İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/811 K.2025/976

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/811

KARAR NO : 2025/976

DAVA

İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ : 06/11/2024

KARAR TARİHİ : 27/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi özetle: Göndericisinin-----Alıcının ---- bulunan ------Olduğu toplam 37 kap ürünü 21.05.2024 tarihinde taşıyıcı olarak teslim aldıklarını, Taşıma konusu malzemelerin ---- Gümrüğünde denetime tabi tutulurken eşyanın bir kısmının geçişine izin verildiği, devlet iznine tabi tutulan 3 kap malzemenin ise gümrükte bekletildiği, bu sebepten 29.05.2024 tarihinde davalı tarafa günlük 200 USD bekleme ücretinin işlemeye başladığı, alıcının izin almak ya da ürünlerin imhası hususunda karar aşamasında olduğu, ----- bulunan alıcının gümrük işlemlerini tamamlayıp acente ile irtibata geçerek gerekli istendiği,

------ bulunan alıcı tarafın depoda bekleyen ve geçişine izin çıkmayan malzemenin imhası için gümrüğe başvurularak, malzemenin 24.06.2024 tarihinde --- makamları tarafından imha edildiği, buna işleme istinaden 30.05.2024-24.06.2024 tarihleri arasında depoda bekleyen malzeme için bekleme ve depolama ücreti açıklaması ile 24.06.2024 tarihli,

----- numaralı "Bekleme ve depolama ücreti" muhteviyatlı 1.000,00USD tutarında fatura düzenlediklerini fakat Davalı tarafından 29.07.2024 tarih ----- numaralı iade faturası düzenlenerek ayrıca ---- Noterliği'nin ----- yevmiye nolu 05.08.2024 tarihli ihtarnamesi ile faturanın kayıtlara alınmayacağı bildirerek kendilerine iade edildiği, buna istinaden ----- numaralı bekleme ve depolama fatura alacaklarına dair 1.000,00 USD alacağın 3,29 USD işlemiş faizi ile tahsiline ilişkin olarak ---- İcra Müdürlüğü ----- Esas dosyası ile icra takibi başlatıldığı,

davalı tarafından borcun tamamına, faize, faiz tutarına, faiz türüne, faiz oranına ve sair yapılmasının ferilerine itiraz edilerek takibin durdurulduğu,21.05.2024 tarihli ----- ihracat yüklemesinin 24.06.2024 günü de dahil olmak üzere depoda beklediğinin sabit olduğu, dolayısıyla davalı göndericinin bekleme ücretinden sorumlu olduğunun belirtildiği, yukarıda belirtilen sebeplere istinaden davalı tarafından -----.

İcra Müdürlüğü'nün ----- Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile 1.000 USD asıl alacak üzerinden takip tarihinden itibaren asıl alacak için hesaplanacak 3095 sayılı yasa uyarınca ----- Bankasının 1 yıl vadeli USD mevduata uygulanan en yüksek mevduat faiz oranından az olmamak üzere artan oranlarda faizi ile birlikte takibin devamına, davalı tarafın alacağın 9020'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi özetle: Davacı ile aralarında taşıyıcılık kapsamında iş ilişkisine girdiklerini, davacı tarafından sözleşme yükümlülükleri gereği gibi yerine getirilmediği, davacı taşımacıdan ----- Gümrüğünde yapılan Masraf ve makbuzların ibrazını talep etmelerine rağmen kendilerine herhangi bir belge sunamadıklarını, Kaldı ki taşıma işi karşılığı ödenmesi gereken ücreti davacıya ödediklerini, ayrıca bekleme ücreti adı altında fatura tanzim edilmesinin yasaya ve hukuka aykırı olduğu, davacı tarafından alacağın varlığına tek başına yeterli olmayan fatura düzenlendiği, bu faturaya ilişkin olarak ----.

