İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/785 K.2025/623

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/785

KARAR NO : 2025/623

DAVA

Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ : 02/07/2023

KARAR TARİHİ : 08/07/2025

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dilekçesinde özetle; Davalı şirket ------ ile müvekkil şirket ------- yakıt tankı cinsi emtianın ------- taşınması hususunda, 06/07/2022 tarihli elektronik posta ile taşıma sözleşmesi akdettiğini, ------ ordusunun alıcısı olduğu taşımaya konu emtialar için vergi muafiyeti söz konusu olup, bu itibarla da, vergi muafiyeti ve ayrıca yükün çekilmesi ve teslimi için prosedürel işlem ve kayıtların önceden tamamlanabilmesi ve emtia varış limanına vasıl olduğunda bekleme olmaksızın ve vergi ödenmeksizin çekilebilmesi amacıyla önceden, taşımaya ait konşimento görüntüsünün ve bilgilerinin, ----- ilgililerle paylaşılması zarureti davalı tarafla gerek sözlü gerekse de yazılı şekilde, e-posta yoluyla paylaşılmıştır.

24/11/2022 tarih ve 13.23 saatli ve müvekkil ---- İnşaat tarafından, davalı ----- Nakliyat'a iletilen e-posta ile; "----- Bey merhaba, aşağıda hem benim hem de ------ Bey’in bahsetmiş olduğu gemi konşimentosunu hazırlayabildik mi? Ne kadar erken olursa o kadar iyi olacaktır. Örneğin bazı diğer evrakları karşı tarafa ilettik biz. Konşimento kaldı bir tek. Sizden ricamız bir an evvel hazır edersek karşı tarafa gönderip işlemlerini başlatsınlar onlar da. Desteğiniz için teşekkür ederiz şimdiden. İyi çalışmalar" şeklinde, bu hususta tekrar hatırlatma yapılmıştır. 24/11/2022 tarih ve 14.54 saatli e-posta ile de davalı taraf, cevaben "Gemi firması ile yazışmalarımız devam ediyor. Alır almaz sizlere ileteceğiz." demiştir.

30/11/2022 tarihli e-postada, yazılı ve sözlü talepler üzerine davalı ------ Nakliyat. "Merhaba , ------ (konşimento) görüntüsü ektedir ancak düzeltilmesi gereken yerler var bir önceki ----- gibi alıcı ve gönderici - ekleniyor.

Gün içinde size revizesi iletilecektir." şeklinde talebe geri dönüş yapmıştır.Gün içinde taşımaya ait konşimento iletilmeyince de, bu kez yazılı şekilde yine 01/12/2022 tarihinde müvekkil ----- İnşaat tarafından "Merhaba, Revize-- görüntüsü gelmedi sanırım?" şeklinde hatırlatma e-postası atılmıştır. ------ İnşaat yetkilisi tarafından 01/12/2022 tarihli e-postası ile, " Bu evrak ne kadar geç gelirse, o kadar ------’daki ------ Time dan yemiş oluyoruz.

Bu evrak olmadan muafiyet işlemlerini başlatamıyorlar. Muafiyet evrakı olmadan da gümrükten çekemiyorlar. Dolayısıyla ---- bitince mecburen ---- kesiyorlar. ----- bey bu konudaki desteğiniz çok önemli. Teşekkürler, ------" şeklinde konunun önemi tekrar yetkilisince de açıkça vurgulanmıştır.

Gemi ve konşimento değişikliği olduğunu bilmesi gereken davalı taraf olup, müvekkilin bu konuda kendilerine önceden yapılmış olan açık uyarısı ve konunun öneminin vurgulanmış olması karşısında, bu değişikliği ve ilk gönderdiği konşimentonun geçerli olmayacağını ve değiştiğini müvekkile davalı ------ Nakliyat'ın bildirmesi gerektiği ve bunun görev tanımları dahilinde kalan ve bir "yan edim yükümlülüğü" olduğu ve TBK ve borca aykırılık hükümleri gereği sorumlu oldukları sarihtir.

Davalı ------- Nakliyat, basiretli tacir gibi hareket etmek yükümlülüğüne uymayarak, taşıyanın, taşıma sözleşmesinden doğan yan edim yükümlülüğünü ihlal etmiş ve müvekkil ----, aslında muafiyet olmasına rağmen, bu eşya için vergi ve fazladan ardiye ücreti ödemesine sebebiyet vermiştir.Davalı ------ Nakliyat, bu uyuşmazlıkta sorumluluğu üstlenmemiş, işbu taşımayı organize eden kendileri olduğu halde, taşıma işleri organizatörlüğü/taşıyan sıfatının içerdiği yükümlülükler ve sorumluluklar dışında kalarak, bu konudaki sorumluluğu gemi acentesine yükümlemeye çalışmışlardır.

