İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/445 K.2024/1000

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/445 Esas

KARAR NO: 2024/1000

DAVA

Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 22/06/2023

KARAR TARİHİ: 24/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: -----------Ş. “ne ait davalı sigorta şirketi tarafından 31/03/2022-2023 vadeli ---------- numaralı “Üçüncü Şahıs Sorumluluk Sigorta Poliçesi” ile teminat altında olan, dava dışı ---------- idaresindeki ----------- plakalı aracın 11.05.2022 tarihinde %100 kusuru ile müvekkilinin maliki ve işleteni olduğu ---------- plakalı araca çarpması sonucu, müvekkilinin aracında maddi zarar meydana geldiğini, müvekkilin aracında oluşan değer kaybı zararının 200.000,00TL olduğunun tespit edildiğini, ayrıca bu zararın tespiti için alınan eksper raporuna 354,00TL ödeme yapıldığını,

işbu zararın yargılama giderlerine eklenerek davacı tarafa ödenmesinin gerektiğini, ZMMS sigortacısının poliçe limitleri dahilinde oluşan değer kaybı zararından sorumlu olduğunu belirterek, Fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik,

11/05/2022 tarihinde meydana gelen çift taraflı trafik kazası nedeni ile davacının maliki olduğu ----------- plakalı araçta oluşan değer kaybı zararının şimdilik 250,00 TL ve 354,00 TL ekspertiz ücretinin (davalı sigorta şirketi yönünden sigorta limitleri aşılmamak kaydıyla) davalı sigorta şirketi yönünden 15/01/2023 tarihinden davalı----------Ş. yönünden kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile şimdilik 250,00 TL kazanç kaybı zararının sadece davalı ----------Ş.'den temerrüt tarihi 15/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline,

yargılama giderleri ile vekalet ücretlerinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde, özetle, davaya konu kaza nedeni ile davacı tarafın aracında oluşan değer kaybı zararının görevlendirilen bağımsız eksperden alınan rapor ve Tramer kayıtlarında tespit edilen hasar miktarları gözetilerek 98.560,00 TL olarak ödendiğini ve sorumluluklarının yerine getirildiğini, eksper ücretinden sorumlu olmadıklarını ve davacı tarafça dosyaya sunulan raporda, tramer kaydının bulunmadığı ve değer kaybı zararının 200.000 TL olabileceği görüşünün hatalı olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.

İNCELEME

-------- Müdürlüğü --------- Müdürlüğü , ---------- Noterler Birliği Başkanlığı, ----------ş., ---------- Müdürlüğüne müzekkere yazıldığı görüldü. 26/02/2024 tarihli ve 01/10/2024 tarihli bilirkişi raporlarının mahkememiz dosyasına sunulduğu görüldü.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, davacının mülkiyetindeki ---------- plakalı araç ile davalı ----------Ş'nin maliki olduğu, davalı sigorta şirketinin --------- numaralı zmms sigortacısı olduğu --------- plakalı aracın karıştığı 11/05/2022 tarihli trafik kazası nedeniyle değer kaybı ve araç mahrumiyetinden kaynaklanan maddi zararın karşılanmasına ilişkin açılan tazminat davasıdır.Dava konusu alacağın 11/05/2022 tarihli trafik kazası nedeniyle kaynaklandığı,

alacağın KTK 109 maddesi uyarınca zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrayacağı, 22/06/2023 tarihinde davanın açılmasıyla TBK 154/1-b.2 uyarınca zamanaşımının kesildiği, bu sebeple dava tarihi itibariyle zamanaşımının gerçekleşmediği kanaatine varıldığından davalı ----------Ş'nin zamanaşımı def'inin reddine karar verilmiştir.

09/11/2023 tarihli celsede "Davacı vekiline, dava konusu aracın serviste kaldığı süreçte ikame araç kiralayıp kiraladığı ve dava konusu aracı hangi amaçla kullandığı hususunda beyanda bulunması için 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi takdirde bu hususta yeniden süre verilmeyeceğinin ve yargılamaya mevcut durum itibariyle devam edileceğinin ihtarına, ihtar yapıldı," şeklinde ara karar kurulmuş, davacı vekili 22/11/2023 tarihli beyan dilekçesinde "Müvekkile ait ---------- plakalı dava konusu araç, --------- otobüsü olup, her gün --------- bünyesinde sefer yapmaktadır.

