İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/1232 K.2025/293

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2017/1232 Esas

KARAR NO : 2025/293

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 16/11/2017

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA, SAVUNMA ve DOSYA KAPSAMI:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı ...Ş. ile müvekkili, ...arasında, 2006-2014 yıllarını kapsayan ağır hasarlı araçların değerlendirilmesine ilişkin sözleşmeler yapıldığını, bu sözleşmeler doğrultusunda davalı tarafa yaklaşık olarak toplamda 400.000,00 TL zamanında ve eksiksiz olarak ödeme yapıldığını, müvekkilinin yaptığı incelemeler sonunda davalı şirketin sözleşmelere uymadığını, sözleşme hükümlerini devamlı ve sürekli şekilde ihlal ettiğini, müvekkili şirketi yanıltıcı ve eksik bilgi ve beyanlarla zarara uğrattığının tespit edildiğinin,

müvekkilinin uğradığı zararların ödenmesi için ---------Noterliğine 10/07/2015 tarih ve ----------- yevmiyle numaralı ihtarname gönderildiğini, davalı tarafın ise -----------Noterliğinin 21/07/2015 tarih ve ------------ yevmiye numaralı cevabi ihtarname ile söz konusu iddiaları kabul etmediklerini ve herhangi bir ödeme yapmadıklarını bunun üzerine icra takibi yapıldığını ve davalı tarafın icra takibine itiraz ederek takibi durdurduklarını, taraflar arasında yapılan 31/12/2010 tarihli sözleşme ve 31/12/2011 tarihli sözleşmelerin 2.maddesine göre davalının aracın güncel piyasa rayiç bedeli belirlenecek ve sigortalı ile mutabakat yapılacağını,

davalının her iki sözleşmenin 2. Maddesine aykırı davranarak her bir araç için sigortalılar ile yapılan mutabakatta belirtilen piyasa rayiç değeri ile davacıya bildirilen ve sovtaj hesaplamasına esas teşkil eden her bir aracın piyasa rayici değerinde farklılık olduğunu, aracın hasar bedeli düştükçe davacının ödeyeceği bedelin arttığını, hasar bedeli yükseldikçe davacının ödeyeceği sovtaj bedelinin düştüğünü, davacının formülasyonu bilmesi nedeniyle sovtaj bedeli hesaplamasında esas teşkil eden hasarlı araç bedellerini düşük olarak gösterdiğini, buna göre davacının fazla ödeme yaparak zarara uğramasına sebep olduğunu,

sözleşmeler gereği davalının tüm araçlarını satın alma hakkının sadece davacıya ait olduğunu, davalının söz konusu araçlar için herhangi bir başkaca bir özel tüzel kişiye herhangi bir şekilde teklif alma ve araçları satın alma yetkisi vermeyeceğini, davalının her iki sözleşmenin 4 .maddesine aykırı davranarak hiçbir mutabakat yapmaksızın ve davacıdan habersiz şekilde araçları 3. Kişilere sattığının tespit edildiğini dolayısıyla ------------ İcra Müdürlüğü ------------- Esas sayılı icra takibine yapılan haksız itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini,

davalının haksız ve hukuka aykırı itiraz nedeniyle %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini dava ve talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı tarafın müvekkilini kasten hatalı bilgi vermekle itham ettiğini, iddianın müvekkilinin şirket tarafından kabulünün mümkün olmadığını, davacının hiçbir iddiasının geçerliliğinin bulunmadığını, müvekkili şirket ile davacı taraf arasındaki ticari ilişkinin, tek bir sözleşmenin yenilenmesi şeklinde değil, her bir sözleşme döneminde yeni metinde mutabık kalınarak ilerlediğini, bu durum her yıl sözleşmenin geçmiş dönemleri ibra ederek yenilendiğinin açık göstergesi olduğunu,

zira davacı tarafça yeni sözleşme metni imzalanırken bir önceki döneme ilişkin hiçbir ihtirazı kayıt öne sürülmediğini ve sözleşme ilişkisinin bu şekilde 2014 yılına kadar devam ettiğini, davacı tarafın 31.12.2010 tarihli sözleşme döneminden kaynaklandığını iddia ettiği taleplerini bu aşamada öne sürmesinin hukuken geçerli olmadığını, ------------- tarafından gerekli araştırmaların yapıldığını, ----------- bildirildikten sonra bedeli belirleme yetkisinin ------------ verildiğini, sözleşmenin yukarıya alınan madde metni ile hiyerarşik olmayan ancak sıralama getiren bir yapı kurulduğunu, öncelikle ---------- --------- yardım talep ederse,

----------- gerekli araştırmayı yapıp ---------- bildirecek, ----------- kendisine bildirilen birden fazla bedel içerisinden uygulama ve sigortalısının hakları bakımından en doğru olanı seçecek ve bunu tekrar ------------ bildireceğini, bu durumda zaten başlangıçta ----------- tarafından belirlenen bedel üzerinden müvekkiline itham edilmeye çalışılan tüm iddiaların mesnetsiz kaldığını, özetle;

esasa ilişkin cevap ve delil sunma hakları saklı kalmak kaydıyla, davacı delillerinin tarafımıza tebliğini, davanın usule ilişkin itirazlarını ve zamanaşımı nedeniyle reddini, esasa ilişkin olarak davacının açmış olduğu haksız ve mesnetsiz davanın ve icra inkar tazminatı talebinin reddini, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini arz ve talep ederiz.

