İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/106 K.2024/828

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/106 Esas

KARAR NO: 2024/828

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 14/02/2023

KARAR TARİHİ: 12/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: --------- Havalimanı ----------- 2.en yoğun havalimanı olduğunu, bu nedenle hızlı yıpranan ve çok sık bakım ve onarım görmesi gereken, bu bakım ve onarım sırasında da hizmetin kesintisiz sürmesine ihtiyaç duyulduğunu, hizmetin devamlılığını sağlamak için kullanılan malzemelerin çok farklı yapı kimyasalı bileşenleri içerdiğini, bu bileşenlerin tamamının yurt dışından ithal edildiğini,

yurt dışından ithal edilen bu yapı kimyasallarının özelliğinin inşaat alanında kullanılan beton ile karıştırıldığında betonun normal prizini alma yanı dayanımını kazanma süresini birkaç günden (28 gün) birkaç saate inmesini sağlayan özel bir karışım haline getirmek olduğunu, bu kimyasalın adının ---------- olduğunu, --------- merkezli bu bileşenin yetkili tek satıcısı ve ----------- distribütörü davacı müvekkili olduğunu, davacı şirket ----------- İhale Kayıt Numaralı PAT SAHASI BAKIM VE ONARIM İŞİ ile ---------- Havalimanı' nın bakım ve onarım işlerini davalı şirket yüklenimine verdiğini,

imzalanan sözleşme ile havalimanı pisti kademeli olarak onarıma alınacağını ve her gün belli miktarda bir alanın onarımı yapılarak pist hiç kapatılmadan deforme olan kısımların yenilenmesinin sağlanacağını, 24/03/2020 tarihinde işin yer tesliminin yapıldığını, pandemi nedeni ile ulaşımın sınırlanması ve havalimanların kapatılması nedeniyle ----------- Havalimanının da yaklaşık 1 ay kadar süre kapatılmasına karar verildiğini,

--------- yönetimi tarafından havalimanının 25 gün süre ile uçuş trafiğine kapatılmasının onarım işlerinin seri ve hızlı bir şekilde yapılması için bir fırsat olduğunu değerlendirilerek davacı şirketten bu kapanma sürecinde tüm onarım işlerini bir defada yapması,

yeni bir ihale yapılmasına fırsat olmadığından kapanma dönemine tüm eksik işlerin davacı tarafından sözleşme dışı yapılarak davacı kuruma maliyetinin yansıtılmasının kararlaştırıldığını, sözleşme kapsamında ve kademeli olarak 7.500 m2 olarak yapılması gereken Pat Sahası Beton Kaplama Pozu 9.000 m2 yi aştığını, sözleşme kapsamında oranı ve miktarı belirtilmeyen yaklaşık %20 yi aşkın bir iş artışı meydana geldiğini, bu imalatta yaklaşık 5.000 m3 beton kullanıldığını, her 1 m3 beton imalatta 14 litre likit ve 30 kg.

Toz katkı ilave olarak kullanıldığını, bu sayede 28 günde priz alması gereken beton 3 günde priz aldığını, ilave katkılar kullanılarak betonun 3 günde priz alması sağlanarak 9.112,5 m2 imalat 17 gün içerisinde tamamlanabildiğini, teknik şartnamede tarif edilen şekilde imalat yapılması ve ilave olarak bu katkıların kullanılmaması durumunda 25 gün kapalılıkta 1 gün dahi imalat yapılmayacağının aşikar olduğunu,

taraflar arasında imzalanan ----------- İhale Kayıt Numaralı Sözleşmeye ek olarak 70.000 litre likit kimyasal ve 150.000 kg toz kimyasal sözleşme dışı fazladan kullanıldığını ve ayrıca 7500 m2 lik onarım alanı 9.112,5 m2 ye çıkartılarak bu yöntem ile fazladan 1.612,5 m2 alan onarıldığını, sözleşmede yer almayan 112.5 m2 beton ano yenilemesi 56,25 m2 hızlı priz alan beton olmak üzere fazladan imalatlar yapıldığını, kullanılan doğal kum ve ---------- yapım tekniği açısından en az 3 kez yıkandığını, bu 3 kez yıkamanın maliyeti de hakedişlere yansıtılmadığını,

imzalanan sözleşmeye göre Nisan 2020'den Mart 2022'ye kadar yaklaşık 24 ayda tamamlanması gereken işin, havalimanının trafiğe kapatılması sebebi ile 25 güne sığdırıldığını, davalı yararına yapılan ve hakedişe yansımayan işlerin özetle;

