İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/66 K.2025/106

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/66 Esas

KARAR NO:2025/106

DAVA

Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:27/03/2024

KARAR TARİHİ:15/04/2025

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin şirketin global ölçekli bilgisayar programı üreticisi olup dünya genelinde çok sayıda kullanıcı tarafından tercih edildiğini, ------yazılımın hak sahibi olduğunu, Davalının müvekkili şirkete ait bilgisayar programlarını hukuka uygun biçimde kullanmadığı iddiasıyla ------ D İş sayılı dosyası ile delil tespiti talebinde bulunulduğunu, tespit kararı doğrultusunda davaya konu delillerin elde edilmesi için davalıların adresinde ----tarihinde delil tespitinin gerçekleştirildiğini,

yapılan incelemede 1 adet ------yazılımının kurulu ve çalışır durumda lisanssız olarak kullanıldığının tespit edildiğini, Dava tarihi olan ---- için belirlenen ---- hesaplama üzerinden harcın yatırıldığını, 1 adet =2.999 EUR (KDV Hariç net tutar) olduğunu gösterir fatura örnekleri sunduklarını,

Davalı tüzel kişilik adına ticari faaliyette bulunmakta olup davalının TK 18 2 madde uyarınca basar etle tacir olma yükümlülüğüne göre hareket etmesi gerektiğini davalı şirket ile birlikte şirketin sahiplerinin FSEK 66 maddesine göre ayrı ayrı ve kusuru aranmaksızın sorumluluklarının bulunduğunu davacının davasını doğrudan adam çalıştıranın kusursuz sorumluluğu ve devamı hükümlerine göre yalnızca şirkete yönelebileceği gibi, fişek 66 maddesi uyarınca şirket ile birlikte şirketin mesul müdürü ve ortaklarına ve ihlali gerçekleştiren ayrıca çalışanına karşı ileri sürebileceğini, bu nedenlerle;

fazlaya dair her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.999 Avronun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının, tahsili talepli açılan FSEK MAD 68 e göre yargılama sırasında kat’i olarak belirlenip bildireceği kısmi alacak davasının kabulüne davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, ödenecek tutarın tespit tarihi olan ihlal tarihi 28.11.2022 tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının AVRO için uyguladığı en yüksek vadeli mevduat faiz oranını ile birlikte tahsiline karar verilmesini, şeklinde beyan ve talep edildiği görülmektedir.

ISLAH

14/02/2025 tarihli ıslah dilekçesinde ise. Islah yolu ile yükselttikleri, kısmi alacak davamızın kabulü ile, 17.500-Avro tutarındaki bedelin fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının Davalılardan müşterek müteselsilen tahsiline karar verilmesine, Dava dilekçesinde belirttikleri (8.997-Avronun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı) bedelin son yüklenme(ihlal) tarihi olan 28.11.2022 den itibaren işleyecek;

işbu ıslah dilekçesi ile yükseltmekte olduğumuz kalan tutarın ise(8.503-Avronun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı) 14.02.2025 tarihinden işleyecek, ---------- için uyguladığı en yüksek vadeli mevduat faiz oranı ile birlikte davalılardan müşterek müteselsilen tahsiline karar verilmesine, ------D.iş Delil Tespit Kararında belirtilen.

"Yapılan giderlerin ileride haksız çıkacak tarafa ait olmak üzere şimdilik tespit isteyen üzerinde bırakılmasına" hükmü uyarınca tespit yargılama giderleri ile vekalet ücretinin, tespit sonucu haksız çıkmış olan Davalılardan müşterek müteselsilen ayrıca tahsiline karar verilmesini, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin Davalılara müşterek müteselsilen yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle, Davalı ------- yetkilisi olup uzun yıllar mimarlık yapmakta olup bugüne kadar hukuka ve kanunlara aykırı hiçbir davranışı olmadığını, Dava dilekçesinde belirtilen iddiaları kabul etmemekle birlikte özellikle davacının dilekçesinde belirtildiği üzere dava konusu lisanssız ürünleri depolaması mümkün olmamakla davaya konu programı asla kendi kullanmamış olduğunu, Bilirkişilerce tespit edilen programlar davalı tarafından yüklenmemiş ve kullanılmamış olduğunu,