Kaza sebebiyle 1 ay boyunca kullanılamamıştır. Müvekkil ikame araç kiralamamış, ancak bu süre boyunca sefere de çıkamamıştır. Kaza dava dilekçesinde de belirttiğimiz üzere, 11.05.2022 tarihinde meydana gelmiş olup, müvekkil dava konusu aracını mayıs ve haziran aylarını kapsayan şekilde kullanamamıştır. Bu aylara ait Hak ediş listelerini gösteren çizelgeleri de mahkemenize ibraz etmiştik. Bu listelerde ----------- KAPI NUMARALI dava konusudur.

Listelerden de açıkça anlaşıldığı üzere müvekkilin önünde ve arkasında sefer yapan araçların kazançlarında bir değişiklik olmamışken, müvekkilin bu aylardaki kazancında düşme olmuştur." şeklinde beyan dilekçesi sunmuştur. Makine Mühendisi Bilirkişi -------- ve Sigorta Uzmanı Bilirkişi --------- 26/02/2024 tarihli raporunda aşağıdaki tespitlerin yapıldığı görülmüştür

Mahkememizce 27/02/2024 tarihli celsede davacının sahibi olduğu ----------- plakalı aracın hangi hatta işletildiği, aracın 11/05/2022 tarihinde trafik kazası yapmış olması nedeniyle hangi tarihler arasında (ne kadar süre işletilemediği), aracın trafik kazası nedeniyle bu hatta işletilemediği süre içerisinde araç sahibinin kiralama yoluyla yeni araç temin edip aynı hatta işletmesinin mümkün olup olmadığı,

mümkün ise buna ilişkin prosedürün ne kadar zaman alacağı hususları ---------- sorulmuş, ---------- 08/04/2024 tarihli yazı cevabı ile "İlgi yazı gereği yapılan incelemede --------- plaka ve -------- kapı numaralı araç kaza tarihi olan 11.05.2022 tarihinden sonra 23 gün çalışmadığı tespit edilmiş olup, mevzuat gereği arızalanan aracın yerine yeni bir aracın ikame edilmesi mümkün olamamaktadır." hususunun bildirildiği görülmüştür.

Mahkememizce 04/06/2024 tarihli celsede davacıya ait ---------- plakalı aracın 11/05/2022 tarihi ve öncesinde çalıştığı hatta günde (ortalama) ne kadar gelir elde ettiği, bu gelirin ne kadarlık kısmının davacıya ödendiği, ---------- tarafından plaka sahibi şahsa ödemenin ne şekilde yapıldığı,------------ ile plaka sahibi şahısla kar dağıtımına ilişkin sözleşmenin ne şekilde yapıldığı,---------- tarafından plaka sahibi şahsa ödeme yapılıyorsa 11/05/2022 tarihi ve öncesinde çalıştığı hatta günde (ortalama) ne kadar ödeme yapıldığı hususları ---------- sorulmuş,

------------ 08/04/2024 tarihli yazı cevabı ile "İlgi yazınıza konu --------- kod ve --------- plakalı Özel Halk Otobüsünün Mayıs 2022 döneminde 1-10 Mayıs 2022 tarihleri arasında eksiksiz çalıştığı, 11/05/2022 tarihinden itibaren ayın geri kalanında faaliyet göstermediği, 10 günlük çalışma neticesinde 12m uzunluğunda olan ------------ kod numaralı araç için düzenlenen hakediş tutarının 39.844,86.-TL olduğu, bu statüdeki ayın tamamında çalışmış araçlara ortalama olarak toplam 138.711,57.-TL hakediş hesaplandığı, buna göre günlük tutarın ortalama olarak 4.474,5 TL'ye denk geldiği ve ----------- tarafından taşımacılara bir ödeme yapılmadığı,

hakediş ödemelerinin ---------- uhdesinde taşımacıların bağlı bulunduğu şirket ve kooperatiflere yapıldığı, bahsi geçen aracın ----------Ş.'ye üye olarak çalıştığı ve Mayıs 2022 dönemi hakedişinin bu şirkete yapıldığı bildirilmiştir. ------------ ile Özel Halk Otobüsü şirketleri arasındaki sözleşmenin dayanağı 17/09/2020 ve 906 sayılı----------Meclis Kararı olup, şirketlere yapılan ödemeler bu ve sonrasında yürürlüğe giren ilgili kararlarda yer alan tutarlara göre gerçekleştirilmektedir." hususunun bildirildiği görülmüştür.

