İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/777 K.2024/626

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2017/777 ESAS

KARAR NO: 2024/626

DAVA

Kooperatif Üyeliğinin Tespiti

DAVA TARİHİ: 14.07.2017

KARAR TARİHİ: 09.07.2024

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinin Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı kooperatif üyelerinden -----arasında ----- yapılan kooperatif üyelik hakkı devir sözleşmesi ile ------numaralı daireyle ilgili hak ve payın tamamının müvekkiline devredildiğini, yapılan devrin kooperatif yönetimine bildirilerek yönetimce bir taahhütname hazırlanarak müvekkili ile kooperatif yönetimi tarafından imzalandığını, satış sözleşmesinde ----numaralı daire yazmasına rağmen taahhütnamede----- numaralı dubleks yazıldığını, haricen daha sonra ----- numaralı dairenin de sahibi olduğunun öğrenildiğini,

üyelik devrinin ardından ----- numaralı dairenin karşılığı olan bedelin 13.300,00-TL'sinin ---------- de altı adet senetle 2000 ve 2001 yıllarında ödendiğini, davalı kooperatife toplamda 43.300,00-TL ödeme yapıldığını, müvekkilinin yapılan devirden sonra birkaç kez kooperatif toplantılarına üye olarak katıldığını, kooperatifte sahibi olmayan ve kooperatif yönetimi üzerinde görünen tek dairenin satış sözleşmesine konu olan ---------- numaralı daire olmasının da buranın müvekkiline ait olduğunu ve ona ayrıldığını gösterdiğini,

kooperatif defterinde müvekkiline yapılan satış döneminde bir kısım sayfaların boş bırakıldığını ve bazı bilgilerin deftere işlenmediğinin görüldüğünü, kooperatif yönetiminin sürekli olarak müvekkilini oyaladığını ve üyelik tescili yapmadığını, kooperatife sözlü ve yazılı olarak yapılan başvuruların sonuçsuz kaldığını, ileri sürerek,

müvekkilinin kooperatif üyesi olduğunun tespitini ve ---- nolu dairenin müvekkili davalı kooperatifin üyesi olduğunun tespitini ve üyeliğinin tescilini, bu mümkün değil ise müvekkili tarafından ödenen bedelin davalılardan alınarak faiziyle birlikte müvekkiline ödenmesini, yargılama giderlerinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı ---------- cevap dilekçesinde özetle; kooperatif üye kayıt defterinde yapılan incelemede davacı adına yapılmış herhangi bir kayıt olmadığını, kooperatif yönetim kurulu karar kayıt defterinde yapılan incelemede söz konusu dairenin davacı adına tahsis edildiğini gösteren herhangi bir kayıt olmadığını, ---- düzenlenen belgede hiçbir şeyin okunur durumda olmadığını, ödemeler konusunda belge olarak sunulan -------ait üç adet makbuzun okunamaz durumda olduğunu,

tam olarak okunamayan kooperatif logosu ve o döneme ait yönetim kurulu üyelerinin imzası görünen senet aldım belgesine göre davacıdan 30.000,00-TL'lik senet alındığının ifade edildiğini, 26.06.2004 tarihinde yapılan olağan genel kurulu sonrasında yayınlanan ----- numaralı daire tahsis edilen ----üyelikten çıkarılmasına karar verildiğini,

--------- gereğince bir üyenin üyelikten çıkartılma kararı genel kurulda onaylandıktan sonra diğer genel kurul kararlarına itiraz hükümlerinde de olduğu gibi kararın yayınlanmasından itibaren bir ay içinde kooperatifin kayıtlı olduğu şehirdeki Mahkemeye müracaat ile itiraz ve iptal işlemi için müracaat edilebileceğinin düzenlendiğini, belirtilen şekilde bir müracaat olmadığı için kararın kesinleştiğini, kanuna uygun olarak üyelikten çıkarılan --------- beş ay dokuz gün sonra üyeliğini davacıya devretmesinin mümkün olmadığını, davacı adına düzenlenmiş,

fotokopisi sunulan taahhütname belgesinde de herhangi bir düzenleme tarihinin olmamasının belgenin doğru ve uygun zamanda yapılmış yasalara uygun bir belge olup olmadığını tartışmalı hale getirdiğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.Davalı --------cevap dilekçesinde özetle;

davalı müvekkili ve davalı kooperatif aleyhine ikame edilen işbu dava ile davacının kooperatif üyeliğinin tespiti ve tescilinin talep edildiğini, tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklara kooperatif denildiğini, davalı kooperatifin tüzel kişiliğe sahip olduğunu, taraf ve dava sıfatı da olduğunu,