davalı şirket yurtdışı markaları adına iş yapmakta olduğunu ve belirtilen tarihlerde yapılan projeler yapılan işlerin içeriği ve faturaları incelendiğinde iş bu davaya konu programların hiçbir şekilde kullanılmadığı ortaya çıkacak olduğunu,------ ------ ve render programı olduğunu, Tasarım sunumlarında kullanılmakta olduğunu, şirketlerinin iş planı daha çok yurtdışındaki markaların ---- şubelerin uygulanması üzerine olduğunu, Ekte sunmuş olduğumuz şirket çalışan kayıtları incelendiğinde işbu programları eski çalışanlar tarafından ve kendi kullandıkları bilgisayarlarda yüklü olduğu ortaya çıkacağını,

İlgili personeller kısa bir süre şirketimizde çalışmış olup giriş çıkış tarihleri belli olduğunu, Ayrıca bu personellerin iş görüşmesi öncesi davalı şirkete gönderilen cv lerinde bu programı kullanmayı bildiklerine dair bir bilgi olmadığını, ilgili yazılımların bulunduğu bilgisayarları bu personellerin kullanımı için alınmış olduğunu, Faturası ve personellerin giriş çıkış tarihleri incelenir ve korelasyon kurulur ise şirketin bu yazılımlardan ticari bir kazanç elde etmediği görülebileceğini, Bilirkişinin dosyaya bu programla şu şu projeleri yapıp kazanç sağladılar diye ifade ettiği projeler -------olduğunu,

dolayısı ile --------- alınmış renderlar değil internetten indirilmiş fotoğraflar olduğunu, 5 dk bir internet araştırmasında hepsi görülebilinir olduğunu, bu projelerin foto bilgisayarda bulunmasının sebebi mesleki gündem takibi ve araştırma maksatlı olduğunu, Tespit için firmaya gelindiği tarihteki davalı kendinden çok emin olduğu için saklamadan gizlemeden bütün dolap içindeki bilgisayarları dahi çıkarmış olduğunu, çünkü o bilgisayarlarda kendi kullanmadığı için lisansız program yüklü olduğunu bilmemekte olduğunu, ------- kayıtlarında görüleceği pandemi nedeniyle kadro boşaltıldığından üzere şirkette o tarihte sigortalı çalışan olmadığını,

Proje bazlı sözleşmeli freelance mimarlarla süreç yönetilmekte olduğunu, O kişileri kullandıkları bilgisayarlarda söz konusu yazılım çıkmamış olduğunu, Ayrıca davalılar sadece lisanslı program ile çalışmakta olup iş bu programın faturası ekte sunulmuş olduğunu, Ticari kayıt ve defterleri incelendiği bu program ile hiç bir iş almamış hiç bir kazanç elde etmemiş olduğunu, Tazminat davası açmak için öncelikle korsan yazılımın telif haklarına aykırı bir şekilde kullanıldığını kanıtlamak gerekli olduğunu, bu, yazılımın orijinal yaratıcısına ait telif haklarının ihlal edildiğinin ispat edilmesini içerir olduğunu,

Tazminat davası için maddi veya manevi zararın varlığı önemli olduğunu, Telif hakkı sahibi, korsan yazılımın kullanımı nedeniyle maddi kayıplara uğramış olabilir olduğunu, ayrıca, telif hakkı ihlali nedeniyle duygusal veya itibari zararlara da uğramış olabilir olduğunu, ------ kullanan kişinin tanımlanması,

tazminat davası açılabilmesi için gerekli olduğunu, Bu genellikle bir soruşturma veya tespit sürecini içerir olduğunu, ihlal tespit edildiğinde, telif hakkı sahibi genellikle öncelikle korsan yazılım kullanıcısına hukuki bir uyarı gönderir olduğunu, bu uyarıda, kullanıcının lisans sözleşmesini ihlal ettiğini, korsan yazılımı kullanmayı durdurması gerektiği ve gerekirse tazminat ödemesi gerekebileceği belirtilir olduğunu, eğer hukuki uyarıya rağmen kullanıcı korsan yazılım kullanımına devam ederse, telif hakkı sahibi mahkemeye başvurabilir olduğunu, tazminat talebi,

kullanıcının telif hakkı ihlali nedeniyle oluşan maddi ve/veya manevi zararları içerir olduğunu, Maddi ve Manevi Zararın İspatı.