Noterliğinin ----- yevmiye numaralı 05.08.2024 tarihli ihtarnamesi keşide edilerek muhataba gümrükte bekleme ve imha süreçlerinde ilgili kurum ve kuruluşlara yapılan ödemelerin ispatı halinde ödeme yapılacağı bu sebeple faturanın iade edildiği hususunun ihtar edildiği, Davacı tarafından dava dosyasına kendi faturası dışında yaptığı ödemelerin tutarını gösterir evrak ve dekont sunamadı, taraflar arasında yazılı bir taşıma sözleşmesi de bulunmadığı,

bu sebeple taşıma sözleşmesi olmadığından gümrükte bekleme ücretinin taşıyıcıya ait olacağı, ayrıca bu hususta Gümrük idaresine yazı yazılarak davacı adına kesilmiş bir makbuz varsa Mahkeme dosyasına gönderilmesini, malzemelerin gümrükte bekletilme nedeninin ne olduğunun sorulmasını bu şekilde bekleme nedeni saptandıktan sonra, eğer bekleme taşıyıcının belge eksikliğinden/yanlışlığından kaynaklanmış ise bu belgelerin eksik olmasından davacı taşıyıcının sorumlu olup olmadığının değerlendirilmesini talep ettikleri belirtilmiştir.

Bu sebeplerden ötürü davanın reddine karar verilmesini, davacı tarafın icra inkâr tazminatı talebinin reddine karar verilmesini, davacı şirkete karşı dayanak icra takibinin *620'sinden az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatı ile sorumlu tutulmasını ve davacının faiz istemine, faizin türüne ve başlangıç tarihine itiraz ederek dava dilekçesine ve içeriğine ilişkin davanın reddine karar verilmesini ayrıca ------ Gümrük Müdürlüğü'ne müzekkere yazılması talepli cevap dilekçesi sunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Fatura alacağının tahsili amacıyla ---- İcra Müdürlüğü’nün ----- sayılı icra dosyasından girişilen icra takibine itirazın iptali talebine ilişkindir.

Davada taraf teşkili sağlanmış, dava yasal 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmıştır.

Dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.

Bilirkişi Raporu;

a) ------ sayı ve 18.05.2024 Tarihli Emtia Faturası:

Faturanın Türkiye’de bulunan davalı gönderici ----Firması tarafından --- bulunan dava dışı gönderilen olan-----Firması adına “-----Teslim Şekline göre düzenlendiği, Tedarik Ürünlerinin “BEDELSİZ” olduğuna dair faturada şerh olduğu, fatura muhteviyatı emtianın ise 37 kap, 2.500Kg Net Kilo, 3.000Kg Brüt Kilo ağırlığında ve Muhtelif Ticari tanımlarda olan emtiadan ibaret olduğu, Fatura muhteviyatı emtianın toplamda 119.739,09TL bedeli ile düzenlendiği görülmüştür.

b) ------ Sayı ve 20.05.2024 tarihli İhracat Beyannamesi:

Gönderici/İhracatçı hanesinde Türkiye’de bulunan davalı gönderici ----- Firmasına ait bilgilerin yer aldığı, --- bulunan dava dışı gönderilen olan .-----.

Firmasına ait bilgilere yer verilerek beyannamenin ------ Gümrük Müdürlüğünden 10.00 Gümrük Rejim kodu üzerinden (Daha önce bir rejime tabi tutulmamış eşyanın kesin ihracatı) tecil edildiği, Teslim Şekli olarak CIP, Ödeme şekli olarak “BEDELSİZ” beyan edildiği, Beyanname muhteviyatının ise toplamda 37 kap, 2.500Kg Net Kilo, 3.000Kg ağırlığında ve Muhtelif Ticari tanımlarda olan tanımlı Emtiadan ibaret olduğu, iş bu ihracat beyannamesinde ayrıca davacı taşımacı--- Firmasına ilişkin bilgilere de yer verildiği,

konu beyannamenin 13.06.2025 tarihinde ”Ticaret Bakanlığının ----- adlı internet adresinden yapılan sorgulamasında “KAPANMIŞ” Statüye geldiği yani beyanname konusu emtianın Türkiye Gümrük Bölgesinden fiilen İhracatının 23.05.2024 Tarihinde gerçekleştiği görülmüştür.