" Likit ve toz grubu katkilar, (İthal), İthal malzemelerin ithalat vergileri ve nakliye bedelleri, İthal malzemelerin kullanımına yönelik yurt dışı mühendislik ve işçilik ücretleri, ---------- ve doğal kum 3 kez yıkama, Yurt içi mühendislik, işçilik ve fazla mesai ücretleri ve dava aşamasında ortaya çıkacak diğer giderler" olduğunu, bu maliyetlerin pistin öngörülen süreden erken açılması için yapılan harcamalar olduğunu, davalı kurum davacıya pist üzerinde yapılan yenileme ve tadilatların beton bedelini sözleşmeye uygun olarak hakedişle ödediğnii ve böylece verilen mal ve hizmeti kabul ettiğini,

ama bu betonun kısa sürede priz alması için betona katılan likit ve toz grubu bedellerini sözleşmede yer almadığı için ödemediğini, verilen hizmet belliyken , hizmetin maliyeti ödenmediğini, pandemi nedeni ile pist inşaatının öngörülen süreden erken sürede bitirilmesi bizzat davalının talebi olduğunu, yapılan iş sözleşme dışı olmadığını, sözleşmenin tadili ve eki mahiyetinde olduğunu,

davalı şirket aralarında akdedilen ---------- İhale Kayıt Numaralı PAT SAHASI BAKIM VE ONARIM İŞİ isimli ihale sözleşmede belirtilen hizmet ve malzeme alımlarını hakedişe bağlandığını ve ödediğini ancak sözleşme dışı yapılan hizmet ve malzeme alımına ilişkin herhangi bir hakediş düzenlenmesine müsaade etmediği gibi kesilen faturalar tekrar tarafına iade edildiğini, fatura kesilmesi halinde bu faturaları da ödemeyeceğinin bildirdiğinden dolayı fatura kesilmeden doğrudan bu davanın açılması sureti ile sözleşme dışı işlerden doğan alacakların dava yoluyla tazmini yoluna gidilmesi mecbur olduğunu iddia ederek;

yurt içinden temin edilen hizmet ve alacakların TL bazında hesaplanması, yurt dışından temin edilen malzemelerin sözleşme kapsamındaki fiyatlandırmaya göre çıplak maliyet ve kar hesabının (giydirilmiş maliyet) çıkartılmasını,

fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak ve hesaplanacak alacaklara %18 KDV eklenmek ve ayrıca bu dava dilekçesi davalı kurumdan bakiye alacakların tahsili için ihtar yerine geçmek kaydıyla yapılacak hesaplama sonucu doğan alacaklardan yurt içi kaynaklı hizmet ve malzemelerden dolayı davalının bu çerçevede doğan tazminat borcunun ve miktarının tespiti ile şimdilik 200.000-TL'nın ifa veya dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari reeskont faizi üzerinden tazmin yolu ile tahsilini,

yapılacak hesaplamalar sonucu doğan alacaklardan yurt dışı kaynaklı hizmet ve malzemelerden dolayı davalının bu çerçevede doğan tazminat borcunun ve miktarının tespiti ile şimdilik 10.000 EURO bedel alacağın fiili ödeme tarihindeki kur karşılığı euro bedel üzerinden alacağın edim/karar tarihinden itibaren en yüksek ticari reeskont faizi üzerinden tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde, özetle, davacının müvekkil talebiyle sözleşme dışı olarak d aha kısa sürede priz alınması için belli kimyasalların kullandığı iddiasının asılsız olduğunu, davacı ile imzalanan sözleşme kapsamında toplamda 33 adet Hakediş Raporu düzenlendiğini ve yüklenici düzenlenen raporların tutarlarına karşı herhangi bir itirazda bulunmadığını, davacının yapmış olduğu işlerin bedelinin kendisine ödendiğini, ilave bir ödeme talebinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davacı ile 24.05.2022 tarihinde -------- numaralı Kesin Hakediş Raporu düzenlendiğini, davacının bu rapora da herhangi bir itirazı olmadığını,