Yasal olarak müvekkilin muhatabının davalı olduğu kat'idir. Bunun üzerine müvekkil tarafından arabulucuya başvurulduğunu, mahkemenin dikkatine sunulan tutanaklardan anlaşılacağı üzere, arabuluculuk toplantısından da olumlu bir sonuç alınamamış olup, işbu davanın ikame edilmesi ve yukarıda anılan sebeplerle müvekkilin zararının davalı taraftan tahsilinin talep edilmesi istenmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı -------- ile dava dışı yükün alıcısı arasında kararlaştırılan teslimat şeklinin "------" teslim şekli olduğu, ödenen gümrük vergisi ve ardiye ücretleri masraflarının yükün alıcısı olan ---- silahlı kuvvetleri'ne( -----) ait olduğu,

bu hakkın davacı firma tarafından dava konusu edilerek davalı müvvekilden talep edilemeyeceği, davalı müvekkil ------ taşımacılık, taşıyan sıfatının kendisine yüklediği sorumluluklardan doğan yüklemeye konu taşımanın güzergahını, gerekli olan diğer formalitelerin ve yükle ilgili bilgileri, gemi acentasına bildirerek doğru konişmento düzenlenmesine ilişkin yükümlü olduğu sorumluluğunu yerine getirerek emtiaları alıcısına eksiksiz ve sağlam şekilde etmiş,bu sebeple, konşimento hamili olan yükün alıcısı ----- silahlı kuvvetlerinin konşimentodan doğan zararlarının tazminini,

davacı satıcı firma talep edemeyeceği gibi(aktif husumet yokluğu sebebiyle) yine bu zararın tazminini konşimentoyu düzenleyen yetkili acente firması ------ uluslararası taşımacılıktan talep etmesi gerekirken(pasif husumet yokluğu sebebiyle) davalı müvekkil firmadan talep etmesi maddi gerçeklerle örtüşmeyen iddialar olup ileri sürdüğü işbu dava ile mahkemenizi yanıltma ve haksız kazanç sağlama gayreti içerisinde olup huzurdaki haksız davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLER

Dava konusu taşımaya ilişkin faturalar, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı. 20.02.2025 tarihli ara karar ile dosyanın bir mali müşavir bilirkişisi bir taşıma alanında uzman bilirkişi ve deniz taşımacılığı alanında uzman bilirkişiye tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 20.05.2025 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.

Bilirkişi ----, Taşıma Uzmanı ------ ve Uzakyol Kaptanı ------ heyet raporunda özetle.

Davacıya ait Yasal defterlerin Vergi Usul Kanunun 183-184-185 maddeleri ve 6102 Sayılı TTK’nın 64.maddesinde belirtilen usul ve esaslara uygun olarak tutulduğu, kayıtların usulüne uygun olarak gerçekleştirildiği, Vergi Usul Kanunu 223-224-225 maddeleri ile TTK’nın ilgili hükümlerine uygun olarak noter açılış tasdikleri ile GIB onaylı e-beratların yasal süresi içerisinde alındığı dolayısıyla ticari defterlerin delil niteliğine haiz olduğu,

Sayın Mahkemenizin 20.02.2025 tarihli celsesinin ------numaralı ara kararında tarafların2022 ve 2023 yıllarına ilişkin tüm defter ve kayıtlar ile tüm evrakların 14/03/2025 günü saat 09:45 'te mahkeme salonunda hazır bulundurulması,

tarafların yerinde inceleme talep etmeleri halinde 2 haftalık kesin içerisinde taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu ticari defterler ve kayıtların bulunduğu yer ile inceleme sırasında muhatap alınacak yetkili kişinin iletişim kaydı ile e-mail adresinin dosyaya yazılı olarak açıklanmasına yönelik karar kurulduğu ancak davalının belirtilen gün ve saatte ticari defterlerini hazır bulundurmadığı gibi ayrıca yerinde inceleme de talep etmediği, Davacının iddia ettiği zararla ilgili, dava dışı ------ firmasının davacı adına 11.01.2023 tarihli ------ numaralı 68.152,00 ------ tutarlı Debit Note/Borçlandırma Dekontunu düzenlediği,

davacının bu tutarı 3,6399 ------- çapraz kuru üzerinden çevirerek, 18.723,08 Usd karşılığı 34,2034 Usd kuru üzerinde 640.392,99 TL tutarla açık hesap şeklinde işleyen dava dışı ------ firmasının cari hesabına Alacak olarak kaydettiği, davacı ile dava dışı ------ firması arasındaki diğer işlemlere göre, 31.12.2024 tarihi itibariyle davacı nezdinde ------- firmasının 1.510.789,10 Usd karşılığı 53.173.486,74 TL alacaklı olarak göründüğü, Davacı nezdinde dava dışı ----- Ülkesinde ------- firmasına ait herhangi bir cari hesabın tespit edilemediği,