c) ----- Sayılı Transit Refakat Belgesi ( TR ) :

Transit Refakat Belgesi’nin ----- Plakalı araç ile taşınan toplamda 153 kap, 18.607,10kg ağırlığında olan 7 kalem emtia için düzenlendiği, Transit Refakat belgesinin bu kalem listeleri incelendiğinde ise; 4. Kalemde yer verilen emtianın davalı olan -----Firmasına ait dava konusu 37 kap/3.000,00kg Brüt ağırlığında olan emtia olduğu, Transit Refakat Belgesinin bu kalemindeki emtianın ayrıca davalıya ait olan ---- 18.05.2024 sayı tarihli emtia faturası ve ---- sayı tarihli İhracat beyannamesi ile de ilişkilendirildiği, Rejim Hak sahibi olarak ------ isimli dava dışı firmaya ait bilgilere yer verildiği, - gümrük idaresi hanesinde ----, Varış gümrük idaresi hanesinde ise ----- Gümrük Müdürlüğüne ait bilgilere yer verilmiştir.

d) ----- Sayı ve 24.06.2024 Tarihli Bekleme/Depolama Faturası:

Faturanın davacı taşımacı----Tarafından davalı gönderici olan ---- Firmasına hitaben toplamda 1.000,00USD tutarı ile “Bekleme ve Depolama Ücreti” adı altında düzenlendiği, iş bu fatura muhteviyatı masrafın ise açıklamalarda yer verilen bilgilere istinade--- Plakalı araç ile Türkiye’den ------ yapılan dava konusu 3 Kap, 3.000Kg ağırlığında olan emtia taşıması ile ilişkilendirildiği görülmüştür.

e) ---- Sayı ve 01.08.2024 Tarihli İADE Faturası:

Faturanın davacı taşımacı ---- Tarafından davalı gönderici olan ----hitaben toplamda 1.000,00USD tutarı ile “------ Sayılı Faturanıza istinaden İADE faturasıdır” açıklaması altında düzenlendiği, ayrıca---- Plakalı araç ile Türkiye’den ----- yapılan dava konusu 3 Kap, 3.000Kg ağırlığında olan emtia taşıması ile ilişkilendirildiği görülmüştür.

Değerlendirmeler :

Davalı gönderen --- Firması tarafından ---- bulunan dava dışı gönderilen -----.

Firmasına --- sayı ve 18.05.2024 Tarihli Emtia Faturası Muhteviyatı olan toplamda 37 kap, 2.500Kg Net Kilo, 3.000Kg Brüt Kilo ağırlığında ve Muhtelif Ticari tanımlarda olan emtianın ihraç edilmek üzere satışının yapıldığı, buna istinaden ---- Gümrük Müdürlüğünden ---- Sayı ve 20.05.2024 tarihli İhracat Beyannamesi tescil ettirilerek ---- sevk edilmek üzere Fiili ihracatının 23.05.2024 tarihinde gerçekleştirildiği dosya kapsamında sabittir.

Davalı gönderen tarafından bu ihracatın taşıma işinin davacı taşımacı-----. Firmasına verildiği, fiili taşıma işinin ise -----Plakalı araç ile davacı taşımacının sorumluluğunda gerçekleştirildiği gerek tarafların beyanları gerekse de yine dosya kapsamında sunulan belgeler ile sabittir.

Taşımaya konu olan 37 kap emtiadan bir kısmının ----- Gümrüğünde denetime tabi tutularak geçiş izni verilmediği, bu sebeple durum davacı taşımacı tarafından davalı gönderene e-posta yoluyla intikal ettirildiği, sonrasında ------ Makamlarınca İthalatına izin verilmediğinden sebeple imha edilmesine karar verilen emtia için davacı taşımacı tarafından yine e-posta yoluyla “Brokerlik ücreti + Depolama + Bekleme Ücreti + Belediyeye teslim için İç nakliye ücreti” olmak üzere masraf oluştuğunun davalı gönderene bildirildiği,

buna istinaden ---- oluşan bu masraf tutarın davacı taşımacı tarafından davalı adına ------ Sayı ve 24.06.2024 Tarihli fatura düzenlenmek sureti ile “Bekleme/Depolama Ücreti” adı altında fatura edildiği, davalının bu faturaya esas olan masrafların yurt dışında ödendiğine dair davacı taşımacıdan makbuz v.s. belge talep ettiği fakat davacı taşımacı tarafından e-posta bilgilendirmeleri dışında bu yönde her hangi bir belge sunulamadığı, bu sebepten davalı tarafından iş bu 1.000USD tutarında olan masraf faturasının kabul edilmediği anlaşılmıştır.