öncelikle davalı müvekkilinin davalı kooperatifi tek başına temsil yetkisi bulunmadığı gibi aleyhine dava açılabilmesi bakımından şahsi hukuki bir sorumluluğunun da bulunmadığını, davacının taleplerinin muhatabı davalı kooperatif olup yönetim kurulu üyesi ve kooperatif üyesi olan davalı müvekkili aleyhine işbu davanın açılabilmesinin mümkün olmadığını, davalı müvekkili----------işbu dava ile husumet yöneltilebilmesi mümkün olmadığından öncelikle davanın husumet yönünden reddi gerektiğini,

davalı müvekkilinin davalı kooperatifi temsil yetkisi bulunmamakla birlikte yönetim kurulu üyelerinin kooperatif adına yapmış oldukları sözleşme ve işlerden dolayı şahsen sorumluluğunun da söz konusu olmadığını, işbu davada husumetin yalnızca davalı kooperatife yönlendirilmesi gerektiğinden davalı ----- davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, davalının işbu davada taraf sıfatı haiz olmadığından husumet yokluğundan davanın usulden reddini, davacı ve dava dışı kooperatif eski üyesi---- arasında ------ yevmiye nolu ---------- imzalandığını, söz konusu noter evrakı silik ve okunamaz bir halde olduğunu,

evrakın orijinal olup olmadığı ve içeriği taraflarınca bilinemediğini, dava dışı kooperatif eski üyesi---------- tarihinde yapılan olağan --------- alınan karar ile üyelikten çıkarıldığını ve söz konusu üyelikten çıkarılma kararının ---------- yayınlandığını, dava dışı eski üyenin işbu karara karşı itiraz veya dava yoluna gitmediğini ve üyelikten çıkarılma işlemi usulüne uygun şekilde gerçekleştirildiğini ve kesinleştiğini, tüm bu nedenler ve Mahkemece de dikkate alınacak nedenlerle;

öncelikle davalı ------ davada taraf sıfatı haiz olmadığından husumet yokluğu nedeni ile davanın usulden reddini, Mahkemece davanın esasına girilmesi halinde davacı dava dışı eski üyeden sona ermiş bir üyelik hakkını devir almasının hukuken mümkün olmaması ve davacı tarafın dayandığı tüm delillerin orijinal olmayan ve gerçekliği tartışmaya açık olan evraklar olması, davalı koopertaif üyeliğini hak kazanabilmek bakımından yasal koşulların gerçekleşmemiş olması nedenleri ile haksız ve mesnetsiz davanın reddini, tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava; kooperatif üyeliğinin tespiti ve tescili davasıdır.Davacı vekili; davacı ile davalı kooperatif üyelerinden dava dışı ------ arasında ---- yapılan kooperatif üyelik hakkı devir sözleşmesi yapıldığını, bu sözleşme ile dava dışı----- --------- numaralı daireyle ilgili hak ve payının tamamını davacıya devrettiğini, yapılan devrin kooperatif yönetimine bildirildiğini, kooperatif tarafından taahhütname hazırlandığını ve imzalandığını, ---- numaralı dairenin karşılığı olan bedelin 13.300,00-TL'sinin -------- aracılığıyla,

30.000,00-TL'sinin de altı adet senetle 2000 ve 2001 yıllarında ödendiğini beyan ederek kooperatif üyeliğinin tespitini dava ve talep etmiş; davalı kooperatif vekili; kooperatif üye kayıt defterinde yapılan incelemede davacı adına yapılmış ve dava konusu dairenin davacı adına tahsis edildiğini gösteren herhangi bir kayıt olmadığını, ----numaralı daire tahsis edilen --- üyelikten çıkarılmasına karar verildiğini beyan ederek davanın reddini istemiş; davalı -----ise;

husumet yokluğu nedeniyle davanın reddini istediğini beyan etmiştir.Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda yazılı yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış, yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasına geçilmiş, yasa değişikliği nedeniyle basit yargılama usulüne geçilmiş ve dava sonuçlandırılmıştır.

