İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/17 K.2025/461

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/17

KARAR NO : 2025/461

DAVA

Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)

DAVA TARİHİ : 08/01/2024

KARAR TARİHİ : 23/05/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

“Müvekkil şirkete ------ sayılı ekstra karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı olan---- plakalı sayılı araç, ---- sevk ve idaresindeyken, muteveffa ----- sevk ve idaresinde bulunan ----- plakalı araca (motosiklet) çarparak hasar vermiş, Meydana gelen kaza sebebiyle kaza motosiklet sürücüsü ---- hayatını kaybetmiş, Kaza tespit tutanağında ----- plakalı araç sürücüsü olarak kaza anında kendisini sürücü olarak beyan eden ----- ismi görülmekte, Ancak ------ 23/06/2021 tarihli ifadesinde ''....(kaza sonrası) aracın direksiyonundan arka koltuğa geçtiğini,

kendisinin sürücü belgesi olmadığı için abisi olan ----- kazayı üstlendiğini'' beyan etmiş, Müvekkil şirkete sigortalı olan ----- plakalı araç sürücüsü, ------sayılı yer önünde bulunan virajlı yol kesiminin önünde seyir ederken, kaza dışı otomobili sollamak için yolun karşı şeridine geçmiş ve bu istikamette gelmekte olan muteveffa ---- sevk ve idaresinde bulunan ------ plakalı motosiklete çarpması neticesinde ölümlü trafik kazası meydana gelmiş Kaza tespit tutanağında ----- plakalı araç sürücüsünün KTK 56/a-1 maddesini ihlal ederek ''Sürücülerin;

geçme ,dönme, duraklama, durma ve park etme gibi haller dışında şerit değiştirmeleri veya iki şeridi birden kullanmaları'' kuralına uymaması sebebiyle kazaya sebebiyet verdiği tespit edilmiş, Söz konusu kaza sebebiyle--- Cumhuriyet Başsavcılı'ğı tarafından ----- numaralı soruşturma başlatılmış, Soruşturma dosyası kapsamında kazaya ilişkin 13/07/2021 tarihli bilirkişi raporu alınmış, Ayrıca ---- Ağır Ceza Mahkemesi 21/12/2021 tarihli, ---- Esas, ----Numaralı dosyası ile ---- plakalı araç sürücü ----- mahkumiyetine karar vermiş, ------plakalı araç sürücünün ehliyetinin olmadığı yönündeki ikrarı,

soruşturma ve kovuşturma dosyaları kapsamında alınan bilirkişi raporu ile araç sürücüsünün yukarıda belirtilen kuralları ihlal ederek, trafik kurallarına aykırı davranarak ASLİ ve TAM KUSURLU olduğu tespit edilmiş, 20.06.2021 tarihli trafik kazasının meydana gelmesi sebebiyle, muteveffa ---- mirasçıları, destekten yoksun kalma tazminatlarının ödenmesi için müvekkil sigorta şirketine müracaat etmişler, Bu sebeple 05/09/2022 tarihinde ---- dosya numarası ile ihtiyari arabuluculuk yapılmış, Muteveffa ---- mirasçılarını temsilen Av. ----- ihtiyari arabuluculuk sürecine katılmış,

Arabuluculuk Anlaşma Belgesi doğrultusunda destekten yoksun kalan yukarıda isimleri belirtilen taraflara maddi tazminat ve ferileri için, ---- (BABA) için - 135.000,00 TL --- -- (ANNE) için - 155.000,00 TL vekalet ücreti - 28.750,00 TL (21.684,32 TL olarak stopaj hariç) olmak üzere TOPLAM - 318.750,00 TL ödenmesi hususunda anlaşma sağlanmış ve müvekkil şirket tarafından 29/11/2022 tarihinde müteveffa mirasçıları vekili hesabına ödenmiş, arabuluculuk anlaşma belgesi ile kararlaştırılan vekalet ücreti müteveffa mirasçıları vekili hesabına 29/11/2022 tarihinde ödenmiş, Huzurdaki dava konusu ile ilgili olarak,

14.11.2023 tarihinde tüketici dava şartı kapsamında arabuluculuğa başvurulmuş, ------No'lu dosyadan yapılan arabuluculuk görüşmesi neticesinde anlaşılamamıştır.