Dava konusu olay Uluslararası Karayolu taşımasına konu olduğundan bu noktada CMR Konvansiyonu hükümleri delaletiyle değerlendirme yapılması gerekecektir. Taşımacı eşyayı varma yerine götürmeyi ve orada gönderilene teslim etmeyi, buna karşılık gönderen veya gönderilen ise taşıyıcıya taşıma ücretini ödemeyi borçlanmaktadır.

Taşımacıların gerek Ulusal mevzuat gerekse de Uluslararası Taşıma mevzuatı uyarınca eşyanın teslim alınmasından teslim edilmesine kadar olan süre içerisinde eşyanın zıyaından ve hasarından doğacak zararlardan sorumlu olduğu gerek TTK’nın 875/1.maddesi gerekse de CMR konvansiyonunun 17/1.Maddesine istinaden sabittir. Fakat taşımacının bu madde kapsamındaki sorumluluğu; sadece taşıma muhteviyatı emtianın kaybı, hasarı veya gecikmesi gibi durumları kapsamaktadır.

Buradan hareketle, taşıyıcının kontrolünde olmayıp malın teslimini engelleyen diğer olayların taşıyıcının sorumluluk alanına girmeyeceği söylenebilecektir. Gelinen noktada. Dava konusu olayın içeriğine bakıldığı zaman gönderene teslim edilemeyen emtianın ------ Makamlarınca ithaline izin verilmediğinden sebep teslim edilmediği, dolayısıyla bu olayın taşıyıcının kontrolünde olmayan bir olay olduğu ortadadır.

Dolayısıyla dava konusu malın teslimini engelleyen bu olay taşıyıcının kontrolünde olmadığı için bu noktada davacı taşımacı olan ------Firmasının sorumlu tutulamayacağı değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, dava konusu taşıma sebebiyle ortaya çıkan ekstra bu maliyetten en başta davalı gönderen olan ----- veya dava dışı ------ bulunan gönderilen tarafın (gönderen ile gönderilen arasındaki anlaşmaya istinaden) sorumlu olacağı değerlendirilmektedir. Çünkü yukarıda bir önceki maddede de belirtildiği üzere ------ Makamları tarafından 3 kap eşyanın ithalatının reddedilmesi davacı taşıyıcının kontrolü dışındadır.

Bu nedenle davacı taşımacı tarafından dava dilekçesi ekinde yer verilen e-posta yazışmalarına istinaden yurt dışında oluştuğunu iddia ettiği “Brokerlik ücreti + Depolama + Bekleme Ücreti + Belediyeye teslim için İç nakliye ücreti” gibi işlem giderlerinin karşı taraftan talep edilmesi olağan akış içerisinde değerlendirilmektedir.

Ancak, taşıyıcının -----oluştuğunu ileri sürdüğü dava konusu bu masraf kalemlerine ilişkin olarak bir talepte bulunabilmesi için öncelikle bu masrafların yurt dışında gerçekten yapıldığını tevsik eder mahiyette fatura, ödeme makbuzu gibi belge sunması gerektiği değerlendirilmektedir.