müvekkili ----------, kamu sermayeli bir kurum olduğunu, Kamu İhale Kanunu'na ve Sayıştay denetimine tabid olduğunu, şirket nezdinde yapılan en ufak alımlarda dahi hesap verilebilirlik esas alındığı halde bu miktarda yüksek meblağlar için davacının iddia ettiği gibi "siz yapın biz size sonra veririz" gibi bir beyanda bulunulamayacağı gayet açık olduğunu, ilgili mevzuatta sabit olduğu üzere bir iş artışı yapılacaksa dahi bu artış maksimum yüzde 20 ile sınırlandırıldığını, davacının kullandığını iddia ettiği ilave kimyasal maddeler neredeyse sözleşme bedeline %30 unun üzerinde bir maliyet getirdiğini,

basiretli bir tacir olan davacının mevzuatta öngörülen iş artışını sınırını bildiğini, davacının iddia ettiği gibi bir durum olduğu varsayımında dahi bu bedelin sözleşme kapsamında ödenemeyeceğini, davacının ilave işi idarenin beyanına istinaden yaptığı iddiası tamamen kötü niyetli olduğunu, davacının sözleşme dışı olarak idarenin talebi ile yaptığını iddia ettiği işlerin hukuken bir geçerliliğinin olmadığını savunarak; davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep ve beyan etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE :---------- İcra Ceza Mahkemesi, ---------- İcra Ceza Mahkemesi, ----------- Müdürlüğü, --------- Amirliği, ---------- Şirketine müzekkere yazıldığı görüldü. Mahkememiz dosyasına 28/01/2024 tarihli bilirkişi heyet raporu sunulduğu görüldü.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki ---------- ihale kayıt numaralı ihale sözleşmesine dayalı ----------- Havalimanı'nın ---------- sahası bakım ve onarımına ilişkin eser sözleşmesi nedeniyle davacının ihale konusu dışında fazladan yaptığı işlerden kaynaklı olarak eser bedeli alacağına ilişkin açtığı alacak davasıdır.

Tanık ----------07/12/2023 tarihli celsede "Ben 220 yılında ----------- teknik işler müdürü olarak çalışıyordum, davacı ile yapılan sözleşmede toplam 10 kalem iş vardı, sözleşme birim fiyatlıydı, bu işler pist, apron ve taksi yol bakım ve onarım işi idi, bu işi sözleşme 2020 Mart ayında başladı, 20 ayda bitecekti, sözleşmeye göre hızlı priz alan beton iş kalemi ve bir de normal dayanım kazanan beton işi vardı, hızlı beton işini gece kapalılıklarında yapılması planlanıyordu, normal beton işi de 28 günde dayanım kazanan betondu, buna göre yapılacaktı,

pandemi sebebiyle havalimanı kapanınca 28 günde dayanım kazanan beton işi bakımında sözleşmede değişikliğe gidildi, bu konuda herhangi bir yazılı sözleşme yapılmadı, sözleşme değişikliği şu şekilde oldu, 28 günde dayanım kazanan beton işi 25 günde dayanım kazanması istendi bu şekilde tamamlandı, ayrıca yapılacak alan 9000 m2 ye çıkartıldı, neticede davacıdan sözleşmede öngörülmeyen şeklide imalatı daha hızlı ve başka malzeme kullanarak daha betonun daha hızlı donması için ekstra malzeme kullanılarak 9000 m2 iş yapılması istendi, Davacı vekilinin 'hızlı donan priz kaç günde donar,

pist çalıştığı dönem boyunca kaç defa tamamen kapandı' sorusu üzerine 'somut olayda kullanılan ürün 3 günde dondu, buna ilişkin malzeme kullanıldı, ben 2008-2022 yılları arasında çalıştım, bu dönemde pist gün bazında hiç kapanmadı.

Davalı vekilinin 'sözleşme dışı yapılan işler için yükleniciden ücret talep edildi mi' sorusu üzerine 'ücret yazılı olarak talep edilmedi ancak sözlü olarak gündeme geldi, ekstra iş acil gündeme geldiği için herhangi bir ücret konuşulmadı'" şeklinde beyanda bulunmuştur.