Tazminat talebinde bulunan eser sahibi, korsan yazılım kullanımının kendisine maddi veya manevi zarar verdiğini ispatlamak zorunda olduğunu, maddi zarar, ekonomik kayıpları içerirken, manevi zarar ise itibar kaybı gibi duygusal etkileri ifade edebileceğini, Sözleşme Durumunda FSEK Madde 68/2 Hükmü: Eğer eser sahibi ile kullanıcı arasında bir sözleşme varsa, bu durumda eser sahibi, sözleşme uyarınca talep edebileceği miktarın üç katını da talep edebilir olduğunu, FSEK Madde 70/1 ve 70/6 Hükümleri: Eser sahibinin mali hakları ihlal edildiyse,

tecavüz edenin kusuru varsa Türk Borçlar Kanunu kapsamında haksız fiillere ilişkin hükümler çerçevesinde tazminat talep edilebilir olduğunu, ayrıca, bedel talebinde bulunan kişi, tecavüz edenle yapılmış bir sözleşme varsa bu sözleşmeden doğan haklarını da ileri sürebileceğin, görüldüğü üzere davalılar iş bu programı kendileri kullanmamış ne zaman bilgisayarlara yüklendiklerine dair dahi bir fikirleri olmadığı gibi hiç bir şekilde kazanç elde etmemiş olduğunu, şeklinde beyan ve talep edildiği görülmektedir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı tarafın davacı tarafa ait ----- lisans almaksızın bilgisayarlarına kurup kullanıp kullanmadığı, kullanmış ise davacının eserden kaynaklı haklarına tecavüz edip etmediği, tazminatın gerekip gerekmeyeceği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.Dosyaya ------ getirtilmiş olup, incelendiğinde; ----- tescil numaralı markasının---- adına tescili olduğu, -- tarihinde son tescil işlemlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.------D.İş dosyasından düzenlenen------- tarihli bilirkişi raporunda “Davalı firmasında yapılan incelemede 5 adet bilgisayar üzerinde übilirkişi marifetiyle yapılan incelemede.

3 adet bilgisayarda tespite konu ----programının kurulu ve çalışır halde olduğu tespit edilmiştir.Sözkonusu yazılımın satın alındığına dair herhangibir faturanın ve/veya kullanımına izin verildiğine dair yazılı belgenin dosyaya ibraz edilmemiş olduğu,

Sonuç olarak sözkonusu yazılımın eserden doğan mali hakların sahibi olan davacıya ait FSEK nun22. Maddesinde yer alan çoğaltma mali hakkının ihlal edilmiş olduğu tespit edilmiştirKonunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır. Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre;

1)Dosyada bulunan ----------- Değişik İş dosyasında sunulan bilirkişi raporu ile davalının adresinde----------tarihinde bilirkişi marifetiyle yerinde yapılan inceleme sonucunda beş (5) adet bilgisayarda toplam olarak tespite konu 3 adet --------- programının kurulu ve çalışır halde olduğu tespit edilmiş olduğu, ilgili program aracılı ile yapılan dosyaların uzantısı ile dosya araması yapıldığı ve yazılım/program ile yapılmış çizim çalışmaların/dosyaların bulunduğu tespit edildiği,

