İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/383 K.2025/26

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/551

KARAR NO : 2025/167

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 07/08/2024

KARAR TARİHİ : 14/02/2025

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız ----- Asliye Ticaret mahkemesinde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasında dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/

DAVA/TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ----Şube Kodlu ---- şubesine ait, Keşidecisi ----Şirketi olan, Hamili ... olan, -----30/09/2024 Keşide yer ve tarihli, 60.000,00-TL bedelli, ----- seri numaralı çeki şirket yetkilisi ----- inşaat şantiyelerine gidip geldiği sırada çeki yanında taşıdığı için kaybettiğini, talep konusu çeke ilişkin olarak ödeme yasağı konulmasını ve çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP /TALEP : Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesizdir.

DELİLLER

Ticaret Sicil Kayıtları, --- Odalar ve Borsalar Birliği ---- Gazetesi İlanları, ---- Müzekkere cevabı, Dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Talep, 6102 Sayılı TTK' nin 818/1(s) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385. maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne ve resen araştırma ilkesine tabidir. Talebe konu olayda Mahkememizin.

6102 Sayılı TTK'nin 757/1 maddesi uyarınca mahkememizin yargı çevresi esas alındığında talep eden hamil şirketin yerleşim yeri/ muamele merkezi ( ---- ) bakımından kesin yetkili olduğu anlaşılmıştır.

6100 Sayılı HMK'nin 385/1 maddesi gereğince basit yargılama usulüne ve aynı yasanın 385/2 maddesine göre resen araştırma ilkesine tabi işbu talep gereğince; mahkememizce usulüne uygun olarak hazırlanan tensip tutanağı ve buna bağlı olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılarak ön inceleme duruşması icra edilmiş, talep ve sorun belirlenmiş ve tahkikata geçilerek tahkikat işlemleri yerine getirilmiş, ilanlar, banka müzekkere cevabı ve sair tüm deliller toplanmış,

incelenip değerlendirilmiş ve sonuçta duruşmalara katılan talep eden vekilinin son sözleri de dinlenip zapta yazılarak aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650” (1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürebilir. Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir.

(2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir.

Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakat bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651” (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

(2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652” (1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir vaeya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir.

(2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 818” (1) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü bulunmaktadır.

Aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757” (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır. Görüldüğü üzere çek iptal davası açma hakkı TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir.

İptal kararını alan hamil, TTK'nin 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir.

İptal davasının ve iptal hükmünün amacı ve sonucu budur.Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ve yargılamaya göre somut olayda evvelin usul ve yasa gereği gerekli kararlar verilerek 6102 Sayılı TTK'nin 760-762.maddeleri uyarınca ----- Gazetesinde gerekli ilanlar yapılmış ve ilana konu gazeteler dosya kapsamına alınmıştır.

Yapılan işbu ilanlara rağmen talebe konu çek, ilana göre belirlenen ilk ilan tarihinden itibaren üç aylık yasal süreye rağmen üzerinde hak iddia eden veya bulan herhangi bir gerçek veya tüzel kişi tarafından karar verilen duruşma gün ve saatine kadar mahkememize ibraz edilmemiş; bu yönde hiçbir beyanda ve talepte de bulunulmamıştır.

Muhatap banka olan ---- tarafından verilen müzekkere yanıtına göre de, söz konusu çekin iddia edildiği gibi keşideci ----- Şirketi hesabına ait olduğu, çekin tahsil için bankaya ibraz edilmediği ve herhangi bir işlem görmediği bildirilmiştir.

Talep eden vekilinin olaya ve çeke ilişkin dilekçesi ve duruşmadaki açıklamaları nezdinde; çekin dosyada bulunan bilgi ve muhatap bankanın yanıtına göre; çekin ileri sürüldüğü gibi hesap sahibi ve keşidecisinin ----- Şirketi olduğu, zilyedinin ve son yetkili hamilinin zayi belgesi talep eden şirket olduğu, çekin muhatap bankaya ibraz edilmediği gibi takas işleminde de bedelinin ödenmediği, sonuçta talebin inandırıcı ve samimi olduğu düşünülmüştür.

Binaenaleyh, talebe konu çekin yetkili son hamil ... uhdesindeyken kaybedilmek suretiyle zayi olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılarak vaki talebin kabulü ile. 6102 sayılı TTK'nin 818/1-s maddesi yollamasıyla aynı yasanın 764/1. maddesi uyarınca talebe konu çekin zayi nedeniyle iptaline; talep konusu işin çekişmesiz yargıya tabi olması nedeniyle yapılan giderlerin talep eden üzerinde bırakılmasına da karar verilmek suretiyle aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.