İNCELEME ve GEREKÇE :Asıl davada ------------ şirketi fazladan ödenen sovtaj bedelleri ile münhasırlık sözleşmesinin ihlalinden kaynaklı kar kaybı zararları için başlatılan icra takibine itirazın iptalini talep etmiştir.

Davacı ----------- açtığı asıl davada, ----------- şirketi tarafından aracın rayiç değerinin, hasar bedellerinin kendisine sözleşmeye aykırı bildirilerek fazladan sovtaj bedeli ödemek zorunda kalındığı, ayrıca münhasırlık sözleşmesi gereği tek alıcı olma hakkının ------------ aracı başkalarına bırakarak ihlal edildiği ve kar kaybına uğradığı ileri sürülmüştür.Birleşen ------------ sayılı dosyada ise davacı ...

2004-2014 yılları arasında kendisine eksik ödenen sovtaj bedelleri sebebiyle uğradığı zararlara karşılık şimdilik 10.000 TL maddi, 5.000 TL manevi tazminat talep etmiştir. Birleştirme kararı istinaf edilmiş, ------------- sayılı kararla birleştirme kararı isabetli bulunmuş, istinaf esastan reddedilmiştir.Asıl ve birleşen dosyada teati tamamlınmış, tarafların deliller toplanmış esasa geçilmiştir.

Asıl davaya konu ----------- İcra Müdürlüğü'nün ------------ Esas sayılı dosyası celp edilmiştir. 17/11/2016 tarihli takip talebi ile alacaklı ----------- tarafından 6.370.000,00 TL asıl alacak, 894.243,29 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 7.264.243,29 TL alacak üzerinden talip başlatıldığı, ödeme emrinin borçluya 18/11/2016 tarihinde tebliğ edildiği,

borçlu ---------- şirketinin 22/11/2016 tarihinde borca, faize ve ferilerine itiraz ettiği görülmüştür, ------------- şirketine müzekkere yazılarak 2011 ve 2012 yılları için hasarlanıp ----------- terk edilen (pert araçlar) ve ------------ tarafından sigortalısına rayiç bedel ödemesi yapılan tüm araçların hasar dosyalarının, sigortalı ile yapılan mutabakatların, rayiç bedel ve hasar tespit kayıtları istenmiştir.TRAMER’e, ------------- müzekkere yazılarak davalı ...ye ait 2011 ve 2012 yıllarındaki pert-çalıntı-buluntu araç kayıtlarının, bu araçların hasar dosyalarının, sigortalı ile yapılan mutabakatların,

sigortalıya yapılan ödeme kayıtlarının, rayiç değer ve hasar kayıtlarının istenmiştir.Tarafların iddia ve savunmalarına göre toplanan deliler ve taraf defter ve kayıtları üzerinde inceleme yaptırılmasına (2. celsede) karar verilmiştir. bir mali müşavir, bir makine mühendisi, bir sigorta uzmanı seçilmiştir. 23/02/2021 tarihli rapor sunulmuştur.

Dosya bilirkişi heyetindeyken birleşen ----------- ATM dosyası dosyamız içine girmiş; asıl dosya ve birleşen dava yönünden inceleme yapılması gerekmiş ek rapor alınmasına karar verilmiştir.24/05/2022 tarihli ek raporun sunulduğu ancak bu ek raporla da sonuca gidilecek olup, 12/08/2022 tarihli ara kararla, mevcut mali müşavir ve sigorta uzmanının yanına incelenecek araç sayısı gözetilerek üç makine mühendisi eklenmiştir.

BU heyetten 13/03/2023 tarihli ön rapor, 01/06/2023 tarihli rapor, 15/11/2023 tarihli ek rapor ve 05/11/2024 tarihli son ek rapor alınmıştır.

Bilirkişilerin tüm raporlarında özetle; asıl dava yönünden 2011,2012 yıllarının takip konusu yapıldığı, taraflar arasındaki sözleşmede 01/09/2011 tarihinde 2. Maddede yapılan değişikliğe kadar aracın rayiç değerini belirleme yetkisi olduğu, 01/09/2012-01/01/2013 tarihi arasında karşılıklı mutabakatla belirleneceğini, 2011 ve2012 yılı için sözleşmelerin 4. maddesine göre ------------ şirketine münhasırlık yetkisi verildiği belirtilmiştir. Özetle, 01/06/2023 tarihli raporda.

