İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/568 K.2026/259

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/568

KARAR NO : 2026/259

DAVA

Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 30/08/2021

KARAR TARİHİ : 12/03/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının, müvekkili ve dava dışı -----İcra Dairesinin ----- Sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibi başlattığını, müvekkilin itiraz etmemesi üzerine takibin 26/05/2021 tarihinde kesinleştiğini, davalı tarafından başlatılan söz konusu icra takibine konu alacakların hiç bir hukuki dayanağının ve müvekkilinin böyle bir borcunun bulunmadığını, müvekkilinin dava dışı takip borçlusu---- 2006-2011 yılları arasında tır şoförü olarak çalıştığını, müvekkilinin, 2010 yılının sonlarında ---- limanından ----- plakalı dorseyi kullanmış olduğu çekiciye (Tıra ) takıp,

taşınan emtiaların teslim edileceği adrese doğru yola çıktığını, limandan ayrıldıktan 50-60 km sonra seyir halindeyken ---- plakalı dorsenin "king pim kilidinin" kırılması sonucu çekiciden ayrılması ile kaza meydana geldiğini, takibe konu alacağın, dava dışı----- ait 120 adet büyük kovanın ----- plakalı dorse ile taşınırken 24/12/2010 tarihinde hasara uğramış olması ve hasarın davalıca karşılandığı iddiasıyla eski TTK 'nın 1301, yeni TTK 'nın 1472. maddesinde düzenlenen halefiyetten kaynaklandığının anlaşıldığını, dava konusu olayda halefiyetin şartlarının oluşmadığını,

sigortacı davalının rücu hakkını kullanabilmesi için önce dava dışı ------ ile geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunması ve sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta bedelini sigortalı ---- ödenmesi gerektiğini, dava konusu ilamsız takipten davalı sigortacı ile sigortalı ----- arasında geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunup bulunmadığı ve sigorta bedelinin sigortalı .---- ödendiğinin anlaşılamadığını, iki şartın gerçekleştiğinin davalı sigortacı tarafından ispat edilmesi gerektiğini, uygun görülecek bir miktarla icra takibinin durdurulması için ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne,

halefiyet şartlarının oluşmaması nedeni ile müvekkilinin borçlu olmadığının tespit edilmesine ve --- İcra Dairesi'nin ----- sayılı icra takibinin iptaline, taleplerinin kabul görülmez ise haksız fiilden kaynaklı alacağın zamanaşımına uğraması nedeni ile müvekkilinin borçlu olmadığının tespit edilmesine ve ----İcra Dairesinin -----. sayılı icra takibinin iptaline, davalının kötü niyetli ve ağır kusurlu olması sebebiyle davalı tarafın takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilin sigortalısı da tacir olup müvekkilin, kendi sigortalısına halef olması nedeniyle davaya bakmaya görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu belirterek görev itirazında bulunmuş, müvekkil şirket sigortalısına ödemiş olduğu tazminatın rücuen tahsili amacıyla borçlular aleyhine icra takibi başlatmış olup davacı tarafından süresi içerisinde borca itiraz edilmediğini, söz konusu kazadanın meydana gelmesinde davacı da kusurlu olduğundan müştereken ve mütelesilen sorumlu olduğunu bu nedenle davacının kusursuz olduğu iddialarının dikkate alınmaması gerektiğini, müvekkil şirket,

sigortalısına ödemiş olduğu zarar bedelini kazaya sebebiyet veren araç sürücüsüne rücu hakkına sahip olduğunu, davaya konu alacak süresi içerisinde davacıdan talep edilmiş olup icra dosyasında tahsilat yapılamamış olması alacağın zamanaşımına uğramasına sebep olmayacağını, bu nedenle zamanaşımı itirazının reddi gerektiğini savunarak haksız davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle; İİK m.72 hükmü kapsamında menfi tespit davasıdır.Dosyanın incelenmesinde, davanın ilk olarak -----. Asliye Hukuk Mahkemesinin ---- Esasında görülmekte iken yapılan yargılama sonunda -----. Sayılı 05/11/2021 tarihli karar ile görevsizlik kararı verildiği, işbu karara karşı yapılan istinaf incelemesi sonunda;

----- Bölge Adliye Mahkemesi ----- Hukuk Dairesinin ----- Sayılı 06/04/2023 tarihli karar ile "Dava dışı sigortalı ile davalı taşıyıcı arasında, sigortalıya ait emtianın Türkiye'den ----- taşınması konusunda taşıma sözleşmesi yapılmış ve davalı akdi taşıyıcı olarak emtianın taşınmasını üstenmiştir. Taşıma ilişkisinin niteliği gereği uyuşmazlığa CMR Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerekir.

Taşıma işi TTK'da düzenlenmiş olup TTK'nın 4/1.a maddesi uyarınca mutlak ticari davadır. TTK'nın 5/1. maddesi uyarınca, kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça ticari davalara bakma görevi asliye ticaret mahkemelerine aittir. Taşıma ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda asliye hukuk mahkemeleri hiç bir şekilde görevli olmaz.

Bu nedenle ilk derece mahkemesince Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş olması usul ve yasaya uygun olup davacının aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir." gerekçesi ile istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görülmüş, iş bu istinaf kararı üzerine dosya mahkememize tevzi edilmiş ve mahkememizin ---- Esasına kaydedilmiştir.