Tanık ---------- 07/12/2023 tarihli celsede " Ben davacı şirkette halen daha çalışmaktayım, 2016 Ekim ayında davacı şirkette çalışmaya başladım, ben muhasebe ve finans biriminde çalışıyorum, davalı ile 2020 yılında 2 yıllık bir pist merkezinde tadilat işine yönelik bir sözleşme imzalandı, sözlemeye göre 900 m2 alan hızlı priz alan beton ile yapılacaktı, 7500 m2 alan ise normal dayanım kazanan beton ile yapılacaktı, bu iş 2 yıl içinde peyderpey gerçekleştirilecekti, normal dayanım kazanan beton 28 günde dayanım kazanır, hızlı priz alan beton ise 3-5 gün arasında dayanım kazanır,

2020 Mart ayında pandemi söz konusu olunca pistte kapalılık geldi, bu sebeple proje sahibi davalı kurum projeyi hızlıca tamamlamamızı istedi, bu kapsamda bizde normal dayanım kazanan beton ile yapacağımız 7500 m2 alan için hızlı priz alan beton kullanmak durumunda kaldık, davalı tarafça bu şekilde talep edildi ve %20 iş artışı ile yapılacak alan toplam 9100 m2 ye çıktı, bu iş artışı olarak sözleşmeye bağlandı, kapalılık 1 ay sürdü, belirttiğim gibi 7500 m2 iş kalemimiz hızlıca bitirilmesi istendiği için biz bu işi 20 günde tamamladık, peyderpey tamamladığımız için bu süreyi aşmamamız gerekiyordu,

belirttiğim gibi buraya yönelik olarak normalde sözleşmede normal dayanım kazanan beton ön görülmüştü ancak biz burayı 3-5 günde dayanım kazanan beton ile peyderpey imalat yaparak toplamda 20 günde tamamladık, olağan üstü durum söz konusu olduğu için narmalde belirttiğim alan için hızlı dayanım kazanan beton kullanılması ön görülmemişti, pandemi olunca hızlı karar alındı, talep olunca biz bu betonu kullandık, bize bu iş için herhangi bir ücret ödenmedi, hatta biz sözleşmedeki birim fiyat karşılığında beton ücretini de bir anda alamadık,

bu da peyderpey alındı" şeklinde beyanda bulunmuştur.Tanık --------- 07/12/2023 tarihli celsede "Ben hala --------- inşaat mühendisi olarak çalışırım, 2018 Kasım ayında başladım, 2020 yılında yapılan pist bakım onarım işi ile ilgili kontrol işlemlerini ben gerçekleştirdim, 2020 yılında sözleşme imzalandı, sözleşmede 7500 m2 kaplama işi yapılacaktı, bir kısım alan için hızlı priz alan, bir kısım alan için de normal dayanım kazanan beton öngörüldü, daha sonra pandemi başlayınca kapalılık oluştu, 7500 m2'lik iş iş artışı ile birlikte 9000 m2 ye çıktı, normalde 28 günde derz kesilecek beton işi daha erken bitirildi,

17-18 günde 9000 m2'lik iş bitirildi, bu iş için teknik olarak ne yapıldığını tam olarak bilmiyorum, hangi malzeme kullanıldı bilmiyorum ama iş erken bitti, %20 iş artışı dışında herhangi bir resmi ücret talebi olmadı diye biliyorum.

Davacı vekilinin '-------- 28 günde donması ve 2 yıl içinde tamamlanması sözleşmeye bağlanan işi 20 günde yapılması istendiğinde bu işi kendi insiyatifiyle mi yaptı kurumdan talep geldi mi, hızlı imalat için betona ilave katkı yapılmış mıdır' sorusu üzerine 'kontrol teşkilatı tarafından yazılı talep olmadı ama yönetim bunu talep etmiştir ve beklenenden hızlı olarak iş bitirildiyse ilave katkı maddesi kullanılmıştır diye düşünüyorum' şeklinde beyanda bulunmuştur.Tanık ---------- 02/04/2024 tarihli celsede "Ben 2003 yılından beri --------- inşaat teknikeri olarak çalışırım,

pandemi döneminde davacı şirket yüklenici olarak pist bakımını yerine getirdi, ihale kapsamında yapıldı, benim görevim yapılan imalatların uygunluğunu ve metrajların kontrolünü sağlamaktı, yapılan işte herhangi bir sorun yoktu, taraflar arasındaki sözleşmenin içeriği m2 bakımından rakam olarak hatırlamıyorum, metraj olarak yapılacak alanlar peyder pey yapılacak idi, sözleşmenin orijinalinde tam olarak hatırlamamakla birlikte 3 yıl gibi bir süreye yayılması ön görülmüştü, ancak pandemi patladıktan sonra sözleşmeye ilaveler yapıldı, iş artışı söz konusu oldu, yapılacak alan büyüdü, zaman olarak da daha kısa sürede bitmesi ön görüldü,