2.308 adet araç için yapılan hesaplamada, davacı tarafın, davalı tarafa 5.915.250,24 tl ( beşmilyondokuzyüzonbeşbinikiyüzellitlyirmidörtkrş ) fazla sovtaj ödemesi yaptığı, 2.308 adet aracın listesindeki araç başı ortalama rayiç bedeli referans

alınarak, ------------- tarafından sayın mahkemenize sunulan e.----------- sayılı yazı ekindeki listelerdeki, davalı tarafından, 3.şahıslara satışı yapılmış olduğu anlaşılan 3.309 araç için yapılan ve piyasa şartlarına göre %15 kâr marjı olduğu öngörülen hesaplamada, şayet, davalı tarafın sözleşme şartlarına uygun olarak bu araçların sovtajını davacı tarafa teslim etmediğinden, davacı tarafın kaybettiği, tutarın 13.796.994,90 TL olduğu, bu 2 hesaplama sonucunda, 2.308 adet araç için davacının davalıya fazla

ödediği sovtaj tutarındaki zararı ve 3.309 adet araç için davacının kaybettiği tutar toplamının 19.712.245,14 TL olduğu, 15/11/2023 tarihli raporda, Sözleşme tarihlerine bakılmaksızın 2011-2012 yıllarına ait dönem için toplam 2.308 adet araç dikkate alınarak yapılan hesaplamada, davacı tarafın, davalı tarafa 5.915.250,24 TL fazla sovtaj ödemesi yaptığı, ( rapor ekinde sunulan ----------- dosyasında yapılan hesaplamada), 2308 toplam aracın protokol tarihlerine göre yapılan ayrımında.

A. 2011-2012 yılına ait 01.09.2012 tarihli ek protokol’e kadar olan dönem içindeki araç sayısının 2.202 adet olduğu, bu araçlar için yapılan hesaplamada, davacı tarafın, davalı tarafa 5.747.777,24 TL fazla sovtaj ödemesi yaptığı, B. 01.09.2012 yılı ek protokol dönem içindeki 107 adet araç için yapılan hesaplamada, davacı tarafın, davalı tarafa 167.473,00 TL fazla sovtaj ödemesi yaptığı, 2.308 adet aracın listesindeki araç başı ortalama rayiç bedeli referans alınarak,

------------- tarafından Mahkememize sunulan e.----------- sayılı yazı ekindeki listelerdeki, davalı tarafından, sayın Mahkemenize herhangi aksi delil sunulmaması sebebi ile 3.şahıslara satışı yapılmış olduğu anlaşılan 2.296 araç için yapılan ve davacı tarafından sunulan vergi beyannamelerindeki %20 kâr marjı olduğu anlaşılan hesaplamada, davalı tarafın sözleşme şartlarına uygun olarak bu araçların sovtajını davacı tarafa teslim etmemesinden dolayı davacı tarafın sovtaj ciro farkı

zararının 5.857.738,88 TL olduğu, bu 2 hesaplama sonucunda, 2.308 adet araç için davacının davalıya fazla ödediği, sovtaj tutarındaki zararı ve 2.296 adet araç için davacının kaybettiği, tutar toplamının 11.772.989,12 TL olduğu, bu miktarın 5.747.777,24 TL KISMI 2011-2012 yılları ek protokol tarihine kadar olan döneme ilişkin olup Mahkememizin takdirinde olduğu, 05/11/2024 tarihli raporda; 1. 2011-2012 yıllarına ait dönem için toplam 2.308 adet araç dikkate alınarak yapılan hesaplamada, davacı tarafın, davalı tarafa 5.915.250,24 TL fazla sovtaj ödemesi yaptığı, 2308 toplam aracın protokol tarihlerine göre yapılan ayrımında; 2011-2012 yılına ait 01.09.2012 tarihli ek protokol’ e kadar olan dönem içindeki araç

sayısının 2.202 adet olduğu, bu araçlar için yapılan hesaplamada, davacı tarafın, davalı tarafa 5.747.777,24 TL fazla sovtaj ödemesi yaptığı, 01.09.2012 yılı ek protokol dönem içindeki 107 adet araç için yapılan hesaplamada, davacı tarafın, davalı tarafa 167.473,00 TL fazla sovtaj ödemesi yaptığı, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Kayıtlarına göre ve sözleşmedeki Münhasırlık Maddesi ihlali sebebi ile yapılan hesaplamada, 2.296 adet araç için davacının kaybettiği Sovtaj Kar tutar toplamının 5.857.738,88 TL olduğu,

davacı ... firmasının 2011-2012 yılı sözleşme döneminde 5.915.250,24 TL ve münhasırlık maddesi gereği sovtaj hakkediş kayıp kar tutarı 5.857.738,88 TL olmak üzere toplam kaybının 11.772.989,12 TL olduğu belirtilmiştir.Alınan bilirkişi raporları, tarafların iddia ve itirazları, beyanları, dosyaya giren müzekkere cevapları bir arada değerlendirilmiş, uyuşmazlık 15/11/2023 tarihli raporda tespit edilen ve 05/11/2024 tarihli raporda da teyit edilen araç sayılarına göre sonuca gidilmiştir.