Dava basit yargılama usulüne tabi olup, yöntemine uygun olarak oluşturulan tensip zabtı uyarınca yargılamaya başlanmış, ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık noktaları kapsamında tahkikata geçilerek deliler toplanmak suretiyle tahkikat bitirilmiş ve yargılama sonuçlandırılmıştır.

Taraflarca delil olarak dayanılan hasar dosyası ve poliçe kayıtları, icra dosyası, sgk kayıtları celp edilmiş ve sunulan diğer deliller ile birlikte incelenmiştir.

İtirazın iptali istemine konu ----İcra Dairesinin ----. sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davalı alacaklı tarafından davacı borçlu ile dava dışı borçlu ----. aleyhine 7.896,24 TL asıl alacak ile 697,68 TL faiz olmak üzere toplam 8.593,92 TL alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı, borçlu ----. tarafından takibe itiraz edildiği anlaşılmıştır.Sigorta poliçesinin incelenmesinde; ----ait emtiaların davalı sigorta şirketi tarafından ---- sayılı Nakliyat Emtea Sigorta poliçesi ile sigorta örüntüsü altına alındığı görülmüştür.

Belirlenen uyuşmazlık noktalarının teknik değerlendirme gerektirmesi sebebiyle dosya taşımacılık alanında uzman bilirkişi ----- tevdi edilmiş, anılan bilirkişi tarafından sunulan 19/12/2025 tarihli rapor içeriği denetime elverişli görülerek hükme esas alınmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalı sigorta şirketi tarafından yükleme tarihinin 24/12/2010 olarak gösterilen aynı gün düzenlediği ----- sayılı nakliyat sigorta poliçesi ile kararlaştırılan şartlar dahilinde sigortalısı konumundaki dava dışı ----müşterisine sattığı; birim fiyatı 21/12/2010 tarih ve ------ nolu sevk faturasına göre 409,41€. olan dava konusu 120 adet büyük kovan türü emtianın, sigortalı firmanın---- Bölgesindeki tesislerinde ---- plakalı TIR'a yüklendiği ve dava dışı ----. tarafından düzenlenen 24/12/2010 tarih ve ---- nolu CMR'ye kayden ----- dava dışı alıcısına gönderildiği,

aracın İtalya'da güzergah üzerinde hareket halindeyken “kamyon pleytinin kink pimine bağlantısı kırılmak suretiyle römorkun çekiciden ayrılması nedeniyle oluşan kazada yüklenen emtia kısmen zarar gördüğü için” alıcısına teslim edilmeden --- Türkiye'ye ( -----) geri getirildiği, geri gelen emtianın 02/02/2011'de ------ dorse plakalı TIR'a liman içinde aktarılıp, davacının dava dışı sigortalısına teslimi için -- plakalı çekici ile ----- Serbest Bölge'sine sevk edildiği,

sevk edilen emtianın 04/02/2011 tarihinde davacının dava dışı sigortalısı tarafından teslim alındığı ve bu süreçte oluşan zararın tespiti için görevlendirilen bağımsız eksperin, 20/05/2011'de düzenlediği ekspertiz raporu'nda ----- sayılı poliçe teminatından tazmini gereken sovtaj tenzilli kümülatif hasar bedelini, “rücu muhatabının” (takip borçlularından) dava dışı “----” olduğunu belirtmek suretiyle 7.894,24 TL. olarak hesapladığı,

somut olay için görevlendirilen bağımsız eksperin 7.894,24 TL. olarak saptadığı bu bedeli, davalı sigortacının dava dışı sigortalısına ödediğini tevsik eden herhangi bir belgeye dayanmadan “diğer alacak” olarak işlemiş faizivle birlikte 8.593.92 TL. üzerinden icra takibine konu ettiği, somut olayda ispat yükünün davalı uhdesinde olduğu ve bunu HMK m.190 ve TMK m.6 hükümleri kapsamında ispat etmesi gerektiği,

davalı tarafından sunulan deliller kapsamında dava konusu taşıma işi icra edilirken meydana gelen tek taraflı trafık kazasına bağlı maddi zararın/hasarın oluşma sebebi ile davacı tarafın kusurlu bir eylemi veya ihmali arasında sebep sonuç ilişkisi bulunduğunu ve/veya kamyon pleytinin kink pimine bağlantısı “kırılmak suretiyle” dava konusu römorkun nakliye sürecinde çekiciden ayrılabileceğini ve içerisinde bulunan emtianın bu yüzden kısmen de olsa zarar görüp hasarlanabileceğini araç sürücüsü konumundaki davacının önceden belirleyip, yola çıkmadan alabileceği veya alması gerekip de almadığı bir tedbir olduğunu söyleyebilmek,

sadece teknik olarak değil fiilen de mümkün olmadığından dava konusu hasarın tazmininden (CMR md.3 ve md.17/3'de yer alan düzenlemeler de göz ardı edilip) dava dışı nakliyeci yerine veya onunla birlikte (ya da şahsi kusuru veya kasıtlı eylemi nedeniyle münferiden) davacının sorumlu tutulabileceğini söyleyebilmek mümkün olmadığı bu sebeple davacının takip konusu borçtan dolayı davalıya borçlu olmadığı kanaatine varılarak davanın kabulüne, şartları bulunmayana tazminat isteminin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.