Davacı taşımacının dava dilekçesi dikkate alındığında ise yalnızca aracın ----- Gümrüğünde beklemesine bağlı olarak bir bekleme ücreti (demuraj) ile ithalinize izin verilmeyen emtianın ------ Depoda depolandığı ileri sürülmek sureti ile depolama ücreti olmak üzere toplamda 1.000USD masraf tutarının “Bekleme/Depolama Ücreti” adı altında ------ Sayı ve 24.06.2024 Tarihli fatura düzenlenmek sureti ile davalı gönderenden talep edildiği fakat bu noktada aracın kaç gün için beklediği,

ithaline izin verilmeyen emtianın kaç gün depoda kaldığı gibi açık noktaların netleştirilmesi gerektiği, bu açık noktaların giderilmesi adına davacı Taşımacı tarafından taşıma muhteviyatı emtianın gönderilene hangi tarihte teslim edildiğini tevsik eder nitelikte Teslim CMR’si yada Teslim/Tesellüm/Tahliye belgesi, ithal edilmesine izin verilmeyen emtia ----- davacı taşımacı kontrolünde bir depoda bekletildi ise bu defa da depoya giriş/depodan çıkış tarihini tevsik eder nitelikte belgelerin ve taşımacı tarafından depo ücretine ilişkin yurt dışında ödeme yapıldığına dair Banka dekontu, Makbuz v.s.

Ödemeyi tevsik eder nitelikte belgelerin sunulması gerektiği ancak davacı taşımacı olan ------Firması tarafından sunulmuş bu yönde herhangi bir belgeye dava dosyasında rastlanılmamıştır.

Gelinen noktada; davacı Taşımacı tarafından aracın ----- bekleme süresi, depolama giderleri vb. giderler yönünden masraf talep etme hakkının olduğu, ancak iş bu dava ile talep edilen ------ Sayı ve 24.06.2024 Tarihli fatura muhteviyatı 1.000 USD’lik masrafın ve doğrudan harcamaya dayalı olduğu ileri sürülen dosyada yer verilen e-posta yazışmalarına konu edilen diğer masrafların davacı taşımacı tarafından ispatlanabildiği ölçüde geçerli olabileceği değerlendirilmektedir.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Fatura alacağının tahsili amacıyla girişilen icra takibine itirazın iptali talebine ilişkindir

Dava konusu olay Uluslararası Karayolu taşımasına konu olduğundan davacı taşıyıcının eşyanın teslim alınmasından teslim edilmesine kadar olan süre içerisinde eşyanın zıyaından ve hasarından doğacak zararlardan CMR konvansiyonunun 17/1.Maddesine istinaden sorumlu olduğu fakat davacı taşıyıcının bu madde kapsamındaki sorumluluğunun; sadece taşıma muhteviyatı emtianın kaybı, hasarı veya gecikmesi gibi durumları kapsadığı yani davacı taşıyıcının kontrolünde olmayıp malın teslimini engelleyen diğer olayların davacı taşıyıcının sorumluluk alanına girmeyeceği,

Dava konusu olayda teslim edilemeyen emtianın ----- Makamlarınca ithaline izin verilmediğinden sebep teslim edilmediği, dolayısıyla bu olayın taşıyıcının kontrolünde olmayan bir olay olduğu ve dava konusu malın teslimini engelleyen bu olay taşıyıcının kontrolünde olmadığı için bu noktada oluşan masraflardan davacı taşımacı olan ----- Firmasının sorumlu tutulamayacağı, aksine ortaya çıkan ekstra bu maliyetten en başta davalı gönderen olan ------ bulunan gönderilen tarafın (gönderen ile gönderilen arasındaki anlaşmaya istinaden) sorumlu olacağı,

Davacı Taşımacı tarafından aracın --- bekleme süresi, depolama giderleri vb. giderler yönünden masraf talep etme hakkının olduğu, ancak iş bu dava ile talep edilen ----- Sayı ve 24.06.2024 Tarihli fatura muhteviyatı 1.000 USD’lik masrafın ve doğrudan harcamaya dayalı olduğu ileri sürülen dosyada yer verilen e-posta yazışmalarına konu edilen diğer masrafların davacı taşıyıcı tarafından ispatlanamadığı değerlendirildiğinden davanın reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur. Davalı vekilince Kötüniyet tazminat talebinde bulunulmuştur. Kötüniyet tazminat talebinin şartları oluşmamış olup sehven bu konuda hüküm kurulmamıştır.