Şöyle ki. Taraflar arasında 2007 yılından 2014 yılına devam eden uzun bir ticari ilişki olmuştur. Asıl davada uyuşmazlık --------- ve ----------- şirketi arasında pert araçlara ilişkin 31.12.2010 tarihli sözleşme (01.01.2011-31.12.2011 tarihleri arasında geçerli) ve 31.12.2011 tarihli (01.01.2012-31.12.2012 tarihleri arasında geçerli) sözleşmelerden kaynaklanmaktadır.

Ayrıca 01/09/2012 tarihinde sözleşmelerin 2. Maddesine göre davalı tarafından aracın güncel piyasa rayiç bedeli belirlenecek ve sigortalı ile mutabakat yapılacaktır.

01.09.2012 tarihli ek protokol öncesi düzenlemede “ARACIN SOVTAJ DEĞERİNİN BELİRLENMESİ” başlıklı 2. Maddesi “------------- aracın güncel piyasa rayicini belirleme aşamasında ------------- piyasa araştırması talep edebilir. ------------- bahse konu aracın sağlıklı güncel piyasa rayicini sektör ile bağlantılı gazete, dergi, oto galerileri, oto yetkili satıcıları çevresinde yapacağı piyasa araştırması sonucu belirleyerek ------------- bildirecektir.

Aracın ödenecek piyasa rayiç bedeli -------------tarafından belirlenecek ve sigortalı ile mutabakat ---------------- tarafından yapılacaktır.” hükmünü haizdir.

Madde yoruma yoruma gerek olmayacak derecede açıktır. ---------- ödeme yükümlülüğünde olan sovtaj bedeli, araca ait KDV dahil hasar bedeli ile aracın güncel piyasa rayiç bedeli dikkate alınarak tespit edilecek oran dikkate alınmak suretiyle, yine 2. Maddede belirtilen oranların uygulanması ile tespit edileceği belirtilmiştir. Tablo şu şekildedir:Bu tablo kullanılarak --------- ------------ şirketine ödeyeceği sovtaj bedeli hesaplanmaktadır.

Örneğin bir aracın hasar oranı %40 ise, o satırda karşılığı olan %62 oranı kullanılmaktadır. Aracın piyasa değerinin %62'si neyse ------------ bu tutarı sovtaj bedeli olarak ödeyip aracın hurdasını almaktadır. Örneğin aracın hasar oranı %84 ise tabloya göre piyasa değerinin %42 si sovtaj olarak ödenecektir.------------ şirketinin ödeyeceği sovtaj bedeli iki parametre ile anlaşılmaktadır.

Bir tanesi aracın hasar oranı, (yani hasar tutarı /aracın hasarsız 2. el rayiç değeri); diğeri de aracın ikinci el piyasa değeridir.Aracın pertotel yapılmasında etkili olacak hasar bedeli ------------- atadığı eksper tarafından hesaplanmaktadır. Piyasa rayiç bedelinin ne şekilde hesaplanacağı da sözleşmenin 2. Md. de açıklanmıştır. Buna göre de esasen fiili durumda sigorta şirketi pertotel kararı vermiştir ki, davanın tarafları arasındaki ilişki başlamıştır.

Sözleşmede ------------Ş yönünden itiraz hakkının sadece hasar bedeline ilişkin olarak düzenlendiği görülmüştür. Ancak dava dilekçesindeki anlatımlara göre ------------ hasar oranına bir itirazı yoktur. -----------, ------------- kendisine bildirdiği aracın rayiç değerinin sigortalısına bildirdiğine göre yüksek olduğunu, bu nedenle tabloda karşılık gelen oranının da yüksek olduğudur.

Sözleşmenin 2. md. aracın güncel piyasa rayicini belirleme aşamasında ---------Ş'den sigorta şirketinin piyasa araştırması yapmasını isteyebileceği, bu araştırmanın sektörle bağlantılı gazete, dergi, oto galerileri, oto yetkili satıcıları çerçevesinde yapılacak piyasa araştırması sonucu belirleneceği, ancak ------------ yaptığı araştırmanın bağlayıcı olmadığı sonuç olarak nihai kararın -------------Ş tarafından belirleneceği, sigortalı ile mutabakatın ----------Ş tarafından yapılacağı, düzenlenmiştir.

Nihai olarak sigortalı araçla ile ilgili piyasa rayiç bedeli konusunda son söz-----------Ş'nindir.