Yine aynı hususta davacıya süre verilmiş, verilen süre içerisinde beyan ve delillerini sunduğu görülmüştür. Yeni tespit ve deliller ışığında dosya "davacının --------- plakalı aracın 11/05/2022 tarihinden itibaren çalışamadığı 23 gün için kar mahrumiyeti zararının hesaplanması amacıyla" mali müşavir bilirkişiye verilmiştir.

SMMM Bilirkişi--------01/10/2024 tarihli raporunda aşağıdaki tespitlerin yapıldığı görülmüştür: Davacı vekilinin 11/11/2024 tarihinde bedel artırım dilekçesi sunduğu, talep sonucunun "(a)Talep artırım dilekçemizdeki taleplerimiz ile dava dilekçesinde yer alan taleplerimizin birleştirilmesi sonucu 166.440,00-TL değer kaybı tazminatının ve 354,00-TL ekspertiz ücretinin (yargılama gideri olarak) davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihi olan 15.01.2023, davalı -----------Ş.

Yönünden kaza tarihi olan 11.05.2022 temerrüt tarihinden itibaren işletilecek en yüksek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, (b)Talep arttırım dilekçemiz ile dava dilekçemizde yer alan taleplerimizin birleştirilmesi sonucu toplam 102.913,50 TL Kazanç kaybı bedelinin kaza tarihinden itibaren işletilecek en yüksek avans faizi ile birlikte davalı -----------Ş. Tahsiline," şeklinde olduğu görülmüştür.

Bedel artırım dilekçesinin davalılara tebliğ edildiği, davalılar vekilleri tarafından bedel artırım dilekçesine karşı beyan ve itiraz dilekçelerinin ibraz edildiği görülmüştür.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1473/1 maddesi uyarınca "Sigortacı sorumluluk sigortası ile, sözleşmede aksine hüküm yoksa, sigortalının sözleşmede öngörülen ve zarar daha sonra doğsa bile, sigorta süresi içinde gerçekleşen bir olaydan kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle zarar görene, sigorta sözleşmesinde öngörülen miktara kadar tazminat öder."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1478 maddesi uyarınca "(1) Zarar gören, uğradığı zararın sigorta bedeline kadar olan kısmının tazminini, sigorta sözleşmesi için geçerli zamanaşımı süresi içinde kalmak şartıyla,

doğrudan sigortacıdan isteyebilir."Kazanın gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir.

Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir."Kazanın gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 99. maddesi uyarınca "Sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarıyla belirlenen belgeleri,

sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar."Kazanın gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 90. maddesi uyarınca "(1)Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabidir.

Bu tazminatlardan; a) Değer kaybı tazminatı, aracın; piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ile hasar tutarı dikkate alınarak, (...) Hesaplanır.

Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanunda ve genel şartlarda düzenlenmeyen hususlar hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır."Kazanın gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi uyarınca "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi,

doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar."6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. Maddesi uyarınca "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. (...)"6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50. Maddesi uyarınca "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır."6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 61. Maddesi uyarınca "Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır."Mahkememizce yapılan değerlendirmede,

davanın davacının mülkiyetindeki ----------- plakalı araç ile davalı ---------Ş'nin maliki olduğu, davalı sigorta şirketinin ---------- numaralı zmms sigortacısı olduğu ------------ plakalı aracın karıştığı 11/05/2022 tarihli trafik kazası nedeniyle değer kaybı ve araç mahrumiyetinden kaynaklanan maddi zararın karşılanmasına ilişkin açılan tazminat davası olduğu,

davacının değer kaybı zararına ilişkin talebini her iki davalıya karşı müştereken ve müteselsilen, araç mahrumiyeti zararını ise yalnızca davalı işleten ----------Ş'ne yönelttiği, davalı ----------Ş'nin KTK 85 uyarınca kusursuz sorumluluk ilkesi gereğince ---------- plakalı aracın sevk ve idaresinde bulunduğu kişinin kusuru oranında zarardan sorumlu olacağı, yine davalı sigorta şirketinin de hasarın sigorta poliçesi kapsamında kalması durumunda ---------- plakalı aracın sevk ve idaresinde bulunduğu kişinin kusuru oranında zarardan sorumluluğunun olacağı,

davalıların sorumluluğunun tespit edilmesi halinde yukarıda atıf yapılan TBK 61 maddesi uyarınca müteselsil sorumluluklarının bulunduğu, bu kapsamda değer kaybı zararı yönünden davacının dava açılmadan önce KTK 97 uyarınca davalı sigorta şirketine 02/01/2023 tarihinde başvuru yaptığı, davalı sigorta şirketi tarafından 18/01/2023 tarihinde 98.560,00 TL kısmen ödemede de bulunulduğu, özel dava şartının somut olayda yerine getirildiği, mahkememizce alınan bilirkişi heyet raporuna göre davalıya ait -------plakalı aracın vatmanı dava dışı şahsın olayın gerçekleşmesinde tamamen kusurlu olduğu,