Bu sebeple huzurdaki davayı açma zarureti doğmuş, Yukarıda izah edilen ve mahkemenizce re'sen dikkate alınacak nedenlerle fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile davanın kabulü ile ödenen 318.750,00 TL tutarındaki tazminatın davalıdan, ödeme tarihi olan 29.11.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini, talep ve beyanlarında bulundukları görülmüştür.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ” Davacı sigorta şirketinin açtığı eldeki dava, trafik kazası nedeniyle hak sahiplerine ödeme yapan sigortacının Trafik Sigortası Genel Şartlarının B4 ve B4/b maddelerinde yer alan "tazminat gerektiren olayın ehliyetsiz kimseler tarafından kullanılması veya trafik kurallarının ağır ihlali sonucunda meydana gelmesi durumunda sigortacının kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu hakkı" kapsamında açılmış sigorta ettirene rücu davası olduğunu,

dava konusu zararın ortaya çıkmasına neden olan ------ plaka sayılı araç müvekkilin mülkiyetinde iken davacı sigorta şirketine sigortalanmış ve fakat kaza tarihi olan 20.06.2021 tarihinden önce 16.06.2021 tarihinde isimli kişiye ----.

Noterliği'nin 16.06.2021 tarih ve ------ yevmiye nolu Araç Satış Sözleşmesi ile devredilmiş olduğunu, bu kapsamda müvekkilin iş bu dava sonucunda aleyhine hükmedilecek tazminatlardan tazminatı doğuran aracın maliki olan ---- rücu hakkı kapsamında davanın ------ ihbarını, Bununla birlikte Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları’nın “sigortacının işletene rücu hakkına” ilişkin B.4 maddesi c bendine ve Genel Şartlar’daki hükme göre, Sigortacının işletene rücu edebilmesi için “kazanın, aracın gereken ehliyetnameye sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması sonucu” meydana gelmiş olması gerekir,

Daha açık bir anlatımla,“kazanın oluşu” ile “yeterli ehliyetnameye sahip olmama” arasında “uygun nedensellik bağı” bulunmalı; başka bir deyişle, kaza, yeterli ehliyetnameye sahip olmamanın bir sonucu olmalı, kaza ile yetersiz ehliyetname arasında “neden-sonuç” ilişkisi kurulabilmeli, Somut olayda, sigortacının rücu hakkını kullanabilmesi için, meydana gelen kazanın, yeterli ehliyetnameye sahip olmamanın bir sonucu olmasına; başka bir deyişle, kazanın nedeninin, Müvekkili şirket, 16.06.2021 tarihinde -----.

NOTERLİĞİ ----- yevmiye nolu ARAÇ SATIŞ SÖZLEŞMESİ ile aracı ----- isimli şahsa satmış, aynı gün faturasını düzenleyip, mamelikinden çıkarmış, aracı alıcıya teslim etmiş, 16.06.2021 tarihinde araç satış sözleşmesi anından müvekkilinin sorumluluğu sona erdiğinden, aracın alıcıya tesliminden 4 gün sonra meydana gelen kazadan müvekkilinin herhangi bir maddi sorumluluğu bulunmadığı sabit olup, davanın reddini, Yukarıda izah edilen sebeplerle.

Davanın yasal dayanağının Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş olması ve dava konusu kazanın oluşumunun sigortalı araç sürücüsünün ehliyetsizliğinden kaynaklanmaması nedeniyle yasal koşulları oluşmayan davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya tahmiline,” karar verilmesini talep ve beyanlarında bulundukları görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Huzurdaki dava, Rücuen tazminat istemi davasıdır. Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk son tutanağı dosyaya sunulmuştur.

Mahkememizce işbu dosyada, Sigorta Uzmanı bilirkişi raporu dosya arasına alınmıştır. Bilirkişi tarafından tanzim edilen bilirkişi raporunda özetle. İnceleme Tartışma Ve Değerlendirme: Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası) Genel Şartları’nın,” A.3.

SİGORTANIN KAPSAMI Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür.

Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır. Meydana gelen bir kazada zararın önlenmesi veya azaltılması amacıyla, sigorta ettirenin yapacağı makul ve zorunlu masraflar teminat limitleri dahilinde sigortacı tarafından karşılanır.

