İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/828 K.2025/732

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/828

KARAR NO : 2025/732

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (...))

DAVA TARİHİ : 18/09/2025

KARAR TARİHİ : 01/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (...)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

------- nolu 183.887,00 Tl çekin kaybolması nedeniyle çekin üzerine uygun görülecek teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına, kararın muhatap bankaya bildirilmesine, yargılama neticesinde söz konusu çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP /TALEP

Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesizdir.

DELİLLER

Dosya içindeki tüm bilgi ve belgeler

DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE:

Dava 6102 sayılı TTK'nın 651.maddesi uyarınca zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.

---- BAM -----. HD ----- Esas -------- Karar sayılı ilamı; "Dava, TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757- 764. madde hükümlerine göre zayii nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir.

Mahkemece keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK'nın 651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.

Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı menfi tespit davası açma imkanı mevcuttur. HMK'nın 114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.

Davacı keşidecinin, hamil adına bu davayı açmakta hukuki yararı ve aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır.

Davacı vekili dava dilekçesinde ve istinaf dilekçesinde çeklerin keşidecisinin davacı olduğunu belirtmiş ve davacı vekili tarafından sunulan çeklerin suretlerinde de çeklerin keşidecisinin davacı olduğu anlaşılmakla Mahkemece davanın keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi isabetli olup, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri.." şeklindedir.----BAM -----. HD ----- Esas -------- Karar sayılı ilamı.

"Gerçekten de yasada, keşideciye iptal davası açma hakkı tanınmamıştır. Açık poliçe düzenlenmesi mümkün olduğundan, keşideci imzası dışındaki kısımları boş olan bir çekin piyasaya sürülmesi mümkündür. Çekin keşideci imzası dışındaki kısımlarının sonradan doldurulması mümkünüdür. Böyle bir durumda keşidecinin menfi tespit veya istirdat davası açma imkanı bulunmaktadır.

Yasanın, açıkça yetkili hamile tanıdığı çekin zayi nedeniyle iptali ile elinde çek bulunmayan hamile çeki temsil eden bir belge verilmesine ilişkin zayi nedeniyle iptal kurumundan keşidecinin yararlanması mümkün olmadığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar verilmiştir." şeklindedir.Yargıtay -----.

HD----- Esas ----- Karar sayılı ilamı; "... imzalı ve boş olarak kaybettiğini iddia ettiği çeklerin keşidecisi olduğunun sabit olmasına,kısmen veya tamamen doldurulmuş veyahut sadece imzalanmış çeklerin kaybedilmesi halinde TTK’nun 730 ncu maddesi yollaması ile aynı Kununu’n 669 ncu maddesi uyarınca iptalini isteme hakkının sadece hamile ait bulunmasına,çekin kaybı halinde keşidecinin TKK’nun 711/son maddesi uyarınca muhatabı ödemekten men etmek veya elde edilen çeklerin doldurularak tedavüle sürülmesi sonrasında borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak yoluyla haklarını korumasının mümkün olmasına,bu nedenle çek iptali davası açmada

hukuki yararının bulunmadığı dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesi gerekirken..." şeklindedir.Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davacı tarafın dava konusu zayi olduğu iddia edilen keşidecisi konumunda olduğu, bu haliyle keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmadığından davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.