Sözleşme hükümleri kapsamında bakıldığında, hasarlı araçla ilgili nihai işlemde dikkate alınan araç piyasa rayiç değeri sadece ----------Ş bilgisindedir. -----------Ş'nin sigorta şirketinin kendisine bildirdiği miktarları esas alarak, tabloda karşılık gelen yüzdesel orana göre ödemesini yaptığı anlaşılmaktadır.-------------, yargılama boyunca savunduğu husus “araç piyasa değeri” ve “aracın piyasa rayici” nin farklı kavramlar olduğudur. Sözleşmede tanımlara yer verilmemiştir.

Rayiç değer, piyasa değeri, sovtaj değeri, hasar oranı gibi tanımlar sözleşmede tanımlanmamıştır.

Rayiç bedel, aracın piyasa değerini ifade etmektedir. Nitekim bilirkişilerin de tespit ettiği gibi -------------Ş'nin resmi internet sitesinde yer alan tanımlamalarda “Araçlar için tespit edilen rayiç bedel, araçların yıldan yıla değişen modelleri ve özellikleri ile o günkü koşulların sahip olduğu piyasa değeridir. Rayiç bedellerinin belirlenmesi için yeni yasalara göre ikinci el araç satan internet sitelerinden referans alınır.

Araç rayiç bedeli, kasko bedeli ile hasar durumlarında sıkça göz önüne alınır. Aracın herhangi bir kazaya karışması durumunda, poliçe üzerinde yazan tutar üzerinden hesaplama yapılır ve hesaplama sırasında da rayiç bedel göz önünde tutulur. Böylece sigortalı kişi, aracın günlük değeri üzerinden zararını karşılayabilir.” Şeklinde belirtilen açıklamada açıkça rayiç bedelin aracın piyasa değeri olduğu vurgulanmıştır.

Uygulama ve Yargıtay kabulü de bir aracın rayiç değerinin piyasadaki gerçek değerini ifade ettiği kabul edilmektedir. TTK.nun 1459,1460,1461 maddeleri çerçevesinde sigorta şirketi sigortalısının gerçek zararını giderecek, zarar gideriminde hasar tarihindeki aracın 2. El piyasa rayiç değerinin esas alınacağını açık olduğuna göre, sigortanın sigortalısına bildirdiği ve ödediği tutarın ------------- şirketine bildirdiği rayiç değerle uygunluk göstermesi gerekir.

Zaten aksinin düşünülmesi halinde sözleşmedeki gibi bir tablo hazırlamanın anlamsız olduğu, sigorta şirketinin tek taraflı kararı ile istediği piyasa rayiç değerini ----------- bildireceği sonucu çıkar ki, bu durum iyi niyet ve dürüstlük kuralı ile bağdaşmaz.

Bir hasarlı aracın değeri neyse piyasa değeri de rayiç değeri de odur.------------Ş nin rayiç bedeli tek başına kendisinin belirliyor olması taraflar arasında görüşülmüş ki, 01.09.2012 tarihinden itibaren uygulamaya konulan ek sözleşmede “sigortalılara ödenecek olan araç bedelinin ----------- sistemine rayiç bedel olarak girişi yapılacaktır eksik sigorta ve buna benzer durumlarda ------------ sistemine giriş yapılacak bedel karşılıklı mutabakat ile belirlenecektir” düzenlemesi kabul edilmiştir.

01.09.2012 tarihinden itibaren açılacak dosyalarda uygulanmak üzere, sözleşmenin 2. maddesinde revize yapılmıştır. Dava konusu olmayan 2013 yılı için ise , “sigortalılara ödenecek olan ikinci el araç bedelinin ------------ sistemine rayiç bedel olarak girişi yapılacaktır eksik sigorta ve buna benzer durumlarda ----------- sistemine giriş yapılacak bedel karşılıklı mutabakat ile belirlenecektir” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

İşbu dosya konusunu ilgilendiren 01.09.2012 tarihli ek sözleşme ile getirilen “sigortalılara ödenecek olan araç bedelinin ----------- sistemine rayiç bedel olarak girişi yapılacaktır” düzenlemesi çerçevesinde bakıldığında ise tablonun tekrar yorumlanması gerekecektir.

Buna göre; taraflarca imzalanan 01.09.2012 tarihli ek sözleşme göstermiştir ki, 2011 yılı ve 01.09.2012 tarihine kadar olan 2012 yılı sovtaj tespitinde dikkate alınması öngörülen araç piyasa rayiç değeri, sigortalıya ödenecek araç bedelinden farklı olarak değerlendirilebilecektir.2011 yılı için düzenlenen sözleşme şartlarına bağlı kalınacak olması halinde belirleme yetkisi -----------Ş'ne ait olması nedeniyle, ---------Ş tarafından --------- bildirilen araç piyasa rayiç değerleri bağlayıcı olup, davacı ...nin dava gerekçelerinden olan “davalı tarafın her bir mutabakatta belirtilen piyasa rayici/piyasa değeri daha düşük olduğu halde,