Dava konusu uyuşmazlığın; davaya konu ------------ numaralı daireyle ilgili hak ve payın tamamının dava dışı --------- tarafından------- usulüne uygun devredilip devredilmediği, bu durumun kooperatif üyelik devrini oluşturup oluşturmayacağı, dava dışı -------- üyelik devrinde bulunmaya devir tarihi itibariyle yetkisinin bulunup bulunmadığı, neticede usulüne uygun bir üyelik devri oluşup oluşmadığı, oluşmuşsa davacının tespit ve tescil isteyip isteyemeyeceği, bu husustan davalıların sorumlu olup olmadığı hususlarında toplandığı tespit edilmiştir-------- sayılı dosyası getirtilmiştir.

Dosyanın yapılan incelemesinde;davacısının----------- davalılarının dosyamızın davalısı ----- birlikte bir kısım gerçek kişi davalılar olduğu, davacının davalı kooperatife kayyım tayinini, davalıların haksız eylemleri nedeniyle uğradığı zararın tazminini dava ve talep ettiği, yargılama sonucunda gerçek kişi davalılar yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddedildiği, kooperatif yönünden de usulden ve esastan reddedildiği, kararın istinaf edilmediği anlaşılmıştır.Dosya kooperatif defter ve belgelerinin incelenmesi için bilirkişiye verilmiştir.Talimat bilirkişisinin raporunda özetle;

"...Davacı------üyelik için -------- müracaat ettiğine dair, kooperatif üye kayıt defterinde, ------yönetim kurulu karar defterinde ve dosya muhteviyatı birlikte değerlendirildiğinde, davacı ------ Kooperatife üyeliğinin tescili ile ilgili yasal koşulların oluşmadığı..." şeklinde kanaat belirttiği görülmüştür.Talimat raporunda davacı tarafından sunulan delillerin yeterli teknik incelemeye tabi tutulmaması nedeniyle, dosyanın mahkememizce resen seçilecek ----- konusunda uzman bir öğretim görevlisi bilirkişiye tevdi ile,

davacı tarafın dava dışı --- ile aralarında yaptıkları------------yevmiye nolu sözleşmesi ve dava dilekçesine ekli sunulan ve asılları olmayan ödeme dekontları ile yine aslı olmayan fotokopi taahhütname belgesi birlikte değerlendirilerek, davacının Kooperatif üyeli olup olmadığı, Kooperatif üyeliği şartları oluşmadıysa, Kooperatife ödediği bedel olup olmadığı, varsa bu bedellerin iadesi koşullarının oluşup oluşmadığı, davacı tarafın taleplerinin yerinde olup olmadığı noktalarında rapor düzenlenmesi istenmiştir.Bilirkişinin tarihli raporunda özetle;

"...Davacı ile davalı kooperatif üyelerinden ---- arasında ---- yapılan kooperatif üyelik hakkı devir sözleşmesi yapılmış ve bu sözleşmeyle -----daireyle ilgili hak ve pay davacıya devredilmiştir. Yapılan devir sonrasında davacı------ numaralı dairenin karşılığı olarak 13.300,00 TL’yi ------ aracılığıyla 30.000,00 TL’yi de 6 adet senetle 2000 ve 2001 yıllarında ödemiştir.

Yargıtay’ın yerleşmiş içtihatlarına göre, davacının yaptığı toplam 43.000 TL tutarındaki ödemenin kabul edilmesiyle davalı kooperatif, davacıyı örtülü olarak üyeliğe kabul etmiştir.

Davalı kooperatif, üyeliğini devreden ----- üyelikten devirden önce üyelikten çıkarıldığını, bu nedenle üyeliğini devredemeyeceğini ileri sürmektedir. ----yapılan ilanda------daire için üyelikten çıkarıldığı, ---üyelikten çıkarılmadığı görülmektedir..." şeklinde kanaat belirttiği görülmüştür.1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 8.maddesine göre. "Kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerekir.

Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzelkişiler, kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar. Yönetim kurulu başvuruyu bir ay içinde sonuçlandırır ve başvuru sahibine kararı taahhütlü mektupla veya elden imza karşılığında tebliğ eder.

Kooperatif, ortaklarına kendi varlığı dışında şahsi bir sorumluluk veya ek ödemeler yüklüyor ise ortak olmak isteği, bu yükümlerin yazılı olarak kabul edilmesi halinde değer taşır. Yönetim Kurulu; ortaklar ile ortak olmak için müracat edenlerin anasözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmak zorundadır. Yapı kooperatiflerinde konut, işyeri ve ortak sayısı genel kurulca belirlenir.