2)Davalının bilgisayarında kurulu/yüklü olan-------- yazılım programları ile ilgili gerek keşif incelemesi esnasında gerek sonrasında davalı tarafça herhangi bir Fatura/Belge sunulmadığı, Tüm dosya kapsamında inceleme ve değerlendirmeler sonucunda davalının bilgisayarlarında tespit edilmiş olan --------- yazılım programlarının davalı tarafça lisanssız yani izinsiz kullanıldığı,

3)Davaya konu ---- adlı bilgisayar programlarının------------niteliğinde olduğu, davacının (heyetimiz yazılım uzmanının ilgili programdaki hak sahibini gösteren ibareden hareketle) söz konusu bilgisayar programı üzerinde mali hakları kullanma yetkisini haiz olduğundan hareketle,

4)Davaya konu bilgisayar programının, davalının kontrolünde olan bir bilgisayara davacı hak sahibinden izin almaksızın (lisanssız) yüklenerek kullanılması şeklinde ortaya çıkan fiilin davacı hak sahibinin FSEK md. 22’den kaynaklanan “çoğaltma” hakkını ihlal etmiş olduğu,

5)Sayın mahkemenin----- tarihi itibari ile telif bedelini talep etmiş olduğundan belirtilen tarihinde Euro/Avro kuru incelenmiş olup dava tarihinde ------- kurunun: 18.33 TL olduğu, Dava konusu olan yazılım programının rayiç bedelini tespit etmek adına dosyaya sunulan fatura örnekleri incelenmiş bahsi geçen ---------yazılım programının 1 adet rayiç bedelinin (KDV Dahil) 3.538 € (Euro/Avro) olduğu,Davalının bilgisayarlarında kurulu ve çalışır durumda tespit edilmiş olan 1 adet --------- yazılım programının (KDV Dahil) “3.538 € (Euro/Avro)” olduğu,

Lisans bedelinin belirtilen “24.06.2022” tarihinde (KDV Dahil) 3.538 € X 18.33 = 64.851 TL (Türk Lirası) olduğu,Davalının bilgisayarlarında kurulu ve çalışır durumda tespit edilmiş olan 3 adet ----- yazılım program olması sebebiyle (KDV Dahil) “10.614 € (Euro/Avro)” olduğu, Lisans bedelinin belirtilen “24.06.2022” tarihinde (KDV Dahil) 10.614 € X 18.33 = 194.554 TL (Türk Lirası) olduğu,

6)Nihai takdiri sayın mahkemeye ait olmak üzere, FSEK 68. madde uyarınca en fazla 3 katı kadar tazminat hükmedilebileceğinden (KDV Dahil) 31.842 € X 18.33 = 583.663 TL(Türk Lirası) olduğu," yönünde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

5846 Sayılı FSEK 2, 19, 21,22,52,68. maddeleri

GEREKÇE

Dava, davacıya ait yazılımların davalı tarafça izinsiz şekilde kullanılması nedeniyle FSEK 68.madde gereğince tazminat davasıdır.Davacı taraf davalı tarafın lisans hakkı sahibi olduğu - adet --------- adet ---- adet--------yazılım programının davalılarca izinsiz olarak indirilmek suretiyle FSEK 22. Maddeden kaynaklı çoğaltma hakkının ihlal edildiğini iddia ederek tazminat talebinde bulunmuş, 14.02.2025 tarihli ıslah talebi ile programlardan kaynaklı tazminat talebi yönünden ıslah talebinde bulunmuştur.

Toplanan deliller, iddia, savunma, bilirkişi raporları ve dosya kapsamına göre, ---------üretilip pazarlanan bilgisayar programının ilim eseri vasfında bulunduğu, FSEK’in 12 maddesi hükmü de nazara alındığında, eserle ilgili hakların ve kullanım yetkisinin sahibinin davacı şirket olduğu sabittir. Bu tespit karşısında ihlalin varlığı halinde davacı tarafın talep hakkı bulunduğu da açıktır.