Davaya konu taşımacılığın TTK – 4. Kitap madde 902 hükmüne göre gerçekleşen multimodal (karma) bir taşımacılık olduğu kanaatine varıldığı, ------- taşımacılığında; yük taşıma aracından (dorseden) boşaltılmadan doğrudan dorsenin gemi ile taşınmasına yönelik bir denizyolu taşıma modeli olması nedeniyle davaya konu taşımacılığın tümünde CMR Konvansiyonu hükümleri uygulanabileceği kanaatine varıldığı, Tüm taşımayı organize eden davalı taşıyıcının davacı gönderene yanlış konişmento iletmesi neticesinde teslim engelinin ortaya çıktığı ve emteanın gönderilene teslim edilemediği,

bu nedenle CMR m. 17 bağlamında davalı Taşıyıcı “-------” firmasının sorumluluk süresinde gerçekleşen dava konusu zarardan sorumlu olacağı şeklinde tespitte bulundukları görülmüştür.

DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE: Dava, taşıyıcının kusuru nedeniyle ödenen gümrük vergisi ve liman ardiye ücretinin tahsili istemine ilişkindir.Somut olayda taşıma sözleşmesi ----- taşıma denilen karma taşıma sözleşmesi olup, davaya konu taşıma, ---- karayolu, ------ deniz yoluyla ----- yapılmıştır.Dosya kapsamında yer alan ve davalı şirketin kaşesi bulunan 3 adet fotokopi şeklindeki CMR senedinin 3 adet 30.000 ----- kapasiteli çelik yerüstü yakıt tankının -----plakalı araçlarla ----- taşınmasına ilişkin olduğu, yine fotokopisi sunulan 11/29/2022 ve 12/05/2022 tarihli konşimentoların 3 tankın ------ limanından ------ limanına taşınmasına ilişkin olarak hazırlandığı anlaşılmaktadır.

Eldeki davada, dava konusu taşıma multimodal bir taşıma olup, taraflar arasındaki e-mail yazışmalarından deniz taşımasının -------- gemisi vasıtası ile gerçekleştirildiği konusunda ihtilaf bulunmamaktadır.

Taşımanın yapıldığı kara aracının bir süre deniz vasıtasıyla taşınması, "yolun bir kısmında yük boşaltılmadan taşınması halinde CMR nin taşımanın tümü için uygulanacağı" düzenlemesine ilişkin CMR 2. maddesi gereği bir bütün olarak CMR hükümlerine tabi olup, iş bu davaya bakmakla görevli mahkemenin Ticaret Mahkemeleri olduğu ----- Bölge Adliye Mahkemesi ------. 'nin 20/09/2024 tarih ve ----- Esas ------- Karar sayılı kararında belirtilmiştir.Mahkememizce çözülmesi gereken uyuşmazlık; davacının gümrük vergisi ve liman ardiye ücreti talebinin yerinde olup olmadığı,

davalının taşınan emtiaya ilişkin gümrük vergisi ve liman ardiye ücretine ilişkin sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, davacını yapmış olduğu ödeme mevcut ise talebini davalıya yönelip yöneltemeyeceği noktalarında toplandığı görülmüştür.Uyuşmazlık konusu davada, eşyaların taşımasının Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR Konvansiyonu) kapsamında yapıldığı ve taşıyıcının sorumluluğunun Konvansiyon kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

CMR Konvansiyonunun 17/1. maddesine göre taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. 17/2.madde ise "Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise, taşımacı sorumlu tutulamaz." şeklindedir.

Bu durumda kural olarak, taşıyıcı kendi kusurundan kaynaklanmayan bir sebepten ileri geldiğini ispat edemedikçe eşyaya gelen hasarı veya gecikmeden doğan zararı tazmin borcu altındadır. Bir başka deyişle, taşıyıcının kusurlu olduğu karine olarak kabul edilir.

