İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/456 K.2026/346

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/456

KARAR NO : 2026/346

TALEP

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali )

TALEP TARİHİ : 06/05/2026

KARAR TARİHİ : 08/05/2026

Bilgileri yukarıda yazılı çek iptaline ilişkin çekişmesiz yargı işinin Mahkememizde tensiben yapılan incelemesi sonunda:

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden vekili tarafından ibraz edilen ve gerekli-yeterli kısımları:

KONU

Çek iptali ve ödeme yasağı konulması talebimizden ibarettir.

AÇIKLAMALAR

Müvekkil iş ortaklığının hamili, iş ortaklığını oluşturan şirketlerden olan ---------Ş.'nin ise keşidecisi olduğu ekte görüntüsü yer alan --------bankası'na ait çek, davacı iş ortaklığını oluşturan firmaların tümü tarafından imzalanmaksızın kaybolmuştur. Çek tarihinin 15.05.2026 tarihi olması nedeniyle kaybolan çek hakkında ödemeden men yasağı kararı almak ve neticeten çekin iptaline yönelik karar almak amacıyla işbu davayı ikame etme zorunluluğumuz hasıl olmuştur.

1-) ----------- seri nolu,15.05.2026 tarihli ve 12.274.533,00 TL bedelli ----------- Bankası çeki

Ödemeden men yasağı kararının verilmesi halinde tarafımızca depo edilecek teminat sonrası --------- Bankası ----------- şubesine müzekkere yazılmasını talep ederiz.

Müvekkil şirket, ------------- çapında KAMU TARAFINDAN İHALE EDİLEN İNŞAAT TAAHHÜT İŞLERİ YÜRÜTTÜĞÜNDEN VE BU İŞLERİN SEKTEYE UĞRAMASI KAMU ZARARI DA OLUŞTURACAĞINDAN MÜVEKKİL ŞİRKETİN HACİZ TEHDİDİ ALTINDA KALMAMASI DA HEM ŞİRKETİMİZ HEM DE KAMU ADINA ÖNEM ARZ ETMEKTEDİR. Bu nedenle kötü niyetli üçüncü kişilerin haksız şekilde yararlanarak sebepsiz zenginleşmesine mahal vermemek ve müvekkilin mağdur olmaması adına çek hakkında ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına ve çekin kaybolması nedeniyle iptaline karar verilmesi amacıyla işbu davayı açma zorunluluğu doğmuştur.

NETİCE-İ TALEP

Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle ,Yukarıda bilgileri verilen çekin 3. Kişilere ödenmemesi yönünde GEREKLİ GÖRÜLDÜĞÜ TAKTİRDE TEMİNAT KARŞILIĞI İHTİYATİ TEDBİR KARARI verilerek ödeme yasağı konulmasına ve ilgili BANKA ŞUBESİNE MÜZEKKERE YAZILMASINA,Tensiple Ticaret Sicil Gazetesinde İLANINA, akabinde söz konusu çekin kayıp nedeniyle İPTALİNE şeklinde olup yukarıya aynen aktarılan tedbir talepli dilekçe ile dilekçede belirtilen söz konusu çekin kaybolduğu ileri sürülerek çekin iptaline karar verilmesi talep edilmiştir. Dava, 6102 Sayılı TTK'nın 818/1(s) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddelerine dayalı zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650 "(1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürülebilir. Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir. (2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir.

Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakatı bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651 "(1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

(2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652 "(1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir.

(2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 818 "(1) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü ile aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757 "(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 818” (1) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü bulunmaktadır.

Görüldüğü üzere çek iptal davası açma hakkı TTK 651. maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur. Çek keşidecisinin TTK 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Dava Şartları Başlıklı madde 114/1-d) “Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.” 114/1-e maddesi "Dava takip yetkisine sahip olunması" ve 114/1-h maddesi "Davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması" hükümleri ile aynı kanunun Dava Şartlarının İncelenmesi başlıklı 115/2.maddesi” Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.

Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir.

Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.” hükümleri bulunmaktadır.Yukarıda yazılı yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında somut olayda dilekçede iddianın öne sürülüş biçimine göre talebe konu çekin davacı adi ortaklığı oluşturan her bir şirket adına imzalanmadan kaybolduğu, henüz keşideci uhdesinde ve keşideci taraf yönünden keşide işleminin tamamlanmasından önce ve davacı adi ortaklık meşru hamil sıfatını kazanmadan çekin kaybolmuş olduğu ve sonuçta çek örneğinde lehtar görünen davacı adi ortaklığın henüz meşru hamil sıfatını kazanmamış olduğu anlaşılmaktadır.

Emsal nitelikli ---------sayılı kararında kargoda kaybolup henüz talep edene ulaşmayan çekte lehtar olarak talep edenin yazılmış olmasına rağmen lehtara henüz teslim edilmeden kaybolması ve teslim söz konusu olmaması nedeniyle talep edenin yetkili hamil kabul edilmesinin mümkün olmadığı ve bu durumda talep edenin iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığı belirtilmiştir.

Yukarıda ifade edilen yasal düzenlemeler, çekin üzerinde yazılı lehtar henüz meşru hamil sıfatını kazanmadan kaybolmasına ilişkin yukarıdaki belirleme, söz konusu emsal BAM kararı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde talep edenin yetkili hamil sıfatını kazanmadığı, gerçekleşen bu durumun 6100 sayılı HMK’nın 114/1-h maddesi gereğince dava şartı olduğu ve dava şartı eksikliğinin giderilmesinin de mümkün olmadığı; talep edenin çek iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığından talebin dava şartı yokluğundan usulden reddine ilişkin olmak üzere aşağıdaki şeklide karar verilmiştir.