raporun somut olayın gerçeklerine uygun düzenlenmiş olması nedeniyle mahkememizce de bu rapora itibar edilebileceği, değer kaybı zararının bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere 265.000,00 TL olduğu, değer kaybı hesabının kaza nedeniyle oluşan hasarın nitelik ve niceliği, aracın modeli, markası, kaza tarihindeki yaşı, kilometresi gibi hususlar gözönünde bulundurularak,

kaza tarihi itibariyle serbest piyasadaki 2. el piyasa rayiç değeri (hasarsız haliyle) ile aracın hasarı onarıldıktan sonraki haline göre serbest piyasadaki 2. el piyasa değeri arasındaki fark (aradaki farkın değer kaybı olarak kabul edilmesi) esasına uygun olarak yapıldığı, mahkememizce de bu esasa göre hesaplama yapılmasının hukuka uygun bulunduğu, zira kaza tarihi itibariyle KTK'nun 90. Maddesindeki “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş olduğu,

kaldı ki Yasa'nın eski halinde "ve" kelimesi kullanılmakla normlar hiyerarşisine göre değer kaybı hesabının yasada ifade edildiği üzere "aracın; piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ile hasar tutarı dikkate alınarak," hesaplanması gerektiği, bilirkişi raporunun bu esasa uygun ve denetime açık şekilde düzenlendiği, bu sebeple hükme esas alınabileceği, tarafların kusur durumu ve davalı sigorta şirketi tarafından yapılan kısmi ödeme dikkate alındığında davacı tarafından talep edilebilecek değer kaybı zararının 166.440,00 TL olduğu,

araç mahrumiyetinden kaynaklanan zararın ise somut olayda davacının onarım amacıyla aracından mahrum kalması makul olan süre kadar, o tarihteki şartlara göre, ortalama/makul ikame araç kira bedeli üzerinden, davacının aracını kullanmamış olması nedeniyle katlanmadığı masrafların düşülmesi suretiyle hesaplanmasının mümkün olmadığı, zira aracın kamu hizmetine ayrılmış özel halk otobüsü olduğu ve------- tarafından bildirildiği üzere hizmetin ikame araçla yürütülmesinin mümkün olmadığı,

bu sebeple davacının gerçek ticari kaybının tespitinin gerektiği, bu kapsamda her ne kadar makine bilirkişi raporunda makul onarım süresi 58 ,işgünü olarak tespit edilmiş ise de ---------- yazı cevabında da bildirildiği üzere davacının aracının 1.05.2022 tarihinden sonra 23 gün çalışmadığı, bu sebeple zararın 23 gün üzerinden tespitinin gerektiği, yine---------- tarafından bildirildiği üzere davacının aracının çalıştığı hatta günlük ortalama kazanç miktarının 4.474,50 TL olduğu, bu kapsamda SMMM bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere davacının gerçek kazanç kaybının 102.913,50 TL olduğu,

zarar ile dava dışı vatmanın hukuka aykırı ve kusurlu fiili arasında nedensellik bağının bulunduğu (bilirkişi raporunda zararın fiile uygun olduğunun tespit edildiği), zira zararın fiil neticesinde gerçekleştiği, tüm bu sebeplerle yukarıda belirtilen esaslarla davalıların tespit edilen değer kaybı zararından müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, yine davalı ----------Ş'nin kazanç kaybı zararından sorumlu olduğu,

davalı işleten -----------Ş yönünden temerrütün TBK 117/2 maddesi uyarınca olay tarihi olan 11/05/2022 tarihinde gerçekleştiği, sigorta şirketi yönünden ise temerrütün somut olayda başvuru tarihinden (02/01/2023 günü) 8 işgünü sonrası olan 13/01/2023 tarihinde gerçekleştiği, bu kapsamda sigorta uzmanı bilirkişinin temerrütün kısmi ödeme tarihi olan 18/01/2023 tarihinde gerçekleştiği tespitinin yerinde olmadığı, davalıların tacir ve dolayısıyla haksız fiilin ticari iş kapsamında olması nedeniyle alacağa ticari faiz işletilmesi gerektiği kanaatine varılmış, tüm bu gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.