İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/854 K.2024/761

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/854 Esas

KARAR NO: 2024/761

DAVA

6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat)

DAVA TARİHİ : 31/10/2022

KARAR TARİHİ: 15/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkil şirkette pazarlamacı olarak çalışan ----- tarihinde dava konusu çekin de içinde yer alan çekleri müşterilerden teslim aldığını, çekleri müvekkil şirkete göndermek üzere ---- şubesine teslim ettiğini, ilgili çeklerin de içinde bulunduğu kargo aracının ----- tarihinde soyulduğunun kargo şirketi tarafından bildirildiğini, çekler hakkında ---- esas sayılı dosyası ile çek iptali için dava açıldığını, ayrıca şüpheliler hakkında -------soruşturma dosyası ile şikayette bulunulduğunu, dava tarihi itibariyle de soruşturmanın devam ettiğini,

davalı ve çeki kendisine ciro yolu ile temlik eden şirketin birlikte, müvekkil aleyhine kasten ve kötü niyetli olarak hareket ederek çeklerin ciro edildiğini ve davalının da dava konusu çekleri iktisap etmekte kötü niyetli olduğunun açık olduğunu, dava konusu çekin davalıya hangi tarihte geçtiğinin de araştırılması gerektiğini, ikame edilen çekin iptali davasının öncesinde mi sonrasında mı eline geçtiğinin tespit edilmesinin önem arz ettiğini, çekin istirdadı mümkün olmadığı taktirde, çek bedelinin davalı tarafından tahsil edilmesi halinde,

çek bedelinin tahsil tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, dava konusu edilen çekin müvekkil şirket ----, aradaki faktoring ilişkisi kapsamında, çekte cirosu bulunan dava dışı ---------tarafından, devir (temlik) edilen fatura konusu alacakların “ödeme vasıtası” olarak,

usulüne uygun bir şekilde devir ve ciro edildiğini, bu kapsamda davacı tarafın, işbu davada çekteki diğer cirantalara husumet dahi yöneltmemişken sadece müvekkil şirkete husumet yöneltmesi haksız ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkil şirketin, bile bile davacının zararına hareket etmiş olması gibi bir durumun söz konusu olmadığını, davacı tarafın dava konusu etmiş olduğu iddiaların muhatabı müvekkil şirket olmadığını, davacının müvekkil şirkete karşı açmış olduğu işbu davanın tümüyle ve ivedi olarak müvekkil şirket lehine reddi gerektiğini, müvekkil şirketin işlemlerinin tabi olduğu mevzuata uygun olduğunu,

davacı taraf aleyhine de en ufak bir işlemi bulunmadığını, haksız davanın, husumet yönünden ve ayrıca esas yönünden müvekkil şirket lehine tümüyle reddine, kötü niyetle müvekkil aleyhine dava ikame eden davacının dava değerinin %20' sinden az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE: Dava, 6102 Sayılı TTK'nın 792. maddesine dayalı çek iade/ istirdatı istemine ilişkindir.Taraf teşkili sağlanmış, taraf delilleri celp edilmiş, uyuşmazlığın çözümünde bilirkişi incelemesi gerektiğinden dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi rapor içeriğine göre; dava dışı 3.kişi şirket -----. 2022 yılı Ticari Defterlerin, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 224 ve 225. maddeleri ile 6762 Sayılı eski T.T. Kanunun 66. Maddesi ve 6102 Sayılı - Yeni T.T.

Kanunun 64. Maddelerine göre açılış ve kapanış tasdiki zorunlu Yevmiye defterlerinin 2022 yılı Yevmiye kapanış tasdiklerinin süresi içinde yaptırıldığı, 2023 yılı Yevmiye Defteri Kapanış süresi dolmadığı için henüz yaptırılmadığını, usulüne uygun olduğu tespit edildiğini, Ticari defterlerini ibraz eden dava dışı 3.kişi şirket ------ticari defter kayıtlarının birbirini doğruladığının tespit edildiğini, dava dışı 3.kişi şirket---- ticari defter ve belgelerinde dava konusu çek olan; ------tarihinde davacı firma ---- çıkışının yapıldığının tespit edildiğini beyan etmiştir. ----- sayılı dosyası celp edilmiş incelenmesinde;

davalı ----------- firması tarafından ---- aleyhine kambiyo senetlerine mahsus takip olduğu anlaşılmıştır.6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi.

“Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” hükmünü haizdir.Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı,

kendisine ancak şekli anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır.

Davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.Belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder.

“Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir.

Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur.

Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya aittir.Çek istirdatı davalarında davacının; çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.TTK’nın 792. maddesi içeriği itibariyle önceki hamilin elinden herhangi bir şekilde çıkan çeki iktisap eden yeni hamilin, iyi niyetli olduğu kabul edilmektedir. Ancak ispat yükü üzerinde olan davacının, kötü niyete veya ağır kusura dair iddialarını her türlü delille ispat etmesi mümkündür.

Davacı, keşidecisi -----bedelli çekin müşterisi ------------çalışanınca teslim alınarak firmaya göndermek üzere kargoya verdiğini, kargonun bulunduğu aracın soyulduğu ve çekin rızası hilafına çıktığını, bu durum ile ilgili------ sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, çekin davalı şirket elinde olduğu ve --------- sayılı dosyasına konu edildiğinden Mahkemece çek istirdatı davası açılması için taraflarına süre verildiğini belirterek işbu davayı açmıştır.

Eldeki dava kapsamında davacı öncelikle yetkili hamil olduğunu, çekin elinden rızası hilafına çıktığını ve davalının çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispatlamakla yükümlüdür. Lehtar ticaret şirketinin ticari kayıtlarında yapılan incelemede bahse konu çekin ------ tarihinde davacı firma ------ çıkışının yapıldığının tespit edildiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafça dosyaya sunulan-------cari hesaba mahsuben düzenlenen tahsilat makbuzu ve kargo takip belgesi de gözetildiğinde davacının çekte yetkili hamil olduğu kanaatine varılmıştır. Çekin rızası hilafına elden çıktığı hususu da ceza soruşturması ve diğer deliller kapsamında ihtilafsızdır.

Davalının çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru olduğunun ispatı için davacı tanıklarının dinlenmesine karar verilmiş olup tanık-------şirketten hırdavat alıyorum, kendileri ile ticari ilişkimiz mevcuttur. Kendilerine ödemeyi 2 yada 3 ayda bir biriken meblağ kadar çek yazarak yaparız. Ben ---- pazarlamacısı olan ------ isimli kişiye 2 adet çek verdim. Benim firmamın ismi ---- hırdavattır, çeki kendi şirketim adına kesmiştim.

Kendisi de bu çekleri ve başka firmalardan aldığı çekleri çalıştığı şirket olan ----yollamak için ----- isimli firmaya teslim etmiş, kargo firması tarafından taşındığı esnada çalınmıştır. Davacı firma bu esnada çekin iptali için dava açtı, dava devam ederken ---- beni aradı ve çeki sordu, kendilerine çekin çalıntı olduğunu söyledim. Kendilerine --- hırdavatın açmış olduğu davaya (çek iptali) ilişkin dava dilekçesini gönderdim.

Hatta gönderdiğimi kişinin kartviziti --- profilinde yer alıyordu. İsmi -----. Kendisi---- çalışmaktadır. Bu çeki almamalarını söyledim. Benim söylememe rağmen garanti faktoring çeki almış ve çekin günü geldiğinden hesaplarıma bloke koydurmuştur. Ben parayı ----parayı alarak ödedim. Çünkü aramızda çek tahsilat makbuzumuz vardı, ------- sorun çıkartmadan bana ödedi, ben de ------ ödedim. Bildiğim gördüğüm bundan ibarettir." şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davacı tarafın diğer tanığı ----- dinlenilmesinden vazgeçilmiştir.Somut olayda, davalının dava konusu çeki muntazam ciro silsilesine uygun olarak kendisinden önce gelen ciranta ---- aralarındaki---- faktoring sözleşmesi, ------- tarihli alacak bildirim formu kapsamında iktisap ettiği anlaşılmakla, zayi nedeniyle çek iptali davası açılmış olması, lehtarın ticari kayıtlarında çeki davacıya teslim ettiğine dair kayıtlar ve davacı tarafça sunulan çekin teslim alındığına ilişkin tahsilat makbuzu, davalının çeki iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispata yeterli değildir.

Yine davacı taraf, davalı yöneticisine -------- firması yetkilisinin çekin çalıntı olduğunu 15/03/2022 tarihinde telefon ile bildirdiğini, bu nedenle davalının kötü niyetli olduğunu ileri sürmüş ise de; bu bildirime dair tanık anlatımı dışında delil bulunmadığı ayrıca, çek hakkındaki tedbir kararının ---- alacak bildirim formu ------- tarihli olduğu, çekin ----- tarihinden önce davalı tarafından iktisap edildiği, davalı faktoring tarafından devir alınan alacağın faturalar ile tevsik edildiği, iktisap tarihinde davalının kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunun kanıtlanamadığı anlaşılmakla davanın reddine dair karar vermek gerekmiştir.