İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/553 K.2024/139

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/553

KARAR NO : 2024/139

DAVA

Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 08/09/2021

KARAR TARİHİ : 20/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket aleyhine ---- İcra Müdürlüğü'nün-----.sayılı icra dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığını, takip kesinleştirildiğini, ancak müvekkili şirketin alacaklı görünen şirkete böyle bir borcunun bulunmadığını, takip konusu çekteki imzanın müvekkil şirket yetkililerine ait olmadığını, müvekkili şirket----- Yetkilileri -----ve -----olup şirket yetkililerine ait ----.Noterliği 24.12.2020 tarih ---- Yevmiye numaralı imza sirkülerine bakıldığında da takip konusu çek üzerindeki imzanın müvekkil şirketin yetkililerinin eli ürünü olmadığının kolaylıkla anlaşılabileceğini,

dava konusu çek üzerindeki imzaya itiraz ettiklerini, Davalı tarafın iş bu çeke istinaden-----.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ---- sayılı dosyası ile ihtiyati haciz kararı alarak müvekkili aleyhine -----. İcra Müdürlüğü'nün ----sayılı icra dosyasını başlattığını ve müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu beyanla.

İ.İ.K'nun 72.maddesi gereği müvekkilin ----- İcra Müdürlüğü'nün------ sayılı icra dosyasına konu çek dolayısıyla borçlu olmadığının tespitine, davalıların kötü niyetli takip yapmaları nedeniyle İİK m 72/5 gereğince %20 'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesine, Yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin dava dışı müşterisi olan ------ile münakit faktoring sözleşmesine istinaden yapılan 18.12.2020 tarihli faktoring işlemi çerçevesinde takip konusu çekin ödeme vasıtası olarak devralındığını, çekin, yasal süresi içinde ibraz edilmiş, çekin karşılığının bulunmaması sebebiyle karşılıksız işlemi yapılmak suretiyle müvekkili şirkete iade edildiğini, bunun üzerine keşideci ve cirantalar hakkında icra takibine geçilmiş, ödeme emri borçluya usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş ve borçlu tarafından borca itiraz edilmediğinden takibin kesinleştiğini, davacının, takip konusu çekin keşidecisi olup,

çek üzerindeki imzanın şirket yetkililerine ait olmadığını belirterek imzaya itiraz ettiğini arcatk davacı, dava konusu çekin kaybedilip kaybedilmediğine, diğer davalı şirket eline nasıl geçmiş olabileceğine, yani iddiası olan sahte imza kullanılmak suretiyle doldurulduğunun nasıl gerçekleştiğine dair beyan ve iddiada bulunmadığını, Kabullerinde olmamakla birlikte, somut olayın kronolojik gelişimi ve mevcut yasal düzenlemeler ışığında, davacının dava konusu çeke ilişkin borçlu bulunmadığına dair menfi tespit isteminin, çeki,

iyiniyetle ve alacağın varlığını faturalar ile tevsik etmek suretiyle iktisap eden müvekkili şirket açısından dinlenebilmesi mümkün olmadığını, dava konusu çeki dayanağını teşkil eden alacağı fatura ile tevsik etmek sureti ile devralan müvekkili şirketin, yasadan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğinden iyi niyetli meşru hamil olduğunu, müvekkil şirket ile -----arasındaki 13/11/2020 tarihli faktoring sözleşmesi ile ------ ait 19/04/2021 tarihli ve 65.000,00-TL bedelli, -----seri numaralı dava konusu (1) adet çekin, 18/12/2020 tarihli faktoring işlemleri kapsamında ciro yolu ile müvekkil şirkete devredildiği,

alacak, -----tarafından, davacı adına tanzim edilmiş 14.12.2020 tarihli ----- nolu ve 135.036,29-TL bedelli fatura ile tevsik edildiğini, ciro silsilesinin düzgün olabilmesi için şekli olarak imzaların varlığının yeterli olacağını, çekteki ciro silsilesi de düzgün olup, müvekkilinin iyiniyetli hamil konumunda olduğunu beyanla; davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun iddialarına itibar edilmeyerek davanın reddine, davacı aleyhine asıl alacağın %20’sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline, İmzanın davacıya ait olmadığının tespiti halinde dahi, imzalar müvekkil huzurunda atılmadığından takip yapmada kusuru bulunmayan müvekkil aleyhine yargılama giderleri ve vekâlet ücretine hükmedilmemesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, çeke dayalı başlatılan icra takibi nedeni ile borçlu olunmadığının tespitine yönelik olarak açılan menfi tespit davasıdır.Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Bilirkişi tarafından verilen raporda özetle.

