İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/285 K.2024/923

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/285

KARAR NO : 2024/923

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 26/04/2024

KARAR TARİHİ : 19/12/2024

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız ----- Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasında dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/

DAVA/TALEP;Talep eden vekili dilekçesinde özetle; --- Şube Kodlu --- -- şubesine ait, Keşidecisi ---- Lehtarı ... olan, ----- 30/04/2024 Keşide yer ve tarihli, 675.000,00-TL bedelli, ----- seri numaralı çekin talep eden şirketin elinde iken kaybedildiğini, kötü niyetli üçüncü şahısların ellerine geçmesi halinde müvekkilinin mağdur olacağını, mezkur çek hakkında öncelikle ödeme yasağı kararı verilmesini ve sonuçta çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.

CEVAP /TALEP:Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesizdir.

DELİLLER

Ticaret Sicil Kayıtları----müzekkere cevabı, ----- Bankası müzekkere cevabı, Çek fotokopisi, dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Talep, 6102 Sayılı TTK' nin 818/1(s) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385. maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne ve resen araştırma ilkesine tabidir.Talebe konu olayda 6102 Sayılı TTK'nin 757/1 maddesi uyarınca mahkememizin talep eden şirketin yerleşim yeri (----) bakımından yetkili olduğu görülmüştür.

6100 Sayılı HMK'nin 385/1 maddesi gereğince basit yargılama usulüne ve aynı yasanın 385/2 maddesine göre resen araştırma ilkesine tabi işbu talep gereğince; mahkememizce usulüne uygun olarak hazırlanan tensip tutanağı ve buna bağlı olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılmış ancak çekini bankaya ibraz edildiği anlaşıldığından ön inceleme duruşması tamamlanmadan verilen süreye,

müzekkere cevaplarına ve talep eden vekilinin beyanlarına bağlı olarak tüm deliller incelenip değerlendirilmiş ve sonuçta aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650” (1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürebilir. Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir.

(2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir.

Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakat bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651” (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

(2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652” (1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir vaeya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. (2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 818” (1) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü bulunmaktadır.

Aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757” (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır. Görüldüğü üzere çek iptal davası açma hakkı TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir.

İptal kararını alan hamil, TTK'nin 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının ve iptal hükmünün amacı ve sonucu budur.

Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ve yapılan yargılamaya göre somut olayda; ---- tarafından gönderilen yazıya göre talebe konu çekin 30/04/2024 tarihinde ---- Bankası tarafından takas sistemini ibraz edildiği ve tahsil işlemi gördüğü bildirilmiştir. Bunun üzerine ----- Bankasına müzekkere yazılarak çekin örneği istenmiş ve dosyaya kazandırılmıştır. Talep eden vekiline de çek iade davası açmak için süre verilmiştir.

Ancak talep eden vekilince 6102 Sayılı TTK'nin 763.maddesi gereğince dava konusu çeke ilişkin olarak aynı yasanın 790 ve 792. maddeleri mucibince ibraz edene karşı çek iade davası (istirdat) açılmadığı gibi, bu konuda hiçbir beyanda bulunulmamış ve duruşma için mazeret bildirilmiştir.

Mahkememizce; uygulamada sürekli karşılaşıldığı ve özellikle hakimlik bilgi ve tecrübesiyle anlaşıldığı üzere işbu talebin esasen hak arama özgürlüğünden çok hukuki bir hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu, zira tedbir kararı gereğince teminatın yatırılmadığı, ilanların yaptırılmadığı, çekin ön ve arka yüzünden de anlaşıldığı üzere talep eden lehtar şirketin ciro yoluyla dolaşıma soktuğu çeke ilişkin olarak zayi nedeniyle iptal davası açarak son hamilin kambiyo hukukundan doğan haklarını engellemeyi amaçladığı sonuç ve kanaati hasıl olmuştur.

Binaenaleyh, mahkememiz açısından işbu talebe ilişkin yasal süreç ve işlemler her halde tamamlandığından usul ekonomisi ilkesi ve talebin çekişmesiz yargıya tabi işlerden olması da gözetilerek talep eden vekilinin mazeretinin de, verilecek kararlara ve duruşmanın tehirine etkili olmamak şartıyla kabulüne karar verilmek suretiyle vaki talebin esastan reddine, işin niteliği gereği tedbir kararının da doğrudan kaldırılmasına karar verilmiştir.

Talebin çekişmesiz yargıya tabi işlerden olması nedeniyle yapılan giderler de talep eden üzerinde bırakılarak HMK'nin 297/2 maddesi gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.