davacıya bildirilen ve sovtaj hesaplamasına esas teşkil eden her bir aracın piyasa Rayici/piyasa değeri daha yüksek bildirilerek ödenecek sovtaj tutarının yükseltildiğini, sözleşmelerin 2. Maddesine aykırı davranıldığı” yönündeki iddiası ait olduğu 2011 dönemi için uygulamada olan sözleşme şartlarına uygun bulunmamaktadır.-----------Ş tarafından sözleşmede yer alan yetkisine dayalı olarak belirlenen araç piyasa rayiç değeri dikkate alınarak belirlenmiş,

bu miktar üzerinden yapılan hesaplamaya göre de sovtaj bedeli ---------Ş tarafından ödenmiş olmakla 2011 yılı için ve hatta 01/09/2012 tarihine kadar fazladan ödenen bir miktardan bahsedilemeyecektir. Bu sebeple bilirkişilerin 01/09/2012 tarihine kadar yaptığı fazla ödenen sovtaj hesabı kabul edilmemiştir.

01.09.2012 tarihinden itibaren sovtaj miktarının tespitine gerek hesaplamada dikkate alınacak oranlar, gerekse dikkate alınacak araç rayiç bedeli konusunda yeni düzenleme getirilmiştir. Ancak sigorta şirketi 01.09.2012 tarihli getirilen değişiklik gereği “sigortalılara ödenecek olan araç bedelini ----------- sistemine rayiç bedel olarak girmesi “gerekirken ödediğinden daha fazla miktar olan araç piyasa rayiç değeri uygulamasına devam etmiştir.

(2011 yılı ive 01.09.2012 tarihine kadar olan 2012 dönemi için) Bu durumda olan 107 (Biri mükerrer olup önceki raporlarda 106 olarak geçmektedir) dosya için ----------Ş 1.152.312,00 TL sovtaj ödemesi gerekir iken 1.319.785,00 TL ödeyerek fazladan 167.473,00 TL ödemiştir. Bu tutar bakımından ------------- haklı görülmüştür.Taraflar arasında ihtilaf oluşturan diğer bir husus münhasırlık şartı ile ilgili sözleşmenin 4. maddesine ilişkindir.

01.01.2011-31.12.2011 tarihli sözleşmede ve 01.01.2012-31.12.2012 vadeli sözleşmenin 4/son. maddesi düzenlemesinde “----------- Ağır Hasarlı sayılmasına karar verdiği tüm araçları satın alma hakkı ----------- ait olup, herbir araç için geçerli uygulama bu sözleşme kapsamı ile şartlar dahilinde karşılıklı olarak belirlenmiştir.

İstisnai durumlarda tarafların mutabakatı ile sigortalıya araç terk edilebilir. ---------- , ----------- ile karşılıklı mutabakata vararak, söz konusu araç veya araçlar için başka bir özel/tüzel kişiye herhangi bir şekilde teklif alma ya da araçları satın alma yetkisi verebilecektir.” — Şeklinde revize düzenleme ile 01.01.2010-31.12.2010 vadeli olarak düzenlenen sözleşmenin 4.md. de revize yapılmıştır.

2010 tarihindeki sözleşmede ““---------- Ağır Hasarlı sayılmasına karar verdiği tüm araçları satın alma hakkı ------------ ait olup, herbir araç için geçerli uygulama bu sözleşme kapsamı ile şartlar dahilinde karşılıklı olarak belirlenmiştir.

İstisnai durumlarda tarafların mutabakatı ile sigortalıya araç terk edilebilir. ----------- söz konusu araç ve/veya araçlar için başka bir özel/tüzel kişiye herhangi bir şekilde teklif alma ya da araçları satın alma yetkisi vermeyecektir.” şeklindedir. Madde düzenlemesi 2007 yılına ait sözleşmeden itibaren bu şekilde olup 2011 ve 2012 yılları için mutabakat şartı ile uygulamadan ayrılınacağı düzenlenmiştir.

Sigorta şirketinin sunduğu 2013 yılı için düzenlemede ise pilot uygulamaya geçilmiş olup, 9610 araç karşılık gelen kısım için --------Ş'nin ---------- sistemi dışında başka özel ve tüzel kişilere teklif alma ve araçları satın alma yetkisi verebileceği belirli şartlar ile düzenlenmiştir.

Bu durumda ağır hasarlı araçlara münhasır olmak üzere, tüm araçları satın alma hakkının -----------Ş'de olduğuna ilişkin münhasırlık şartının, karşılıklı mutabakat bulunması şartı ile başka bir özel/tüzel kişiye herhangi bir şekilde teklif alma ya da araçları satın alma yetkisi verebileceği mutabakat olmaması halinde -----------Ş yönünden ağır hasarlı araçlar için münhasırlık şartının devam ettiği anlaşılmaktadır.