Sorumluluktan kurtulabilmesi için taşıyıcının kusurlu olmadığını ispat etmesi zorunludur.CMR Konvansiyonunun 23. maddesinde; nakliye sürecinde sözleşmenin hükümleri gereğince taşıyıcının kısmen veya tamamen kayıptan dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan bu tazminat yükünün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanacağı 23/4. fıkrasında ise yükün taşınması dolayısıyla ödenen taşıma ücreti, gümrük resimleri ve diğer ödemelerde malın tamamen kaybedilmesi halinde tamamen ödeneceği, kısmen kaybolma halinde ise karşılaşılan zarar oranında ödeme yapılacağı bunlar dışında tazminat ödenmeyeceği,

5. fıkrada ise gecikme halinde hak sahibinin zarar ve ziyanın bundan ileri geldiğini kanıtlaması halinde taşımacının bu zarar ve ziyan için taşıma ücretine geçmemek üzere tazminat ödeyeceği düzenlenmiştir.Davacı yanca davalı tarafından bildirilen konşimento bilgileri ile geminin limana ulaştığında alıcı firmaya verilen konşimento bilgilerinin farklı olduğu, bu sebeple vergi muafiyet işlemlerinin yetişmediğini ve ardiye ücretinin tahsil edildiğini, vergi ve liman ardiye ücreti ödemek zorunda kaldığını, kendilerine rücu edildiğini, bu ödemeleri de davalıdan tahsil edilmesinin dava konusu yapıldığı anlaşılmıştır.Bilirkişi heyet raporunda;

davacının ticari defter ve belgelerinin delil niteliğinde olduğu, davalının defterlerini ibraz etmediği, dava dışı ---- firmasının davacı adına 11.01.2023 tarihli ----- numaralı 68.152,00 ------ Dinarı tutarlı Debit Note/Borçlandırma Dekontunu düzenlediği, davacının bu tutarı 3,6399 ------ çapraz kuru üzerinden çevirerek,

18.723,08 Usd karşılığı 34,2034 Usd kuru üzerinde 640.392,99 TL tutarla açık hesap şeklinde işleyen dava dışı ----- firmasının cari hesabına Alacak olarak kaydettiği, davacı ile dava dışı ------- firması arasındaki diğer işlemlere göre, 31.12.2024 tarihi itibariyle davacı nezdinde ----- firmasının 1.510.789,10 Usd karşılığı 53.173.486,74 TL alacaklı olarak göründüğü, Davacı nezdinde dava dışı ----- Ülkesinde ----- firmasına ait herhangi bir cari hesabın tespit edilemediği,

Tüm taşımayı organize eden davalı taşıyıcının davacı gönderene yanlış konişmento iletmesi neticesinde teslim engelinin ortaya çıktığı ve emteanın gönderilene teslim edilemediği, bu nedenle CMR m. 17 bağlamında davalı Taşıyıcının sorumluluk süresinde gerçekleşen dava konusu zarardan sorumlu olacağı bildirilmiştir.Davacı ticari defter ve belgelerinde 18/10/2024 tarihinde ödenen bedelin alacak kaydı olarak işlemek suretiyle muhasebeleştirmesinin yapılmak suretiyle aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Bu açıklamalar ışığında; iddia, savunma ve toplanan delillere nazaran bilirkişi raporunda açıklandığı üzere taşımayı organize eden davalı taşıyıcının davacı gönderene yanlış konişmento iletmesi neticesinde teslim engelinin ortaya çıktığı ve emteanın gönderilene teslim edilemediği, bu nedenle davacının gümrük vergisi ve liman ardiye ücretine yönelik 68.152,00 ----- CMR 17. Ve 23.maddeleri uyarınca davalıdan talep edebileceği anlaşılmakla, davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KABULÜ ile; 68.152,00 ---- dava tarihinden itibaren işleyecek CMR 27.maddesindeki %5 faizi aşmamak kaydıyla Devlet Bankalarının ------- ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte fiili ödeme tarihindeki kur karşılığının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

2-Harçlar yasası uyarınca alınması gereken 33.101,27 TL harçtan, peşin yatırılan 8.275,32 TL harcın düşümü ile geri kalan 24.825,95 TL harcın davalıdan alınarak hazineye İRAD KAYDINA,

3-Davacı tarafından yapılan 8.275,32 TL peşin harç, 179,90 TL başvuru harcı, 21.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 317,50 TL posta gideri olmak üzere toplam 29.772,72 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

4-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. uyarınca 76.686,15 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

5-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,

6-3.120,00 TL Arabulucu ücretinin davalıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA,

Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.