İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/37 K.2024/629

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2022/37 ESAS

KARAR NO: 2024/629

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 24.05.2013

KARAR TARİHİ: 09.07.2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının,------- parselde kayıtlı binadaki bağımsız bölümlerin maliki olduğunu, binanın, 6 adet bağımsız bölümlerinin gerçek fiili durumlarının deprem sigortası kapsamında sigortalandığını, 19.05.2011 tarihi ardından büyük, küçük bir çok taşınmazların zarar gördüğünü ve bu depremlerin oluşum tarihleri ile şiddetlerinin,---------- tespit edilerek yayınlandığını, müvekkilinin davalı kuruma müracaat ettiği tarihte,

maliki olduğu taşınmazlardaki mevcut Hasar durumlarını net ve açık olarak kuruma bildirmesi sonucunda hesaplanan risk faktörleri sonucunda tahakkuk ettirilen primlerin müvekkilince ödendiğini, binadaki gerçek hasar durumunun açıkça beyan edilmesi halinde de deprem sigortasının yaptırılabileceğini beyan ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, zarar bedelinin tam ve kesin olarak belirlenmesinin mümkün olması halinde, asgari 5.000,00-TL maddi tazminatın davalıca başvuru tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsil edilerek müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.

Talep Artırım Dilekçesi: Davacı vekili 25.03.2024 tarihli dilekçesi ile, bilirkişi raporu doğrultusunda dava değerinin artırımı yoluna gidilerek dava dilekçesinde 5.000,00-TL olan maddi tazminat talebini, 40.885,00-TL arttırarak, 45.885,00-TL maddi tazminat olarak bedel artırım talebinde bulunduklarını beyan etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; hasar ihbarı 27/05/2011 tarihinde yapıldığından 2 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, eksper incelemesi neticesinde hasarın poliçe düzenlenmeden önce meydana geldiğinin tespit edildiğini, davacı tarafından binaların hasarlı olduğunun bildirilmediğini, risk gerçekleştikten sonra yapılan sigortanın hükümsüz olduğunu, temerrüt oluşmadığını ve talep edilen ticari faizin afaki, fahiş hukuka aykırı olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE

Dava; deprem nedeniyle ------- dayanan tazminat istemine ilişkindir.Mahkememizin ---- karar sayılı kararı ile; "...Yapılan sigorta ----binalarda deprem sonucu meydana gelebilecek maddi zararların karşılanmasını temin eder. Bu sigortayla depremin neden olduğu maddi zararların deprem sonucu meydana gelen yangın, infilak, dev dalga (tsunami) veya yer kaymasının sigortalı binalarda neden olacağı hasarlar ----- tarafından teminat altına alınmıştır.

Gerek davalı kurumca görevlendirilen sigorta eksperlerinin raporları, verilen yapı ruhsatları, yazılı bildirimler------------ tarihli yazısı ve tüm dosya kapsamı ile talep değerlendirilmiş, her iki bilirkişi raporu içeriği de gözönüne alınmıştır.

Buna göre davacının binasının 26/05/2011 tarihinde zemin kat 1/A, 1/B ve bodrum katın sigortalanmış olduğu tarihte orta hasarlı oldukları sigorta poliçesine yazılı olduğu, meydana gelen deprem nedeniyle davacının binasının bodrum ve diğer katlarının "ağır yıkık derecede " hasarlanmış olduğu tespit edilmiş, davacı tarafından bu tespitten sonra sigorta yaptırılmıştır.

Davacıya ait binanın 19/05/2011 tarihinde meydana gelmiş bulunan depremde "ağır yıkık derecede" hasarlanmış olduğu -------tespit edilmiş bulunduğundan ve bu hasar sigorta poliçesinin düzenlenmiş bulunduğu 26/05/2011 tarihinden önce meydana geldiği, ---- genel şartlarının B.5 maddesine göre onarım yapma taliki şartına göre de davacının orta hasarlı binasında onarımı yaptığı ispat edilemediği gözönüne alındığında;

davalı----- kurumu hakkında açılan binadaki hasardan dolayı tazminat ödeme yükümlülüğünün bulunmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine dair verilen karar istinaf edilmiş, istinaf incelemesini yapan ---------- karar sayılı ilamı ile mahkememizin kararı; "...19/05/2011 tarihinde 5,9 şiddetindeki depremde orta hasarlı olarak kaydedilen ve daha sonra 26/05/2011 tarihinde sigorta ettirilen binanın, deprem sigortası yapıldığı tarihten sonraki 4.0 ve üzeri artçı depremler neticesinde daha fazla hasar gördüğü dikkate alınarak,

söz konusu taşınmazın 19/05/2011 tarihindeki deprem nedeniyle uğradığı maddi zararın tespit edilmesi ve deprem sigortasının yapıldığı 26/05/2011 tarihinden sonra 4.0 ve üzeri şiddetinde meydan gelen artçı depremler neticesinde davacıya ait taşınmazın uğradığı zararın ihbar tarihi olan 16/06/2011 tarihi dikkate alınarak belirlenmesi gerekmektedir.