bu amaçla katkı maddeleri kullanıldı, Taksi yolları ve apron sahası dışındaki her yerde katkı maddesi kullanıldı, yani pist üzerinde kullanıldı, bunların kaç m2'ye tekabül ettiğini m2 olarak bilmiyorum, sözleşmenin içerisinde vardır, iş artışına ilişkin ek sözleşme de yazılı olarak yapıldı, katkı maddesine ilişkin maliyetin ne olduğunu bilmiyorum, bildiğim kadarıyla %20 inşaat işiyle birlikte ödeme yapıldı, yine zaman açısından 28 günde bitirilmesi ön görülen alan 17 güne çekildi, işin tamamı ne kadar sürdü bilmiyorum, hızlı priz alan beton birkaç saat içinde kullanıma hazır hale gelir, maksimum 5 saatte trafiğe alırız,

bu hızlı priz alan beton ile yapılan alanlara ilişkin numuneleri aldık, laboratuvara gönderdik, herhangi bir sorun yoktu, pat sahasının m2 bilmiyorum, bu işin maliyetini bilmiyorum," şeklinde beyanda bulunmuştur.Tanık ---------- 02/04/2024 tarihli celsede "2009 yılından beri ---------- harita teknikeri olarak çalışıyorum, taraflar arasındaki ihale sürecinde kontrol teşkilatında görevliydim, normalde işin süresi 2 yıl idi, 7500 m2 beton kaplaması,

500 m2 hızlı priz alan beton kaplaması yapılacaktı, bu alanlar pat sahasına dahildir, daha sonra pandemi patladı, pandemi ile birlikte havalimanı trafiği durunca bundan faydalanılmak istendi, 7500 m2 alana ek olarak 1500 m2 alan tadilata dahil edildi, 25 gün kapalılık oldu, yapılan toplam 9000 m2 iş 17 günde bitti, normalde beton 28 günde donardı, bunun süresi kısaltıldı, bunun nasıl sağlandığını haritacı olduğum için teknik olarak tam bilmiyorum ancak pist sağlamdı ve 3-4 gün sonra kamyon dolaştırabiliyorduk," şeklinde beyanda bulunmuştur.05/02/2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda aşağıdaki tespitlerin yapıldığı görülmüştür:

15/10/2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda aşağıdaki tespitlerin yapıldığı görülmüştür:Davalı vekilinin bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ekinde sunmuş olduğu kesin kabul tutanağı ve kesin hakediş tutanağı aşağıdaki gibidir:Mahkememizce yapılan değerlendirmede, davanın taraflar arasındaki ---------- ihale kayıt numaralı ihale sözleşmesine dayalı --------- Havalimanı'nın --------- sahası bakım ve onarımına ilişkin eser sözleşmesi nedeniyle davacının ihale konusu dışında fazladan yaptığı işlerden kaynaklı olarak eser bedeli alacağına ilişkin açtığı alacak davası olduğu,

davacının taraflar arasındaki eser sözleşmesi ve ihale şartları dışında kalan işleri yaptığını ve yaptığı işin ihale kapsamında (ve taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında) olmadığını ispatlamakla mükellef olduğu, kamu ihale uzmanı bilirkişinin yukarıda ortaya konulan tespitlerinden anlaşılacağı üzere davacının betonun hızlı donması için kullandığı malzeme giderinin sözleşme kapsamında olduğu, yine davacının bunun dışında kalan malzeme kullanıp kullanmadığını, kullanmışsa hangi alanda hangi miktarda kullandığını ispatlayamadığı, tanık beyanlarının da bunun aksini ispatlar nitelikte olmadığı,

buna ek olarak dava tarihinden sonra taraflar arasında tanzim edilen ve dava konusu ihaleye (sözleşmeye) ilişkin olan kesin hakediş raporu ve kesin kabul tutanağına karşı davacının süresi içerisinde somut bir itirazının bulunmadığı, anılan tutanağı davacının dava tarihinden sonra ihtirazı kayıtsız olarak imzaladığı, tüm bu sebeplerle davacının alacağını ispatlayamamış olması nedeniyle davanın reddinin gerektiği kanaatine varılmış, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.