıtımı için kullanıldığı sabittir.

Bu kullanımlar ve davacı tarafın marka tescili ile davalı tarafın kullanımlarının başladığı tarihler dikkate alınarak marka hakkına tecavüz yönünden yapılan değerlendirmede, ----- ibaresi olduğu, her iki markanın da -------- için tescilli olduğu, davalının otelcilik ile ilgili faaliyetleri kapsamındaki kullanımlarının bu kapsamda kaldığı, davalı tarafın otelin tüm tanıtım ve dış dünyayay yansıyan markasal kullanımlarının----- şeklinde olduğu, her iki tarafın markasal kullanımların ana unsurunun -----olduğu,

davacı tarafça markasına city ibaresi eklemek suretiyle ayırt edicilik kazandırmaya çalışmış ise de ------ ibaresinin şehir anlamı içeren zayıf ve ayırt edicilik sağlamayan bir ifade olduğu, görülmektedir. tarafların --------- ile geçici konaklama hizmetleri, yani otelcilik hizmetlerinin benzer olduğu piyasanın anlayışı, benzer alıcı çevrelerine hitap edip etmediği, benzer ihtiyaçları giderip gidermediği, mal veya hizmetlerin birbiri yerine ikame edilebilme veya rekabet etme olanaklarının bulunup bulunmadığı, birinin diğerini tamamlama imkânı olup olmadığı, mal veya hizmetlerin dağıtım kanallarının ortak olup olmadığı,

kullanım yöntemleri, amaçları, hedeflenen halk kesiminin aynı olup olmadığı kriterlerini esas alarak yiyecek içecek sağlanması hizmetleri ile geçici konaklama hizmetleri birlikte sunulan hizmetler olduğundan benzer olarak kabul edilmiştir, bu kabul karşısında somut olayda SMK m.7/2-b anlamında hizmetler arasında ayniyet ve benzerlik şartının gerçekleşmiş olduğu kabul edilerek davalı kullanımlarının davacı tarafın marka hakkına tecavüz ettiği kabul edilmiştir.

Davacı tarafın marka hakkına tecavüzden kaynaklı maddi tazminat talepleri de incelenmiş, SMK'nın 149.

Maddesine göre hakları ihlal edilen marka hakkı sahibinin oluşan zararının tazminini talep hakkı bulunduğu, SMK'nın 151/2-c maddesine göre talepte bulunduğu, az yukarıda ifade edildiği üzere davalı tarafından davacının marka üzerindeki haklarının ihlal edildiğinin sabit olduğu, davalı kayıtları incelendiğinde davalı tarafın markasal kullanım dönemi olan ---- tarihleri arasında----- yazısı doğrultusunda davalının elde ettiği karın %15 oranında lisans bedeli belirlenmesi hali dikkate alınarak yapılan incelemede lisans bedelinin ----olacağı kabul edilmiş ve davacı tarafın bu miktar yönünden davalı taraftan talep hakkı bulunduğu kabul edilmiştir.

Davacı tarafın haksız rekabetten kaynaklı talepleri de değerlendirilmiş, sınai mülkiyet haklarının kendi özel yasası niteliğindeki 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu hükümleriyle korunması ve 6102 sayılı TTK’nın 55/1-a-4 maddesindeki düzenleme karşısında, davalının davacının,

davacı adına tescilli markasının ve tasarım tescilinin fırın tepsisi ürününde kullanılması fillerinin marka hakkına ve tasarım hakkına tecavüz oluşturması eyleminin aynı zamanda TTK’nın 55/1-a-4.maddesi uyarınca haksız rekabet teşkil ettiğine ilişkin talebin özel kanunla korunması sebebiyle ayrıca genel hüküm niteliğindeki TTK hükümleri çerçevesinde korumadan birlikte yararlanmasının özel kanun olan SMK'nın amacına aykırı olacağı, yorum güçlüklerine yol açacağıve özel koruma karşısında genel korumanın gereksiz olacağı kanaati ile haksız rekabet yönündeki taleplerin reddine karar vermek gerekmiş, tüm bu gerekçelerle, davanın kısmen kabulüne,

kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.