Dava edilen 2011 ve 2012 yılları için münhasırlık şartına aykırılık oluşturulan araçlar ve bunlar için mutabakat sağlandığı hususunun sigorta şirketinin ıspat mükellefiyetinde olacağı kanaatimiz sayın mahkemenin takdirine arz edilmiştir. Zira aslolan münhasıran yetkinin -----------Ş'de olduğu, sigorta şirketinin ancak mutabakat olması kaydıyla özel ve tüzel kişilere teklif alma ya da satın alma yetkisi verebilmesi mümkün olacaktır.

Dolayısıyla mutabakat olduğunun ispatı sigorta şirketindedir.

Davacı tarafından 02.06.2021 tarihli dilekçede 2011 ve 2012 yıllarına ait ------------Ş tarafından SBGM'ye bildirilen araçların hasar dosyalarının gönderilmesine karar verilmesi istenmiş, SBGM tarafından gönderilen 04/06/2021 ve özellikle 09/06/2021 tarihli yazı gönderilen yazıda, çekme belgeli (017), hurda belgeli (018) araçların bilgileri ve hasar dosyaları mevcuttur.

SBGM’den gelen yazı cevapların göre 3390 adet araç kaydı varsa da, 1081 mükerrer araç, sistemde bulunması sebebiyle 12 adet araç ve 1 tane de çalıntı araç kaydı düşülünce geri kalan 2296 adet araç üzerinden yapılan hesaplamaya mahkememizce de itibar edilmiştir.

Sigorta şirketi, araçların bu araçların büyük kısmının onarım görerek sigortalıya bırakıldığına belirtmişse de, sonuçta sigorta şirketi pert e ayrılması gereken araç olarak ağır hasarlı şeklinde SBGM ne bildirimde bulunmuştur. --------- ticari defter ve kayıtlarını sunmuş, vergi dairesine bildirilen gelir beyannamelerine göre 2011 ve 2012 yılında %20 oranında kar elde ettiği anlaşılmış, 5.857.738,88 TL kar kaybına uğradığı kabul edilmiştir.

Sigorta şirketinin yargılama boyunca SBGM'ne yazı yazılması isteminin iddiayı genişletme sayılacağı itirazı isabetli görülmemiştir.

Davacı deliller arasında tramer kayıtlarına dayanmıştır. [16/12/2003 faaliyete giren Tramer, 09/08/2008 tarihinde SBM , 03/12/2011 tarihinde de SBGM olarak faaliyetine devam etmiştir] Yine sigorta şirketinin bir kısım araçları sigortalısının talebi üzerine sigortalısına bıraktığı iddiası bakımından, sözleşmedeki -----------münhasırlık yetkisi veren düzenlemeye göre, ------------ ile karşılıklı mutabakat yapmadan aracın sigortalıya sovtaj bedeli üzerinde bir tutara bırakılması veya ağır hasarlı olmasına rağmen tamir bedeli adı altında tazminat ödeyerek sigortalıya bırakılması,

sözleşmenin ihlali anlamına gelecek ve ----------yönünden kar kaybına sebep olacaktır.---------- şirketinin itirazlarından biri de, 2296 araçtan 26 tanesinin rücu tazminat ödemesine konu olduğu, 5 tanesinin mahkeme kararı gereği ödemesinin yapıldığını, 3 tanesinin resmi kurum talebi ile ödendiğidir.

Yargılama boyunca yaptırılan incelemelerde, davalının bildirdiği bu rakamlara göre itirazlarının karşılanması için pek çok ek rapor alınması yoluna gidilmiştir, ancak iddiaların somutlaştırılmadığı görülmüştür. Rücuan tazminat ödemesi yapılmış olmasının neden münhasırlık kapsamında olmadığı veya hangi dava dosyasında hangi resmi kurum talebiyle hangi plakalı araç için ne ödemesi yapıldığı açıklanmadan yapılan itirazlar, yargılamayı uzatmaya yönelik görülmüştür.

Zira, sigortalısının kim olduğu, aracın plakası, hasarın miktarı, oranı, sigortalıya yapılan ödeme vb tüm işlemler ------------Ş nin kayıtlarında mevcuttur. ------------ şirketinin bunları bilmesi, sigortanın kendisine kapalı olan kayıtlarını görmesi mümkün değildir. Münhasırlık sözleşmesinin ihlal edilmediğini ispat yükü sigorta şirketine aittir. ----------- şirketinin iddia ve itirazlarının delillendirme imkan ve yükümlülüğü vardır.

Örneğin, sigortalının aracın hurdasını kendisine istediği durumlara dair sigortalının talebine dair yazılı delil yoktur. İstisnai durumlar olduğunu ve aracın hurdasının ----------- şirketine bırakılmadığını ileri sürüyorsa istisnai durumlara dair, yapılmış mutabakatlara dair yazılı deliller dosyaya kazandırılmamıştır.