Bu açıklamalardan sonra dava konusu somut olayda ----- D.İş sayılı dosyada yapılan tespit ile belirlendiği ve yargılama sırasında alınan ----- tarihli raporda belirlendiği üzere davalılara ait iş yerinde toplam 5 adet bilgisayarda --------- isimli kurulumunun yapıldığı hususunun belirlendiği, tespit tarihi itibariyle bu programların çalışır vaziyette ve demo sürümü olmadıkları, yine celp edilen --------- E. Sayılı dosyasındaki alınan bilirkişi raporunda da az yukarıda belirtilen programların kurulu olduğunun sabit olduğu ve davalı taraflarca lisans sözleşmesi sunulmadığının sabit olduğu,

bu haliyle davalıların bu eylemleri ile davacı tarafın ait eserden kaynaklanan hakkını ihlal ettiğinin sabit olduğu, davacının, sorumluluğu bulunan davalı şirketten iş yeri sahibi olması ve diğer davalıların şirketin sahibi oldukları ve temsil ve ilzama yetkili kişi olması dolayısıyla sorumluluklarının bulu8nduğu ve bu haliyle kendilerinden talepte bulunabileceği, davalılardan malî haklarının ihlâli ve uğradığı zarar sebebiyle eylem tarihinde yürürlükte bulunan FSEK’nun 68.maddesi uyarınca üç katına kadar telif tazminatı isteyebileceği, --------1 adedinin bedelinin 2.999,00 EURO+KDV olduğu,

KDV dahil üç programın bedelinin 10.614,00 EURO olduğu, kanunun düzenlemesinde davacı tarafın 68. Madde kapsamında 3 katına kadar tazminat talep hakkı bulunduğu, ancak programın davalı tarafça eski versiyonu kullandığı, 3 kat tazminatın hakkaniyete uygun olmayacağı, 2 katı tazminat tutarının takdiren tarafların hak ve menfaatleri ile uyumlu olacağı dikkate alınarak davacı tarafın talebinin bu miktarın altındaki miktar olduğu da dikkate alınarak17.500,00 Euro tazminatın yerinde olduğu kanaatine varılmış, taleple bağlı kalınarak 17.500,00-Euro tazminatın 8.997,00EURO'luk kısmına haksız fiil tarihi olan 28.11.2022 tarihinden,

bakiye kısmı olan 8.503,00 EURO'luk kısmına da ıslah tarihi olan 14.02.2025 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi uyarınca fiili tahsil tarihine kadar işlemiş faiz toplamının fiili ödeme tarihinde-------- efektif satış kuru üzerinden belirlenecek TL karşılığının davalı ŞİRKETTEN alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş, ayrıca davacı tarafça tespit masraflarının da talep ve dava edildiği,

davacı tarafın tespit talep etmekte haklı olduğu bu sebeple tespit masraflarından da davalı tarafın sorumlu olacağı kanaati ile 2.04.0,00-TL tespit masrafının da davalılardan alınarak davacı tarafa ödenmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

DAVANIN KABULÜ İLE

1-17.500,00 Euro tazminatın 8.997,00 EURO'luk kısmına 28.11.2022 tarihinden, bakiye 8.503,00 EURO'luk kısmına ıslah tarihi olan 14.02.2025 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi uyarınca fiili tahsil tarihine kadar işlemiş faiz toplamının fiili ödeme tarihinde ------ efektif satış kuru üzerinden belirlenecek TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

2-2.040,00-TL --------- D. İş sayılı dosyasında sarf edilen tespit giderinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa ödenmesine,

3-Alınması gerekli 51.869,49 TL karar ve ilam harcından peşin ve ıslah harcı olarak alınan toplam 10.876,79 TL harcın mahsubu ile 40.992,70 TL bakiye harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irad kaydına,

4- Davacı tarafça başlangıçta yatırılan toplam 10.876,79 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

5- Davacı yararına karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 117.898,75 TL vekalet ücreti takdiri ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

6- Davacı tarafından yapıldığı anlaşılan 488,40 TL ilk dava masrafı, 360,00 TL tebligat ve müzekkere gideri, 12.000,00 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 12.848,40 yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

7-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

8-Taraflarca yatırılan gider avanslarından kullanılmayan miktarların karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,

Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 15/04/2025