İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/891 K.2026/214

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/891

KARAR NO : 2026/214

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle Bono İptali )

DAVA TARİHİ : 06/10/2025

KARAR TARİHİ : 02/04/2026

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız -----Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasında/talebinde yapılan tahkikat neticesinde dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/

DAVA/TALEP

Davacı vekili dava/talep dilekçesinde özetle;Düzenleyeni/borçlusu ----- Lehtarı ------Hamili------olan, 24/05/2024 düzenleme, 30/09/2025 vade tarihli, 11.000 USD bedelli ve yine düzenleyeni/borçlusu ---- - (TC:------ olan, 18/07/2024 düzenleme, 30/09/2025 vade tarihli, 10.000 USD bedelli bonoların kötü niyetli üçüncü kişilerin haksız şekilde yararlanarak sebepsiz zenginleşmesine mahal vermemek ve talep eden şirketin mağdur olmaması adına ihtiyati tedbir niteliğinde ödeme yasağına karar verilmesini ve neticede bonoların zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.

CEVAP /TALEP : Talep, HMK'nin 382(2)-e.6 maddesi gereği çekişmesizdir.

DELİLLER

------Gazetesi ilanları, İhtarnameler (Bono görüntüleri) Dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Talep, 6102 Sayılı TTK'nin 778/1-ı maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757/765 maddeleri uyarınca zayi nedeniyle bono iptali istemine ilişkindir. Talep, HMK'nin 382(2)-e.6 maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup, aynı yasanın 385.maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne ve resen araştırma ilkesine tabidir 6102 Sayılı TTK'nin 757/1 maddesi uyarınca mahkememizin talep eden hamil şirketin yerleşim yeri/merkezi (------) bakımından kesin yetkili olduğu görülmüştür.

Talebin niteliğine göre, 6100 Sayılı HMK'nin 385.maddesi gereğince aynı yasanın 316 ilâ 322 maddelerinde düzenlenen basit yargılama usulüne tabi işbu davada mahkememizce usulüne uygun olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılarak ön inceleme duruşması icra edilmiş, uyuşmazlık belirlenmiş ve davanın niteliği gereği sulh teklifi yapılmadan ayın duruşmada tahkikata geçilerek tahkikat işlemleri yerine getirilmiş,

yapılan ilanlar ve sair tüm deliller incelenip değerlendirilmiş ve duruşmada hazır bulunan talep eden şirket vekilinin son sözleri de dinlenip tutanağa yazılarak aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650” (1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürebilir.

Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir. (2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir. Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakat bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651” (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

(2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652” (1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir vaeya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir.

(2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun (C) Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 778/1 'bononun niteliğine aykırı düşmedikçe'.

(I) iptale dair 757 ilâ 765, maddeler hükümleri bonolar hakkında da uygulanır' hükmü ile aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757” (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır. Açıklanan hususlara göre bono iptal davası açma hakkı TTK'nin 651.maddesi uyarınca, bonoya bağlı alacağı bulunan hamile aittir.

İptal kararını alan hamil, TTK'nin 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir.

İptal davasının yasal amacı budur.Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ile yapılan incelemeye göre somut olayda öncelikle talep samimi ve inandırıcı bulunarak tedbir kararı verilmekle birlikte teminat yatırılmadığından tedbirin uygulanamadığı ve bu kapsamda bonoları düzenleyen borçluya muhtıra gönderilemediği anlaşılmıştır.

Mamafih, 6102 Sayılı TTK'nin 760,761 ve 762. maddeleri uyarınca ----- Gazetesinde gerekli ilanlar yapılmış ve ilana konu gazeteler dosya kapsamına alınmıştır.

Ancak tensip zaptıyla üç ay olarak belirlenen ilan süresi içinde talebe konu bonolar üzerinde hak iddia eden bir gerçek veya tüzel kişi tarafından mahkememize herhangi bir beyan, bildirim ve/veya başvuru yapılmadığı gibi, kaybolduğu ileri sürülen bonoları bularak dosyaya ibraz eden veya bonolar üzerinde hakkı olduğunu ileri süren hiç kimse de olmadığı tespit edilmiştir.

Binaenaleyh, talep eden şirketin talep konusu bonoların yetkili hamili olduğu ve bonoların elindeyken kaybedilmek suretiyle zayi oldukları sonuç ve kanaatine ulaşılarak davanın/talebin kabulü ile, 6102 sayılı TTK'nin 778/ı maddesi yollamasıyla 764/1 maddesi uyarınca talebe konu bonoların zayi nedeniyle iptaline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir. ( AY. 9, 36 ,138/1 141/4,TTK,16/1, 652 vd. 757 vd.,778/ı, HMK,26,30,33,320,321,382,385,)