Bilirkişi heyetinin son raporunda sigorta şirketinin sunduğu listeler incelenmiş, örnekleme yoluyla neden bunların da münhasırlık ilkesinin ihlali sayılacağı açıklanmıştır. Sigorta şirketinin bilirkişilerin sadece dokuz adet araca baktığı iddiası yerinde görülmemiştir. Yne kar kaybının da ortalama %20 kar marjına göre yapılan hesabında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Gelinen aşama itibariyle yeni heyet ile yeniden inceleme yapılması isteminde yargılamaya uzatmaktan başka bir fayda görülmemiştir.

Sonuç olarak, asıl davada ----------- tarafından ayrıştırma yapılmaksızın 6.370.000 TL asıl alacak üzerinden takip yapılmış, 01/09/2012-01/01/2013 tarihleri arasında 167.473,00 TL fazla sovtaj ödemesi yaptığı ve 5.857.738,88 TL münhasırlık sözleşmesinin ihlalinden kaynaklı kar kaybına uğramış, neticede toplamda 6.025.211,88 TL asıl alacak üzerinden takibin devam etmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Takipte 894.243,29 TL işlemiş faiz istenmiştir. ---------- tarafından takipten önce ---------- şirketine ------------ Noterliğinin 10/07/2015 tarihli, ------------- yevmiye nolu ihtarnamesinde fazla denen sovtaj sebebiyle ve uğranılan kar kaybı sebebiyle toplamda şimdilik 30.000.000,00 TL nin ödenmesi için 5 iş günü süre verilmiştir.

Buna göre temerrüdün 21/07/2015 tarihinde meydana geldiği, resen yapılan hesaba göre 21/07/2015-17/11/2016 takip tarihi arasında 852.316,43 TL işlemiş faiz istenebileceği anlaşılmıştır. (Denetime elverişlilik için internetten yapılan faiz hesabına dair çıktı alınarak dosyaya konmuştur.) Böylece takibin 6.025.211,88 TL asıl alacak, 852.316,43 TL işlemiş faiz olmak üzere 6.877.528,31 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin kısmın reddine karar verilmiştir.

Alacağın likit olduğu doğrudan söylenemeyecektir, hesaplama yapmayı gerektireceğinden icra inkar tazminatına hükmedilmemiştir.

Birleşen davada ------------ şirketinin maddi ve manevi tazimat istemli davasının ise, ispatlanmadığından reddine karar verilmiştir. Zira ---------- şirketi ancak sigorta şirketinin bildirdiği rayice ve yine sigorta şirketinin atadığı eksperin hesapladığı hasar oranına göre sovtaj bedeli ödeyeceğinden, eksik sovtaj ödemesi yapması, sigorta şirketine maddi ve manevi olarak zarar vermesi teknik olarak mümkün görünmemektedir.

A-ASIL DAVADA

1-Davacı ... … A.Ş'nin itirazın iptali davasının KISMEN KABULÜNE,

---------- İcra Müdürlüğü'nün ------------ Esas sayılı icra takibinin 6.025.211,88 TL asıl alacak, 852.316,43 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 6.877.528,31 TL üzerinden DEVAMINA; fazlaya ilişkin kısmın REDDİNE;

2-Alacağa takip tarihinden tahsil tarihine kadar 3095 sayılı yasanın 2/2 m. uyarınca ticari faiz uygulanmasına;

3-Alacak likit olmadığından icra inkar tazminatı verilmesine yer olmadığına;

4-Alınması gerekli 469.803,96-TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 87.733,90-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 382.070,06-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

5-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 31,40-TL. başvurma harcı, 87.733,90-TL peşin harcın toplamı olan 87.765,30 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Davacı tarafından sarfedilen toplam 108.365,80 TL yargılama giderinin haklılık oranına göre takdiren (%94,68 kabul %5,32 ret oranında) olmak üzere 102.596,90 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

7-Davalı tarafından yapılan 29.650,00-TL yargılama giderinin haklılık oranına göre takdiren (%94,68 kabul %5,32 ret oranında) olmak üzere 1.578,43 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,

8-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana iadesine,

9-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen miktara göre A.A.Ü.T.ye göre hesaplanan 610.325,85-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

10-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen miktara göre A.A.Ü.T.ye göre hesaplanan 61.874,40-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

B-BİRLEŞEN -----------SAYILI DOSYADA

1-Davacı ... sigortanın maddi ve manevi tazminat taleplerinin ayrı ayrı REDDİNE;

2-Reddedilen maddi tazminat talebi yönünden alınması gerekli 615,40- TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 85.558,28-TL peşin harcın mahsubu ile kalan 84.942,88- TL'nin karara kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

3-Reddedilen manevi tazminat talebi yönünden alınması gerekli 615,40-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

6-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana iadesine,

7-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen maddi tazminat yönünden A.A.Ü.T.ye göre hesaplanan 10.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

8-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen manevi tazminat yönünden A.A.Ü.T.ye göre hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere davacı birleşen dosya davalısı ----------- vekili ile davalı birleşen dosya davacısı ------------ vekillerinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 09/04/2025