Yapılan tespit neticesinde sigorta poliçesinin düzenlendiği 26/05/2011 tarihinden önce meydana gelen maddi zararın, poliçe düzenlendikten sonra meydana gelen artçı depremler neticesinde oluşan maddi zarardan mahsubu ile kalan kısım davacı tarafa ödenmelidir.

Mahkemece; jeoloji mühendisi, inşaat mühendisi ve sigorta uzmanı bilirkişi heyetine dosyanın tevdii ile, davacının sigortalı taşınmazının bulunduğu yerdeki emsal binaların durumları da gözetilerek, yukarıda tarif edilen maddi zarar tespit ettirilerek, taşınmazın rayiç bedelleri üzerinden yeniden yapım bedellerinin hesaplattırılması suretiyle alınacak rapor uyarınca karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmesi hukuka aykırı olmuştur.

Ayrıca davacı, aynı binada bir kısmını orta hasarlı, bir kısmını hasarsız olarak beyan ettiği 6 ayrı bağımsız bölüm için ------poliçesi yaptırmış, iş bu dava ile toplam 5.000,00 TL tazminat talep etmiştir. Ancak her bağımsız bölüm / poliçe yönünden ne miktarda talepte bulunduğunu açıklamamış, mahkemece davacı vekiline bu yönde bir süre verilmemiştir.

6100 sayılı HMK'nun 31. maddesinde "Hakim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir." düzenlemesi gereğince, davacının her bir poliçe yönünden talebinin ne kadar olduğunu da açıklattırması gerekmektedir..." gerekçesiyle bozulmuş, bu kez gönderilen dosya ------------ sırasına kaydedilmiştir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık; poliçelerin hasardan önce mi sonra mı düzenlendiği, talebin poliçe kapsamında olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.Davacının maliki olduğu,

------ bağımsız bölümlere ilişkin davalı Kurum tarafından ---- tarihleri arasında geçerli ---- düzenlenmiştir. Bu poliçelerden----- poliçe ile zemin kat ----------- poliçe ile bodrum kat 0 bağımsız bölüm hasarsız olarak beyan edilmiştir. Hasarlı/hasarsız ayrımı olmaksızın tüm poliçelerde matbu şekilde "Orta Hasarlı olarak belirlenen konutların sigortalanabilmesi için, gerekli onarımın yapıldığı belgelendirilmelidir" kaydı yer almaktadır.

Davacı tarafından bir kısım taşınmazlar orta hasarlı olarak beyan edilmiş ise de bu poliçeler yönünden onarımının yapıldığına ilişkin herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Davacı.

19/05/2011 tarihinde ve 5,9 büyüklüğünde depremin ardından deprem sigortası yaptırıldığını ve bağımsız bölümlerin mevcut hasar durumunun poliçe düzenlenirken beyan edildiğini, primin buna göre tahsil edildiğini, taleplerinin poliçe düzenlendikten sonra meydana gelen artçı depremler nedeniyle taşınmazlarda oluşan hasar miktarına ilişkin olduğunu belirtmektedir.------- bozma ilamında da tespit edildiği üzere; davacı, orta hasarlı olarak beyan ettiği taşınmazlarda onarım yaptırdığına dair bir bilgi ve belge sunmamıştır.

Davacının hasar ihbar tarihi 16/06/2011 olup; eksper raporunda hasarların poliçe tarihinden önceki 19/05/2011'deki deprem sonrası meydana geldiği tespit edilmiş, ------ esas sayılı dosyasında binanın bağımsız bölüm ayrımı olmadan orta hasarlı sayılması gerektiğine karar verilmiştir.

