İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/543 K.2026/516

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/543

KARAR NO : 2026/516

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : 21/05/2026

KARAR TARİHİ : 25/05/2026

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu müvekkili keşidecisi olan ----- şubesinden alınmış, 31.05.2026 keşide tarihli HESAP NO: ----, ÇEK NO:----, 400.000 TL miktarlı, 31.06.2026 keşide tarihli HESAP NO: -----, ÇEK NO:------, 400.000 TL miktarlı, 31.07.2026 keşide tarihli HESAP NO: ----, ÇEK NO:-----, 400.000 TL miktarlı, 31.08.2026 keşide tarihli HESAP NO: ------, ÇEK NO:-------, 550.000 TL miktarlı çeklerin zilyedi olduğunu ancak söz konusu çeklerin, müvekkilinin rızası hilafına elinden çıktığını,

müvekkili şirket yetkilisine ait özel eşyalarla birlikte zayii ettiği ve rızası hilafına elinden çıkan çeklerin karşılığı bankadan tahsil edilme tehlikesi bulunduğunu, iptali talep edilen çekin bilgi dışında üçüncü şahısların eline geçme riskine karşı, ödemenin tedbiren durdurulması, bunun için ilgili bankaya müzekkere yazılmasını, yargılama neticesinde bu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757-764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir. TTK.'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. madde)

Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı da mevcuttur. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi, senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı, çeklerin hamili değil, çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibidir.

Bu nedenle çek hesapları sahibi olan davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır. Diğer yandan zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti de yoktur.

Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; iptali istenilen çekler yönünden davacının hukuki yararının olmaması ve davacının aktif husumet ehliyeti bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Yargıtay ----- HD. ---- Esas ---- Karar sayılı ilamı, ---- BAM ----. HD. --- Esas ------ Karar sayılı ilamı,)