Bu sigorta, sigortalının haksız taleplere karşı savunmasını bu genel şartların B.2.4. maddesi hükmü çerçevesinde temin eder. Kapsama Giren Teminat Türleri Bu genel şart kapsamındaki teminat türleri aşağıda yer almaktadır. a) Maddi Zararlar Teminatı: Hak sahibinin bu genel şartta tanımlanan ve zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan malları üzerindeki azalmadır.

Sigortalının sorumlu olduğu araç kazalarında değer kaybı, talep edilmesi halinde ilgili branşta ruhsat sahibi sigorta eksperleri tarafından tespit edilir. Değer kaybının tespiti bu Genel Şart ekinde yer alan esaslara göre yapılır. ç) Destekten Yoksun Kalma (Ölüm) Teminatı: Üçüncü kişinin ölümü dolayısıyla ölenin desteğinden yoksun kalanların destek zararlarını karşılamak üzere bu genel şart ekinde yer alan esaslara göre belirlenecek tazminattır.

Söz konusu tazminat miktarının tespitinde ölen kişi esas alınır. B.4- Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortacının İşletene Rücu Hakkı Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.

(Değişik-----) Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.

Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir: a) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, b)(Değişik:------Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise, c) Aracın,

uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar, ç) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,

d) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa, e) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse, f) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere,

olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde, Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez. T.C. Yargıtay ------. Hukuk Dairesi Esas No:----- Karar No:------.

Tarihi:20.1.2014 Özet: Sigortalı aracın, gereken ehliyetnameye haiz olmayan kişi tarafından kullanılması ve bu kişinin ( sürücünün ) kusurlu olması rücu etmek için yeterli olup, rizikonun gerçekleşmesinden, ehliyetsiz araç kullanmanın asli unsur olması ya da münhasıran ehliyetsizlik sebebiyle kazanın meydana gelmesi gerekmemektedir.

DAVA : Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR : Davacı vekili, müvekkili sigorta şirketi tarafından Zorunlu Mali Mesuliyet sigortası ile sigortalı olan ---- ... plakalı aracın olay günü ----- ... plakalı araca çarparak zarar verdiği %50 kusura isabet eden 1.842,00 TL hasar bedelinin 30.05.2008 tarihinde ödendiği, sigortalı araç sürücüsünün ehliyetsiz olması nedeni ile ödenen hasar bedelinin davalı sigortalıdan tahsili için takibe geçildiğini, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğinden itirazın iptalini istemişlerdir.

Davalı, olay tarihinde aracın üzerine kayıtlı olsa da olaydan önce galericiye sattığını haksız açılan davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Mahkemece, ehliyetsiz araç kullanılması halinde rücu edebilmek için zararın oluşumunda ehliyetsizliğin asli unsur olması gerektiği, bilirkişi raporuna göre sürücünün ehliyetsizliği zararın meydana gelmesinde asli unsur olmadığından davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı sigorta vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, zorunlu mali mesuliyet sigortasından kaynaklanan rücuen alacakla ilgili itirazın iptali istemine ilişkindir.

Poliçesi Genel Şartlarının "tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller" başlıklı 4/c maddesinde tazminatı gerektiren olayın, aracın Karayolları Trafik Kanunu'na göre gereken ehliyetnameye haiz olmayan kimseler tarafından sevk edilmesi sonucunda vukua gelmiş ise, sigortacının bu hususu zarar görenlere karşı ileri süremeyeceği ve fakat ödemede bulunduktan sonra tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene rücu edebileceği hükme bağlanmış bulunmaktadır.

Poliçede yer alan bu şart esasen 'nin 95.maddesi düzenlemesinin poliçeye aksettirilmiş bir hükmüdür. şirketi ehliyetsiz araç kullanılması sebebine dayanarak kendi sigortalısına onun veya sigortalı aracın sürücüsünün kusuru oranında rücu edebilir. Zira araç sahibinin sorumluluğu diğer bir deyişle karşı araç malikine tazminat ödeme yükümlülüğü aracı kullanan sürücü ehliyetsiz olsa dahi kusur esasına dayalıdır.

Sigortalı aracın, gereken ehliyetnameye haiz olmayan kişi tarafından kullanılması ve bu kişinin ( sürücünün ) kusurlu olması rücu etmek için yeterli olup, rizikonun gerçekleşmesinden, ehliyetsiz araç kullanmanın asli unsur olması ya da münhasıran ehliyetsizlik sebebiyle kazanın meydana gelmesi gerekmemektedir.