Yönetim Kurulu, genel kurulca kararlaştırılan sayının üzerinde ortak kaydedemez. Kamu kaynaklarından desteklenen kredilere kefil olan kooperatifler ile kamu kaynaklı tarımsal desteklemelere aracılık yapan kooperatiflerde, yönetim kurulu anasözleşmede belirtilen şartları taşıyanları ortaklığa kabulden kaçınamaz."10.maddesine göre. "Her ortağın kooperatiften çıkma hakkı vardır.

Çıkma keyfiyetinin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürmesi halinde ayrılmak istiyen ortağın, muhik bir tazminat ödenmesine dahi hüküm ana sözleşmeye konulabilir. 13.maddesine göre. "Her ortak, hesap senesi sonundan en az 1 (Bir) ay önce yönetim kuruluna yazı ile başvurmak suretiyle ortaklıktan çıkabilir.

Yönetim kurulu bu hükme uygun olarak yapılacak isteğe rağmen, yazılı başvurunun kooperatif kayıtlarına girişinden itibaren 1 (Bir) ay içinde kabulden kaçınırsa, ortak, çıkma dileğini noter aracılığı ile yönetim kuruluna bildirir. Bildiri tarihinden itibaren çıkma gerçekleşir."6.maddesine göre. "Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar

ana sözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktançıkarılamazlar. Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme,çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir. Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği,çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da

itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır. Üç aylık süre içinde,genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmiyen çıkarılma kararları kesinleşir.

Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz."Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları, alınan bilirkişi raporu ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; dosyada bulunan ve davacı------- düzenlenen ortaklık taahhütnamesinin tarihsiz ve fotokopi olduğu, davacının belge aslını sunmadığı, Kooperatifin incelene evraklarında da bu belgenin aslının mevcut olmadığı, fotokopi taahhütnamede yönetim adına imzalayanların kimlik bilgilerinin olmadığı,

29.07.2001 tarihli olağan genel kurul toplantısında yönetim kurulu üyeliklerine 4 yıl görev yapmak üzere -----------yönetim kurulu kararı ile yönetim kurulu başkanlığına-------- seçildiği, yönetim kurulu üyelerinden iki kişinin müşterek imza yetkisini haiz olduğu, üye kayıt defterinde ve yönetim kurulu karar defterinde davacı ile ilgili herhangi bir kayıt bulunmadığı, yukarıda anılan 8.madde dikkate alındığında, davacının o tarihte görevli yönetim kuruluna yazılı olarak başvurması,

Yönetim Kurulu'nun da bu başvuruyu yapan kişinin ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadığını araştırarak (KK.m.8/2) bu talebi karara bağlaması gerektiği, ancak yönetim kurulu karar defterinde bu yönde bir kayıt olmadığı, sunulan taahhütnamenin fotokopi olması nedeniyle imza incelemesi yapılamadığı; bunun yanı sıra;

dava konusu üyeliğe esas olduğu davacı tarafından iddia edilen --- dairenin ------ numaralı karar kapsamında dönemin yönetim kurulu üyeleri --------- başvurusu ile üyelikten ayrılmak istediğini beyan ettiği, bunun üzerine söz konusu dairenin ----- numaralı karar kapsamında dönemin yönetim kurulu üyelerinin imzası ile ---------- tahsis edildiği; ---------- başvurusu ile üyelikten ayrılmak istediğini beyan ettiği, bunun üzerine söz konusu dairenin ------ tahsis edildiği, bu karar ile zaten başka bir daire tahsis edilen ------------- önceki yaptığı ödemelere ilaveten fark ödemesine de karar verildiği;

davacının ortaklık hakkını devraldığını iddia ettiği----- dairenin tahsis edildiği, ----tarihinde yapılan genel kurul kararı; ile üyelikten çıkartıldığı, genel kurul kararına------bir itirazının olmadığı ve kararın kesinleştiği, ---- üyelikten çıkarıldıktan sonra -----tasdik numaralı belge ile, davacı -------- üyelik hakkı devretmesinin mümkün olmadığı; davacının ödeme yaptığını iddia ettiği dekontların 30.000,00-TL'lik kısmının fotokopi olduğu, diğer kısmında ise ödeyen olarak ------- adının yazılı olduğu;

bu suretle davacının hem üyelik devri hem de ödeme iddiasını ispatlayamadığı anlaşılmakla, kooperatife açtığı davanın esastan reddine karar verilmiş; --------- davada taraf sıfatı bulunmadığından, onun yönünden usulden reddedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur: