İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/1138 K.2025/1041

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/1138 Esas

KARAR NO : 2025/1041

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali)

DAVA TARİHİ : 11/12/2025

KARAR TARİHİ : 11/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı 11.11.2025 tarihli dava dilekçesinde özetle. Müvekkili -------- Şirketi tarafından aralarında ticari ilişki bulunan dava dışı -------Ş.'nin talebi üzerine, dava dışı -------Ş. lehine ("Lehtar") 31/10/2025 tarihinde 2.350.000,00 TL (yazıyla ikimilyonüçyüzellibinTürkLirası) tutarlı iki adet bono tanzim edilmiştir.

Söz konusu iki adet bono üzerinde aynı zamanda müvekkili şirketin ortağı ve tek başına temsile yetkili müdürü olan dava dışı -------- avali de bulunmakta olup bono görüntülerini ekte arz etmekteyiz. Müvekkili şirket, dava dışı -------Ş. ve dava dışı ---------Ş. şirketleri ile süreklilik arz eden ticari bir ilişki içerisinde olup dava dışı iki şirket aynı zamanda ortaklarının aynı kişiler olması sebebiyle kardeş şirkettir.

Müvekkili şirket, bahse konu dava dışı --------- ile devam eden ticari ilişki sebebiyle dava konusu iki adet bonoyu tanzim etmiştir.

Dava konusu bonolar, dava dışı kardeş şirketlerden -------Ş.'nin talebi üzerine dava dışı diğer kardeş şirket olan lehtar ---------Ş. lehine olacak şekilde tanzim edilmiş ve 17/11/2025 tarihinde saat 11:59'da müvekkil şirketçe bizzat ------- teslim edilmek suretiyle --------Ş.'nin "------- Mahallesi --------- Sokak No:-------- ---------, --------- iş yeri adresine kargo yoluyla gönderilmiştir.

Müvekkili şirketçe --------- aracılığıyla iletilen kargo paketi içerisinde, dava dışı ---------Ş. ile müvekkili şirket arasında akdedilen boru montaj sözleşmeleri ve bu sözleşmeler gereğince müvekkili şirket tarafından keşide edilen iki adet bono gönderilmiştir.

Ancak kargo paketini teslim alan dava dışı --------Ş. yetkilileri tarafından kargo paketinde yapılan kontrol sonucunda, kargo paketi içerisindeki dava konusu iki adet bononun kargo paketinden çıkmadığı bilgisi müvekkiline verilmiştir.

Bunun üzerine müvekkil şirket tarafından dava konusu iki adet bononun akıbeti araştırılmış, kargo hizmetini veren ------- ile iletişime geçilerek bonoların akıbeti sorulmuş ise de müvekkiline--------- tarafından verilen cevapta kargo paketinin hasarsız ve eksiksiz biçimde alıcıya teslim edildiği bildirilmiştir.

Olay üzerine müvekkili şirketçe dava dışı şirket yetkilisi ile iletişime geçilerek bonoların akıbeti sorulmuş ise de şirket yetkilisi tarafından kago paketi içerisinden sözleşmelerin çıktığı ancak bonoların çıkmadığı dolayısıyla bonoların kendilerine ulaşmadığı şeklinde bir cevap verilmiştir.

Sonuç olarak gelinen aşamada müvekkili şirketçe yapılan araştırmalar neticesinde dava konusu iki adet bononun dava dışı lehtara teslim edilemeden henüz kargo sürecinde iken kaybolduğu anlaşılmış olup, dava dışı şirket yetkililerince de bonoların kendilerine ulaşmadığı hususu açıkça teyit edildiğinden, Mahkeme huzurunda işbu iptal davasının açılması zarureti hasıl olmuştur.

Somut olayda dava konusu iki adet bono kargoda iken kaybolmuş olup lehtar --------Ş.'ye ulaştırılamamıştır. Dolayısıyla dava dışı lehtar bonoları eline geçiremediği için yetkili hamil sıfatını haiz olmadığından huzurdaki davayı ikame etme imkanı bulunmamaktadır.

Nitekim, -------- ilamında, keşidecinin lehtara iletilmek üzere kargoya teslim ettiği çeklerin lehtara ulaşmadan kaybolduğu ve çekin iptali için lehtarın davayı ikame ettiği, ancak söz konusu çekler henüz lehtara ulaşmadığı için yetkili hamil sıfatını haiz olmadığı ve bu nedenle hukuki yararı bulunmadığı belirtilmiştir. Dava dışı lehtar --------Ş. dava konusu iki adet bononun yetkili hamili sıfatını taşımadığından huzurdaki davayı ikame edemeyecek vaziyettedir.

Müvekkili şirketçe keşide edilen 31/10/2025 düzenleme tarihli ve 2.350.000,00 TL tutarlı iki adet bono, henüz lehtarın eline geçmeden kargo taşıma sürecinde zayi olmuş durumda olduğundan, keşideci sıfatıyla müvekkil şirketin dava açma hakkının var olduğunun kabul edilmesi çok temel bir özgürlük olan hak arama hürriyeti açısından da daha uygun olan çözüm olarak gözükmektedir kanaatindeyiz.

Bu sebeple, müvekkili şirketin ticari açıdan mağdur olmaması ve telafisi imkansız zararlara uğramaması amacıyla huzurdaki dava ile bonoların iptalini talep etme zarureti doğmuştur. 6102 sayılı TTK'nın 778/ı. maddesi yollaması ile bonoya uygulanması gereken 757 vd. maddelerine göre, iradesi dışında bono elinden çıkan kişinin zayi nedeni ile iptalini talep etme hakkından söz edilmektedir.

Kanun hükmü açıkça iradesi dışında bono elinden çıkan kişinin dava açma hakkına vurgu yaptığından, somut olay bakımından dava konusu bonolar henüz lehtara teslim edilemeden önce kargo taşıma sürecinde zayi olmuş olduğundan, müvekkil şirketin dava açma hakkı bulunduğunun kabulü gerekmektedir. Nitekim olayda dava konusu bonoların kötü niyetli üçüncü kişilerce ele geçirilmesi ve kullanılması riski de ortaya çıkmış olup bir an evvel tedbir alınması icap etmektedir.

Bu sebeple, öncelikle söz konusu riske binaen dava konusu bonolara ilişkin ödeme yasağı tedbiri ve tahsili amacıyla kambiyo takibine konu edilmemesine ilişkin tedbir ile akabinde dava konusu bonoların zayi olduğunun tespiti ve iptalini; işbu sebeple de Mahkemece teminatsız olarak ihtiyati tedbire hükmedilmesini talep ettiklerinden bahisle öncelikle huzurdaki davanın kabulü ile dava konusu bonoların zayi olduğunun tespitine ve iptaline, dava konusu bonolara ilişkin ödeme yasağı tedbiri ile tahsili amacıyla kambiyo takibine konu edilmemesine ilişkin tedbir kararı verilmesine,

Mahkemece uygun görülmesi halinde teminatsız olarak ihtiyati tedbire hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 778 (1) ı) madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757. madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle bono iptali isteğine ilişkindir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun İptal kararı I - Şartları başlıklı 651 nci maddesi "(1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

(2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir.", II - Hükümleri başlıklı 652 nci maddesi "(1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir.

(2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır.", IV - Açık poliçe başlıklı 680 inci maddesi "(1) Tedavüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez;

meğerki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun." ve F) İptal I - Önleyici önlemler başlıklı 757 nci maddesi "(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir." hükmünü düzenlemiştir. Hamil, TTK 651. maddesi uyarınca bononun zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek.

TTK 652 maddesine göre iptal kararı ile hamil hakkını bono olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.Bono iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan bono bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Bono keşidecisinin TTK'nın 757 ve 778 (1) ı) maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.Somut olayda, talebe konu bonolarda davacı keşideci olup yukarıda değinildiği üzere keşidecinin iptal davası açma hakkı bulunmadığından hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.