ZMSSKTKZMSS Bu durumda, mahkemece alınan kusur ve hasar bilirkişi raporu ve diğer deliller birlikte değerlerdirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün bozulmasına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, gününde oybirliğiyle karar verildi.

SONUÇ20.01.2014 Yargıtay Kararı: Nitekim Yargıtay -----Hukuk Dairesi'nin -----. sayılı ve tarihli 25.4.2018 kararı. "Dava, zorunlu trafik sigortacısı tarafından zarar gören üçüncü kişilere ödenen tazminatın ehliyetsizlik sebebiyle sigortalısından rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi Genel Şartlarının "tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller" başlıklı 4/c maddesinde tazminatı gerektiren olayın, aracın Karayolları Trafik Kanunu'na göre gereken ehliyetnameye haiz olmayan kimseler tarafından sevk edilmesi sonucunda vukua gelmiş ise, sigortacının bu hususu zarar görenlere karşı ileri süremeyeceği ve fakat ödemede bulunduktan sonra tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene rücu edebileceği hükme bağlanmış bulunmaktadır.

DEĞERLENDİRME: Olay: 20.06.2021 günü Saat: 21.30 sularında.

Şüphel----’ il sevk ve idaresinde bulunan ----- plaka sayılı otomobili ile kaza mahalli olan ---- Caddesi üzerinden ----- yönüne seyir ederken kaza mahalli olan No:------ sayılı yer önünde bulunan virajlı yol kesiminde önünde seyir ederken virajlı yolda kaza dışı otomobili geçmek (sollamak) için yolun gelişe ayrılmak ----- istikametinden ------ yönüne seyir ederken kaza mahalli sağa dönemeçli yol kesimine geldiğinde önünde seyir etmekte olan kaza dışı başka bir aracı geçmek (sollamak) için yolun gelişe ayrılmış şeridine geçerek karşı istikametten gelmekte olan müteveffa sürücü---- idaresinde bulunan ----- plaka sayılı motosiklete

otomobilinin sol ön kısımları ile çarpması neticesinde müteveffa motosiklet sürücüsü ------' kaldırıldığı hastanede tedavisi devam etmekte iken hayatını kayıp etmesi sureti ile soruşturmaya konu olan ölümlü trafik kazasının meydana geldiği dosya miinderiçatından anlaşılmaktadır. Kusur: Dosyada mübrez 13.07.2021 tarihli bilirkişi kusur raporunda, ukarıda ayrıntılı gerekçeleri ile arz ve izahına çalıştığım nedenlerden dolayı bu kazanın oluşumunda. ŞÜPHELİ; -----: 2918 sy.

KTK nun md.36 "Sürücü Belgesiz 1 nn Kullanmak Yasaktır(nı.48) uAlkollü Araç Kullanmak Yasaktır f (m.54 a3/b2) "Sürücülerin önlerinde aracı geçmeleri için: geçeceği aracın hızı ile geçme esnasındaki kendi hızını da göz önüne alarak iki yönlü trafiğin kullanıldığı taşır yollarında karşıdan gelen trafik dahil karayolunu kullananların tümü için tehlike veya engel olmadan geçme için kullanacağı şeridin yeteri kadar ilerisinin boş olması, Zorunludur.

Görüş yetersizliği olan dönemeçlerde, sürücülerin önlerinde giden araçları geçmeleri yasaktır" kurallarını ihlal ederek trafik kurallarına aykırı davranarak. Aynı yaşanın 84e maddesinde, kazalarda asli kusur sayılacağı hüküm altına alınmış olan “Geçmenin Yasak Olduğu Yerlerde Geçme" eyleminde bulunduğu olayda ASLİ ye TALİ KUSURLU OLDUĞU.

Müteveffanın: Kazaya etken olan herhangi bir kural ihlali bulunmayıp kazanın olmaması için alabileceği bir tedbirde bulunmadığından atfı kabil bir KUSURUNUN BULUNMADIĞI. Kanaatine varılmıştır. Ceza Mahkemesi Kararı: Dosyada mübrez ---- Ağır Ceza Mahkemesinin ---- Esas------ Karar sayılı 21.12.2021 tarihli kararında;