İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/717 K.2024/584

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/717

KARAR NO : 2024/584

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 04/10/2024

KARAR TARİHİ : 07/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı...vekili dava dilekçesinde özetle talebe konu ----- seri numaralı ----- Şubesine ait 30.09.2024 tarihli 2.900.000 TL bedelli çekin keşidecisi ve hamili olduğunu, çek defteri çıkarılırken çeki kaybettiğini fark ettiğini,çekin ibraz müddetinin devam ettiğini, çekin tahsili halinde zarara uğrayacağını belirtmiş, çek hakkında ödemeden men ve zayi nedeni ile çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Davacının keşideci olduğu görülmüştür.Dava, TTK'nın 818/s.

757- 765. madde hükümlerine göre zayi edildiği bildirilen çekin iptali isteğine ilişkindir. TTK.757-765.maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye, yerleşik uygulamaya ve ilmi açıklamalara göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca hamile aittir.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.(TTK.652.m)---- Bam ----. HD.----- Sayılı ilamında "...Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı menfi tespit davası açma imkanı mevcuttur.

HMK'nın 114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Davacı...keşidecinin, hamil adına bu davayı açmakta hukuki yararı ve aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır.

Davacı...vekili dava dilekçesinde ve istinaf dilekçesinde çeklerin keşidecisinin davacı...olduğunu belirtmiş ve davacı...vekili tarafından sunulan çeklerin suretlerinde de çeklerin keşidecisinin davacı...olduğu anlaşılmakla Mahkemece davanın keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi isabetli olup, davacı...vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. " belirtmiştir.----BAM ---- HD------. "...

Çek keşidecisinin (çek karnesi sahibinin) TTK'nın 757 ve 818/s maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle, eldeki davayı açmakta hukuki yararı yoktur.

Kanunda, bu talebin ancak çekin hamili tarafından ileri sürülebileceğini düzenlediği, bu tür bir talebin hiç bir şekilde keşideci tarafından ileri sürülemeyeceği, bu kapsamda keşidecinin zayi nedeniyle talepte bulunmasındaki amaç ve saikinin bir öneminin bulunmadığı anlaşılmakla davacı...vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir..." belirtmiştir.Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır.

Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır.HMK.114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Kaldı ki; kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği durumlarda, senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK 651.ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir.

İptal kararı alan hamil hakkını senetsiz olarak ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir .Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.

Keşidecinin iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı ve aktif husumeti bulunmamaktadır.Davacı...tarafından zayi edildiğini bildirdiği çekte keşideci sıfatıyla yer aldığı, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma açmakta hukuki yararı olmadığından davanın hukuki yarar yokluğundan ve aktif husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.