"Beyaz ışık ve değişik açılarda verilen ışık ışınları, yüksek çözünürlü (scanner) tarayıcı, bilgisayar analiz programları kullanarak, grafolojik, grafometrik ve kaligrafik esaslar dahilinde yapılan mukayeseli incelemede.

İnceleme konusu çekteki-----Şirketi yetkililerine atfen atılmış keşideci imza ile ------ait mevcut mukayese imzalar arasında yapılan karşılaştırmada; başlangıç hareketlerinde, bitiş hareketlerinde ve ara gramalarda farklılıklar görüldüğü, genel kabul görmüş karakteristik tanı unsurlarından; işleklik derecesi, alışkanlıklar, tersim biçimi, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından değerlendirildiğinde; inceleme konusu çekteki keşideci imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasla ----- eli ürünü olmadığı,

İnceleme konusu çekteki ------Şirketi yetkililerine atfen atılmış keşideci imza ile ----- ait mevcut mukayese imzaları arasında yapılan karşılaştırmada; başlangıç hareketlerinde kısmi benzerlikler, bitiş hareketlerinde ve ara gramalarda farklılıklar görüldüğü, genel kabul görmüş karakteristik tanı unsurlarından; işleklik derecesi, alışkanlıklar, tersim biçimi, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından değerlendirildiğinde; inceleme konusu çekteki keşideci imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasla------ eli ürünü olmadığı" şeklinde rapor sunulmuştur.

Bilirkişi tarafında verilen ek raporda özetle; " İnceleme konusu çekteki -----Şirketi yetkililerine atfen atılmış keşideci imza ile Şirket yetkililerinden------ait mevcut mukayese imzaları arasında yapılan karşılaştırmada; başlangıç hareketlerinde, bitiş hareketlerinde ve ara gramalarda farklılıklar görüldüğü, genel kabul görmüş karakteristik tanı unsurlarından; işleklik derecesi, alışkanlıklar, tersim biçimi, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından değerlendirildiğinde; inceleme konusu çekteki keşideci imzanın ------ eli ürünü olmadığı" şeklinde rapor sunulmuştur.

Davalı tarafından varlığı iddia edilen bir hukuki ilişkinin mevcut olmadığının (yok olduğunun) tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (------). Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.

Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir.

Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir ( --- ).

Ayrıca, adi senette borçlu olarak gözüken kimse, senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığının ve dolayısıyla, senet borçlusu konumunda bulunmadığının tespiti amacıyla, cebri icra tehdidi ile karşı karşıya ise, icra takibinin yapılmasından önce; süresi içinde ödeme emrine karşı imzaya itiraz yoluyla itirazda bulunmayı ihmal etmiş ve takip kesinleşmişse, takibe başlanılmasından sonraki evrede sahtelik davası açabilir, böyle bir sahtelik davası hukukî niteliği itibariyle 2004 sayılı İİK 72’de düzenlenmiş olan menfi tespit davasıdır (-----).

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukuki ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer.

Çünkü hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı HMK m. 190. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer.

Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (------ ).Dosya kapsamı, deliller ve bilirkişi raporu birarada değerlendirildiğinde çek üzerindeki imzanın davacı şirket yetkililerinin el ürünü olmadığının bilirkişi raporu ile sabit olduğu dolayısıyla geçerli bir keşideci imzasının olmadığı ve kendinden sonraki cirantalara karşı sorumlu olamayacağı kanaatine varılarak,

usul ve yasaya uygun olarak hazırlanan bilirkişi raporu hükme esas alınarak menfi tespit talebi yönünden davanın kabulü yolunda karar vermek gerekmiştir. İİK. 72/5 maddesine göre. “Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir.

Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir.” hükmünü içermektedir.Madde metninden de açıkça anlaşıldığı üzere menfi tespit davası açmak zorunda bırakılan borçlunun tazminat talep edebilmesi için gerekli koşullar; bu yönde bir talep olması, borçluya karşı icra takibi yapılmış bulunması ile takibin haksız ve kötü niyetli olmasıdır.

Davalının takipte kötü niyetli olduğunu ispat yükü; davacının (borçlunun) üzerindedir. Davacı tarafından davalının kötüniyetli olduğu ispat edilemediğinden kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.