Aynı taşınmaz üzerinde bulunan bağımsız bölümlerden bir kısmının hasarsız bir kısmının orta hasarlı olması mümkün olmadığından, --- ilamında da belirtildiği üzere binanın tamamının orta hasarlı olarak kabul edilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla söz konusu taşınmazın 19/05/2011 tarihindeki deprem nedeniyle uğradığı maddi zararın tespit edilmesi ve deprem sigortasının yapıldığı 26/05/2011 tarihinden sonra 4.0 ve üzeri şiddetinde meydan gelen artçı depremler neticesinde taşınmazın uğradığı zararın ihbar tarihi olan 16/06/2011 tarihi dikkate alınarak belirlenmesi;

yapılan tespit neticesinde sigorta poliçesinin düzenlendiği 26/05/2011 tarihinden önce meydana gelen maddi zararın, poliçe düzenlendikten sonra meydana gelen artçı depremler neticesinde oluşan maddi zarardan mahsubu ile kalan kısmın tespiti için dosya jeoloji mühendisi, inşaat mühendisi ve sigorta uzmanı bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetine tevdii edilmiş, ayrıca davacı vekiline her bağımsız bölüm / poliçe yönünden ne miktarda talepte bulunduğunu açıklaması için süre verilmiş, davacı vekili 21/12/2021 tarihli beyanında.

1'den 5'e kadar olan bağımsız bölümler için taleplerinin 833,33'er TL, --- nolu bağımsız bölüm için 833,35-TL olduğunu beyan etmiştir.

Bilirkişi heyetinin 29/03/2023 tarihli raporlarında özetle; "...Davacı ----- adresinde bulunan yapıda; 19.05.2011 tarihinde gerçekleşen 5.9 büyüklüğündeki depremde, meydana gelen hasarının belirtilen şekilde gerçekleşebileceği; Yapı Ruhsatı’na göre, dava konusu yapı betonarme karkas, bodrum+zemin+2 normal karkas bir binadır. Binaya yapı ruhsatı 1995 yılında verilmiş ve bina yapı alanı brüt 532m²’dir. Taşınmazın bulunduğu İl ve İlçesi, semt içerisindeki konumu, çevresinin oluşum ve

gelişimi, ana binanın inşai nitelikleri, kullanılan işçilik ve malzeme kalitesi ile kullanım alanı, bölgede oluşan emsal rayiç değerler ve günün ekonomik ve iktisadi sonuç ve gelişmeleri gibi tüm etkenler dikkate alındığında, 16.06.2011 tarihi itibariyle, mahalli rayiçlere göre m² yapı değerine 575,00TL takdir edilmiş, yapının hasar tarihine kadar %15 oranında eskime aşınmaya maruz kalacağı, bu suretle yapının gerçek değeri: %(100-15) x 532m2 x 575,00TL/m2= 260.015,00-TL olarak hesaplanmıştır.

Deprem sonucunda gerçekleşen zararın, davalı Doğal Afet Sigortaları Kurumu‘nun sigortacı sıfatı ile davacı ----- ait taşınmazın teminat altına alındığı sigorta poliçesinde belirtilen riziko adresinde bulunan dava konusu yapı,--- kapsamında gerçekleşecek rizikoları teminat altına alınması maksadıyla ---- başlangıç ve ----- bitiş tarihlerini kapsayacak şekilde ---- düzenlendiği;

yapının tam hasarlı olduğunun kabulü ile meydana gelen hasar tutarının ----- gereği düzenlenen ---- gereğince %2 oranında tenzili muafiyet uygulanması suretiyle, 254.814,70-TL olacağı.

19.05.2011 tarihinde meydana gelen deprem hasarı sonucunda gerçekleşen zararın, poliçevadesi içerisinde gerçekleşmediği, poliçe vadesi içerisinde 26.05.2011 tarihinden sonra gerçekleşen artçı depremler sonucunda hasarın büyümesinde ilk deprem hasarı ile illiyet bağının bulunduğu; dava konusu binada onarım veya güçlendirmenin yapıldığına dair herhangi bir belgenin dosya münderecatında yer almadığı; ------- teminatın işlerlik kazanabilmesini, binanın taşıyıcı sisteminin onarımının gerçekleştirilmiş olması şartına bağladığı;

gerçekleşen hasarın davalı ------- teminat, kloz hüküm ve özel şartları gereği, teminat kapsamında değerlendirilemeyeceği; görüş ve kanaatine varılmıştır..." şeklinde kanaat belirttikleri görülmüştür.Dosya davacı vekilinin itirazlarının karşılanması ve ---- zaten tespiti yapılan hususların yeniden değerlendirilmemesi amacıyla ek rapora tevdii edilmiştir.Bilirkişi heyetinin 28/02/2024 tarihli ek raporlarında özetle; "...Bu husus göz önüne alınarak,

kural olarak deprem nedeniyle gördüğü hasar bakımından güçlendirme gerektirecek derecede hasar gören binalara “ Orta Hasarlı” bina, deprem nedeniyle onarımı mümkün olmayacak derecede hasar gören ve tekrar kullanımı mümkün olmayan binalar”Ağır Hasarlı” olarak değerlendirilmektedir. Ağır hasarlı binalar hemen boşaltılarak hasar tespiti sonrası yıkılması gerekli bulunan binalardır.

Yine hasar oranı %20-35 arası bulunan binalar orta hasarlı, %35 üzeri ise ağır hasarlı olaraksınıflandırılmaktadır. Yukarıda yapılan açıklamalar neticesinde, 29.03.2023 tanzim tarihli kök raporda, davaya

konu edilen taşınmazın yapılan m2 rayiç bedel tespiti de dikkate alınarak, hesaplama aşağıda yapılmıştır. Bu duruma göre yapının orta hasar bedeli oranı %20, ağır hasar bedeli %35 oranı gözetilerek yapı değerinin çevredeki emsal yapı rayiç bedelleri de dikkate alınarak hesaplama yapılmıştır. Yapı gerçek değeri: 532m2 x 575,00TL/m2= 305.900,00 TL’dir. Yapının ağır hasarlı bedeli (%35) x 305.900,00 TL= 107.065,00 TL.

Yapının orta hasarlı bedeli (%20) x 305.900,00 TL= 61.180,00 TL olup; fark bedel 45.885,00-TL'dir..." şeklinde kanaat belirttikleri görülmüştür.Tüm dosya kapsamına göre; hem bozma öncesi hem de sonrası alınan kök bilirkişi raporunda orta hasarlı bir binaya ilişkin poliçenin geçerlilik kazanabilmesi için onarımının yapılarak belgelenmesi gerektiği ve bu hususun TBK 170/2.maddesi ile--------- kapsamında geciktirici şart olarak değerlendirildiği, davacının taliki şartın gerçekleşmesi noktasında onarımın yapıldığını belgeleyemediği,

bu nedenlerle taliki şart gerçekleşmediğinden davacının maddi tazminata hak kazanamadığı şeklinde tespit yapılmış ve poliçede "orta hasarlı olarak belirlenen konutların sigortalandırılabilmesi için gerekli onarımın yapıldığı belgelendirilmelidir" ibaresinin yer aldığı, ----- "Binanın taşıyıcı sistemine etki eden hasarlarla ilgili olarak, teminatın tekrar işlerlik kazanabilmesi için konutun eksper raporunda belirtilen makul süre içinde onarılması gerekmektedir." hükmü bulunmakta ise de; bu hasarların kim tarafından tespit edileceği ve ne kadar sürede onarılacağının belirtilmediği,

davalı kurum tarafından davacıya yapılan herhangi bir bildirim mevcut olmadığı,----- edildikten sonra meydana gelen bir deprem nedeniyle hasarlı hale gelen binaya ilişkin poliçenin yeniden işlerlik kazanmasının koşulu düzenlenmiş olup, somut olayda ise bina hasarının poliçe tanziminden önce meydana geldiği,

ayrıca -----gereği orta hasarlı konut ile ilgili olarak eksper raporunun alınması gerektiği görülmekle, orta hasarlı binanın eksper raporunun alınmasının ve hasarın onarımı için yapılacak onarım işlemleri ile ilgili sürenin, basiretli tacir olan şirket tarafından belirlenmesi mümkün olduğundan, bu şekilde bir çalışma şirket tarafından yapılmadığı için davacı yönünden geciktirici şartın varlığından ve geciktirici şart olan onarım yapılmadığı için maddi zararın teminat kapsamı dışında kaldığından bahsedilemeyeceği;

bu itibarla bilirkişiden ------ öncesi meydana gelen zarar ile 26/05/2011 sonrası meydana gelen depremler nedeniyle oluşan zararın tespiti ile taşınmazın rayiç bedelleri üzerinden yeniden yapım bedelinin tespiti ve aradaki farkın hesabının istendiği, bilirkişi heyetinin istem doğrultusunda davacının maddi zararını 45.885,00-TL olarak tespit ettikleri anlaşılmakla;

bedel artırım dilekçesi doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiş, 45.885,00-TL'nin-------- gereğince ihbar tarihi olan 16/06/2011'den itibaren 1 aylık ödeme tarihi bitimine denk gelen 17/07/2011'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur: